II SA/Bd 772/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Asesor WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Mieczysława K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [...] 2005r., Nr [..], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego Mieczysława K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Starosta R. powołując się na art. 97 ust. 1 i art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późń. zm.) w zw. z § 2 i 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215) i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640 z późń. zm.) oraz art. 104 i 107 K.p.a., orzekł o wydaniu Mieczysławowi K. prawa jazdy kat. A, B, C oraz odmówił wydania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii BE i CE. W uzasadnieniu wskazano na wynikającą z art. 150 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, konieczność dokonania weryfikacji przez organ dokumentów, która obejmuje sprawdzenie danych z ujętymi w ewidencji danymi w zakresie posiadanych kategorii. Przeprowadzone w tym trybie postępowanie wykazało, że wnioskodawca posiada udokumentowane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B, C, natomiast ujawniona na blankiecie prawa jazdy z [...] 1980 r. (seria I 9543751) kat. E – została wpisana bezprawnie. Powołano się przy tym na regulację rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. z 1972 r., Nr 27, poz. 183 z późń. zm.), a w szczególności na unormowanie § 198 ust. 2 cyt. rozporządzenia określające warunki uzyskania prawa jazdy kat. E, których potwierdzenia spełnienia brakuje w dokumentacji wnioskodawcy. W odwołaniu od powyższej decyzji Mieczysław K. podniósł, iż prawo jazdy kat. BE i CE posiada od roku 1982 tj. od momentu odbycia służby wojskowej, w czasie której odbył niezbędną praktykę kierowcy. Oświadczył, że wpisanie kat. BE i CE do posiadanego prawa jazdy nastąpiło na podstawie właściwego zaświadczenia jednostki wojskowej, w której pełnił służbę a techniczne dokonanie wpisu na dotychczasowym dokumencie spowodowane było brakiem nowych blankietów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w rozpatrzeniu odwołania wydało decyzję z [...] 2005 r. nr [...] uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, weryfikacja dokumentów polegająca na sprawdzeniu ich kompletności nie może być interpretowana na niekorzyść obywatela, poprzez przenoszenie obowiązku ich uzupełnienia o dokumenty będące podstawą wydania uprawnień w przeszłości, wziąwszy przy tym pod uwagę okoliczność, że odwołujący się nigdy nie dysponował tym dokumentem a wymóg dbałości o dokumenty spoczywa na organach administracji. Brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na prawidłowość decyzji przyznającej uprawnienia kat. A, B, C, E spowodowało naruszenie przez organ I instancji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 K.p.a., skutkując orzeczeniem jak w sentencji. Starosta R. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami i wniósł o jej uchylenie w całości. Wobec nie uzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych – skargę odrzucono na mocy postanowienia Sądu z 5 kwietnia 2005 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta R. decyzją z [...] 2005 r. nr [...] odmówił wydania Mieczysławowi K. prawa jazdy kat. E. Rozstrzygnięcie uzasadniono brakiem dowodu na zdanie egzaminu przez wnioskodawcę w zakresie kat. E, co zresztą potwierdził on sam w oświadczeniu do protokołu z 22 kwietnia 2005 r. Bezpodstawność nabycia spornego uprawnienia zdaniem organu wynika z faktu, iż wpis kat. E widnieje na druku prawa jazdy z [...] 1980 r., podczas gdy jak twierdzi sam wnioskodawca, zaświadczenie potwierdzające praktykę kierowcy datowane jest na kwiecień 1982 r. Zanegowano jakiekolwiek braki w dokumentacji twierdząc, że są one kompletne i nie sposób w związku z tym przyjąć, by z tych dokumentów zginęło jedno zaświadczenie. Potwierdzeniem tej okoliczności miałby być dodatkowo fakt, iż wnioskodawca obecnie jest w posiadaniu tego zaświadczenia. Odwołując się od tej decyzji Mieczysław K. potwierdzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie po raz kolejny oświadczył, że wpisu kat. E na blankiecie prawa jazdy z [...] 1980 r. dokonał właściwy urzędnik po przedłożeniu przez niego wymaganego zaświadczenia o praktyce kierowcy w kwietniu 1982 r. a przyczyną nie dokonania tej czynności na nowym blankiecie był ich brak. Wyjaśnia też, że posiadane przez niego zaświadczenie z jednostki wojskowej, w której pełnił służbę, zostało wydane w innym celu niż uzyskanie prawa jazdy kat. E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w rozpatrzeniu odwołania podjęło decyzję z [...] 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że akta sprawy nie pozwalają na przyjęcie, iż Mieczysław K. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii E. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji uznając za mało prawdopodobne zaginięcie jedynie jednego dowodu przy kompletności pozostałych akt sprawy, co w konsekwencji prowadzi do uznania o bezpodstawności wpisu spornej kat. E w dokumencie prawa jazdy z [...] 1980 r. Potwierdzeniem tej tezy miałoby być również oświadczenie wnioskodawcy złożone do protokołu z 22 kwietnia 2005 r., w którym jednoznacznie potwierdza, iż nie przystępował do egzaminu na kat. E. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Mieczysław K. wniósł o jej uchylenie. Poza argumentami podnoszonymi w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, skarżący potwierdził, iż od 1982 r. posiadał uprawnienie do kierowania pojazdami kat. E i okoliczność ta nie była kwestionowana przez organ, także podczas dokonywanych wymian dokumentu prawa jazdy. Jako dodatkowe potwierdzenie swojego stanowiska wskazał na posiadane świadectwo kwalifikacji z [...] 2000 r. seria B 1444823 B, C, CE, które także dowodzi posiadanych przez niego uprawnień. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 K.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z dyrektywy przepisów art. 77 § l i art. 80 K.p.a. Wymiana prawa jazdy uregulowana jest w art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.z 2003 r. Nr 58, poz.515) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). W tym ostatnim akcie postanowiono, że przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1), czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215). Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 pkt1 lit. d tego aktu, w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania, należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie m.in. zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Dokonując tej weryfikacji stwierdzono, że w aktach ewidencyjnych kierowcy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających uzyskanie przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami kat. E. Nie kwestionując faktu posiadania przez skarżącego prawa jazdy potwierdzającego to uprawnienie, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro brak w posiadanych zasobach akt kierowcy dowodów o uzyskaniu przez skarżącego uprawnień kat. E, to wydanie prawa jazdy w tym zakresie nie jest możliwe. Takiego stanowiska nie można zaaprobować. Stwierdzenie po ponad 20 latach, że w aktach ewidencyjnych brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność posiadania uprawnień kat. E, oznacza przyjęcie domniemania, ze tak było istotnie. Ciężar dowodu, na mocy art. 77 kpa obciąża organy administracyjne, które winny przeprowadzić całe postępowanie co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a nie przerzucać tego obowiązku na stronę. Jeżeli natomiast strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Należy w tym miejscu podnieść, że zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zakwestionowano autentyczny dokument, jakim niewątpliwie jest prawo jazdy. Pozostaje bowiem poza sporem, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustalone, że dokument ten nie został wydany przez uprawniony do tego organ. Nie można w tym stanie rzeczy uznać za dopuszczalne kwestionowanie autentycznego dokumentu bez podważenia jego wiarygodności. Takie postępowanie organów stanowi w swej istocie przerzucenie na skarżącego obowiązku przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Wszelkie istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być traktowane jako przemawiające na niekorzyść strony, zwłaszcza, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą być one wynikiem zaniedbań pracowników organów administracji publicznej. To na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów będących podstawą wydawania odpowiednich decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 ze zm.) organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji. Ciężar przechowywania dokumentów nie może być przerzucony na petenta. Żądanie dowodzenia po upływie ponad 20 lat swoich racji, w sytuacji gdy to organ administracji jest zobowiązany do przechowywania stosownych dokumentów jest pozbawione podstaw prawnych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynika, że skarżący w kwietniu 1982 r. złożył zaświadczenie Jednostki Wojskowej nr [...] potwierdzające pełnienie przez niego służby w charakterze kierowcy cysterny samochodowej, co wynika także z przedłożonej kserokopii zaświadczenia w/w jednostki z 6 kwietnia 1982 r. wydanego (jak wynika z jego treści) w innym celu niż ubieganie się o określoną kategorię prawa jazdy. Posiadanie tego dokumentu czyni wielce prawdopodobnym, że istniał również dokument analogiczny, na podstawie którego dokonano wpisu kat. E w posiadanym już druku prawa jazdy. Tego dokumentu skarżący nie posiada, gdyż jak twierdzi – złożył go do akt. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy niebagatelne znaczenie ma prawidłowa interpretacja obowiązującego w rozpatrywanym okresie § 198 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z 15 grudnia 1972 r. (Dz.U. Nr 55, poz. 382), który w § 1 pkt 6 zmienia dotychczasową regulację w kierunku odformalizowania postępowania w sprawie przyznawania prawa jazdy kat. E. Taka interpretacja legła także u podstaw potwierdzenia skarżącemu na posiadanym dotychczas dokumencie prawa jazdy, uprawnienia w zakresie kat. E. Skoro zatem skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął przewidziane prawem czynności w celu jego wymiany, to w przypadku stwierdzenia braków w dokumentacji, rzeczą organu jest dochowanie najwyższej staranności, aby ją uzupełnić, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, podjęcie czynności zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W oparciu o art 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło w oparciu o art. 200 p.p.s.a.