II SA/Bd 774/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-10-23
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o wznowienie postępowania może zostać odmówione, gdy doręczenie wezwania nastąpiło za pokwitowaniem sąsiadce, a strona przebywała czasowo poza miejscem zamieszkania i nie powiadomiła organu o tym fakcie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że domniemanie doręczenia pisma na podstawie art. 43 kpa może zostać obalone przeciwdowodem, jeśli strona wykaże, że pismo nie dotarło do niej z przyczyn od niej niezależnych. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły wątpliwości dotyczących faktycznego doręczenia pisma, mimo że strona wykazała swoją nieobecność i upoważnienie osoby trzeciej do odbioru korespondencji. Wobec tego odmowa przywrócenia terminu była przedwczesna i niezasadna.Stan faktyczny
K. S. i M. S. złożyli wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji o warunkach zabudowy. Organ wezwał ich do uzupełnienia braków formalnych, jednak wezwanie zostało doręczone sąsiadce, podczas gdy skarżący przebywali w sanatorium i nie mogli odebrać korespondencji. Po nieusunięciu braków organ pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżący wnieśli o przywrócenie terminu, wskazując na swoją nieobecność i upoważnienie syna do odbioru korespondencji, jednak organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że uchybienie nastąpiło z winy skarżących.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B.Pełny tekst orzeczenia
§Sygn. akt II SA/Bd 774/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant star. asyst. Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy K. S., M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków wniosku o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz K. S. i M. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Pismem z dnia [...] (wpływ do organu – [...]) M. S., K. S. i M. S. zwrócili się do Prezydenta Miasta B. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolno stojącego w granicach nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], obr. [...], położonej przy ul. [...] w B., powołując się na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jak kpa).
Organ pismem z dnia [...] wezwał K. S. i M. S. do usunięcia braków podania z dnia [...] poprzez podanie, w jakiej dacie powzięli oni informację o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, w ustawowym terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania o wznowienie postępowania bez rozpoznania.
Po bezskutecznym upływie ww. terminu do usunięcia braków podania, organ pismem z dnia [...] poinformował K. S. i M. S. o pozostawieniu ich podania z dnia [...] o wznowienie postępowania bez rozpoznania, zgodnie z treścią art. 64 § 2 kpa. Organ zaznaczył we wskazanym piśmie, że zwrotne potwierdzenie przyjęcia przez adresatów pisma z dnia [...], z datą [...], znajduje się w aktach sprawy.
Pismami z dnia [....] (wpływ do organu – [...]) K. S. i M. S. złożyli do organu wnioski o przywrócenie terminu do podania informacji, w jakiej dacie powzięli informację o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji wskazując w uzasadnieniu wniosków, że uchybienie terminu nastąpiło bez Ich winy, gdyż żaden z nich nie mógł odebrać pisma z dnia [....], albowiem w okresie od [...] do [...] nie przebywali w miejscu zamieszkania, gdyż byli wówczas w sanatorium "[...]i" w I. Na potwierdzenie powyższego załączyli do wniosku kartę informacyjną M. S. z dnia [....] oraz fakturę za pobyt K. S. w sanatorium. Wnioskodawcy podnieśli, że o wezwaniu organu do usunięcia braków formalnych podania o wznowienie postępowania oraz o pozostawieniu tego podania bez rozpoznania dowiedzieli się dopiero z pisma organu z dnia [...]. Podkreślili, że wbrew twierdzeniom organu, nie potwierdzili oni w dniu [....] faktu doręczenia im wezwania z dnia [...], gdyż w tym czasie przebywali w sanatorium. Zaznaczyli też, że nawet w sytuacji, gdyby miało dojść do doręczenia przedmiotowego wezwania w trybie art. 43 kpa, to w skrzynce pocztowej lub na drzwiach ich mieszkania powinna była znajdować się odpowiednia adnotacja, gdzie i komu pozostawiono przesyłkę, tymczasem niczego takiego nie stwierdzili po powrocie z sanatorium. Jednocześnie w złożonych wnioskach K. S. i M. S. oświadczyli, że informacje o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji uzyskali w tym samym czasie co ich syn M., tj. w dniu [...].
Po rozparzeniu ww. wniosków o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych podania o wznowienie postępowania poprzez określenie daty, w jakiej K. S. i M. S. powzięli informację o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 kpa, orzekł o odmowie przywrócenia wskazanego terminu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, przytaczając ww. okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy stwierdził, że kryterium winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że w związku z tym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osób należycie dbających o swoje interesy. Odnosząc poczynione stwierdzenie do przedmiotu sprawy organ wyjaśnił, że bezspornym w sprawie jest, iż pisma z dnia [...], adresowane do skarżących odebrała za pokwitowaniem w dniu [...] sąsiadka skarżących tj. T. P., mieszkająca w lokalu nr [...], a także, że zawiadomienie komu pisma doręczono, zgodnie z potwierdzeniem doręczającego, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów. Podkreślił, że na "potwierdzeniach" odbioru pism znajduje się informacja, iż w przypadku, gdy odbioru korespondencji nie podpisuje adresat, podpis osoby odbierającej korespondencję jest równoznaczny z oświadczeniem o przekazaniu korespondencji adresatom. Dlatego też, jak wskazał, skoro w przedmiotowym wypadku T. P. odebrała za pokwitowaniem korespondencję skierowaną do skarżących, a pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pism adresatom, to tym samym doręczenie w przedmiotowej sprawie nastąpiło, gdyż sąsiadka skarżących podjęła się oddania pism adresatom. Wobec tego, jak stwierdził organ, w stosunku do skarżących został otwarty bieg terminu do podania informacji, w jakiej dacie powzięli oni informację o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy wyjaśniając jednocześnie, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia informacji w sprawie, na skutek odbioru pism przez T. P., rozpoczął bieg od dnia następnego od dnia odbioru przesyłki i upływał z dniem [...], a ponieważ był to dzień świąteczny, ostateczny termin do złożenia uzupełnienia przypadł na pierwszy dzień roboczy, tj. na dzień [...]. Organ podkreślił przy tym, że K. S. i M. S. od dnia [....] przebywali już w miejscu zamieszkania. W świetle powyższego organ stwierdził, że kluczowy dla oceny postępowania skarżących jest fakt, że mieli oni wiedzę o toczącym się postępowaniu, jako że pismem z dnia [...] złożyli oni wraz z synem wniosek o wznowienie postępowania, a także okoliczność, że wyjeżdżając poza miejsce zamieszkania na 20-dniowy pobyt w sanatorium w innym mieście nie powiadomili oni organu o zmianie dotychczasowego adresu, pomimo, że w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania, powinni być świadomi możliwości doręczania przez organ pism w sprawie. Zdaniem organu, jeżeli skarżący wyjechali poza miejsce zamieszkania na 20-dniowy pobyt w innym mieście i nie powiadomili organu o zmianie dotychczasowego adresu, to tym samym pismo skierowane do niech pod dotychczasowy adres odnosi skutek prawny, a skarżący nie mogą powoływać się na to, iż z powodu wyjazdu zostali pozbawieni możliwości dokonania czynności wymaganej przez organ. Organ administracji publicznej nie jest bowiem obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym, a przepis art. 41 § 1 kpa ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona zaniedbała obowiązku zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaistniałej w toku postępowania. W ocenie organu, choć nie można utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu, a skarżący wyjeżdżając do sanatorium na czas określony nie zmienili miejsca stałego pobytu, lecz jedynie czasowo w nim nie przebywali, to jednak nie powiadomienie o tym organu czyni podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie dopełnili obowiązku wynikającego z art. 41 § 1 kpa. Ponadto organ powołał się na okoliczność, że K. S. oraz M. S. zareagowali (pismem z dna [...]) na inne wezwanie organu z tej samej daty, tj. z dnia [...] w sprawie wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji, pomimo że także to wezwanie odebrała w dniu [...] sąsiadka skarżących – T. P., podejmując się oddania go adresatom, a zawiadomienie komu pisma doręczono, zgodnie z potwierdzeniem doręczającego, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów. Wobec powyższego organ stwierdził, że wszystkie przywołane przez niego okoliczności świadczą, iż przedmiotowe wezwania z dnia [...], zostały doręczone skarżącym prawidłowo i że w związku z tym nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przywrócenie terminu do usunięcia braków podania o wznowienie postępowania. Tym samym więc, jak wskazał organ, wniosek o wznowienie postępowania zawierał wadę określoną w art. 64 § 2 kpa., i jako taki stał się bezskuteczny z mocy prawa, albowiem tylko żądanie wznowienia postępowania niedotknięte brakami formalnymi jest zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie. Wobec powyższego, jak skonstatował organ, podanie skarżących o wznowienie postępowania z dnia [...] pozostawiono bez rozpoznania.
Na powyższe postanowienie K. S. i M. S. wnieśli zażalenia, w których domagając się jego uchylenia i przywrócenia wnioskowego terminu, zarzucili organowi I instancji:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że odwołujący zaniechali dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej w zakresie uzupełnienia wymaganej przez organ informacji, że prawidłowo doręczono odwołującym wezwanie do uzupełnienia przedmiotowej informacji w sytuacji , gdy wiadomość na temat wezwania powzięli oni dopiero w dniu otrzymania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku o wznowienie postępowania bez rozpoznania oraz że wezwanie organu zostało im przekazane przez osobą, która się do tego zobowiązała;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 kpa poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia żądanej informacji pomimo, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy odwołujących, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 kpa poprzez zaniechanie zweryfikowana twierdzeń odwołujących dotyczących kwestii możliwości odbioru korespondencji oraz udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu.
W uzasadnieniu wniesionych zażaleń odwołujący podkreślili, że w dacie doręczenia sąsiadce przedmiotowego pisma przebywali w sanatorium poza B., że nigdy nie otrzymali skierowanego do nich pisma oraz, że nieprawdą jest, iż w skrzynce pocztowej pozostawiono powiadomienie o doręczeniu tego pisma ich sąsiadce, gdyż pierwszą informację o przesłanej korespondencji powzięli z zawiadomienia o pozostawieniu wniosku o wznowienie postępowania bez rozpoznania. Wyjaśnili, że z uwagi na 20-dniowy wyjazd do sanatorium poprosili syna, aby sprawdzał systematycznie ich skrzynkę pocztową. W ich ocenie okoliczność ta świadczy, iż dopełnili oni należytej staranności, aby odbierać ewentualną korespondencję oraz wskazuje, że nie istniała konieczność powiadamiania organu o wyjeździe do sanatorium, tym bardziej, że syn odwiedzał ich w sanatorium co najmniej dwa razy w tygodniu. Odnosząc się do zarzutu organu, iż na inne wezwanie z dnia [...], udzielili odpowiedzi, zaznaczyli, że nie wynikało to z faktu przekazania im przesyłki przez sąsiadkę, lecz z okoliczności że to inne wezwanie skierowane zostało również do ich syna, który poinformował ich o tym fakcie. Po telefonicznej informacji oraz przygotowaniu odpowiedzi, syn przywiózł stosowne pismo, które oni podpisali. Powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2007 r., o sygn. akt II GSK 33/2007, podkreślili że domniemanie doręczenia przesyłki można obalać zarówno wtedy, kiedy doręczenie zastępcze było wadliwe, jak również wtedy, gdy było prawidłowe, ale pismo nie dotarło do rąk adresata. Wskazali, że w sprawie bezspornym jest, że przebywając w sanatorium nie mieli oni fizycznej możliwości osobistego odbioru korespondencji, że prosząc syna o systematyczne sprawdzanie skrzynki pocztowej zapewnili odbiór korespondencji oraz, że odpowiedzieli na inne wezwanie organu, gdyż doręczono je ich synowi. Przytoczone okoliczności świadczą w ich ocenie o braku jakiejkolwiek winy z ich strony, jak również o tym, że podnoszone przez nich okoliczności są prawdziwe. Zarzucili także organowi, że pomimo przekazanych przez nich informacji, nie podjął on żadnych działań zmierzających do potwierdzenia podnoszonych okoliczności, np. nie zwrócił się do ich sąsiadki o wskazanie, czy i kiedy przekazała ona otrzymaną przesyłkę.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 144, art. 58 §1 i 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jak kpa), orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
W motywach rozstrzygnięcia SKO przytaczając treść przepisu art. 43 kpa wskazało, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że określony w tym przepisie sposób doręczenia opiera się na domniemaniu doręczenia pisma adresatowi, że domniemanie to powstaje wówczas gdy jest pewne, iż pismo zostało wręczone dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, a osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, co nie wymaga formy wyraźnego oświadczenia w tym zakresie, lecz wystarcza, aby na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdowała się informacja, iż odbiorca podjął się oddania przesyłki adresatowi, a także, że datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez odbiorcę (dorosłego domownika, sąsiada, dozorcę), a nie dzień faktycznego odebrania pisma przez adresata od odbiorcy, oraz że okoliczność, iż odbiorca nie oddał pisma adresatowi lub nie przekazał mu go w stosownym czasie nie ma wpływu odpowiednio na skuteczność doręczenia oraz na bieg terminu do wniesienia odwołania. W kontekście powyższego oraz okoliczności, że w czasie doręczenia przedmiotowego wezwania tj. w dniu [...] odwołujący byli nieobecni w miejscu zamieszkania i że wezwanie to zostało przyjęte przez ich sąsiadkę T. P., która podjęła się oddania pism adresatom SKO stwierdziło, że słusznie jest stanowisko organu I instancji, iż skoro T. P. odebrała w dniu [...] pisma organu i nie dopełniła obowiązku niezwłocznego ich przekazania skarżącym, którzy oświadczyli, iż o korespondencji dowiedzieli się dopiero w [...], to okoliczność ta nie stanowi określonej w art. 58 § 1 kpa przesłanki skutkującej przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Zaniechanie sąsiadki (niedbalstwo), należy bowiem traktować tak samo, jak adresata decyzji. Podkreślając, że brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne okoliczności i zdarzenia występujące bez woli strony, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie, organ stwierdził, że wyjazd do sanatorium nie ma takiego charteru, gdyż nie jest on wyjazdem niespodziewanym i nagłym, lecz z reguły z góry zaplanowanym. Organ wskazał także na okoliczność posiadania przez skarżących wiedzy o toczącym się postępowaniu, a także na okoliczność wyjazdu odwołujących i okoliczność nie powiadomienia organu o zmianie dotychczasowego adresu. W ocenie organu, w świetle powyższego za zasadne należy przyjąć stanowisko organu I instancji o braku uprawdopodobnienia przez skarżących, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Taką wyjątkową okolicznością wyłączającą winę w uchybieniu terminu nie może być bowiem sam fakt pobytu skarżących w sanatorium, w sytuacji, gdy nie przedstawili oni żadnej argumentacji wskazującej, że pobyt ten był od nich niezależny, nagły, nie do przewidzenia oraz, że przeszkoda istniała przez cały czas biegu terminu do wniesienia uzupełnienia braku. Dlatego też, jak wskazał organ, prawidłowe jest stanowisko organu I instancji o braku podstaw do przywrócenia terminu do udzielenie organowi żądanej informacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie K. S. i M. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz ich uzasadnienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm, dalej powoływanej jak ppsa), uzasadnia uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi.
Ocena przedmiotu sprawy oraz trafności zarzutów skarżących wymaga zbadania legalności przeprowadzonego postępowania administracyjnego z punku widzenia wymogów, jakie stawia Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie sposobów doręczeń pism administracyjnych. Zasadą jest, iż doręczenie pisma następuje do rąk adresata, jest to tzw. doręczenie właściwe (art. 42 § 1, 2 i 3 kpa). W razie nieobecności adresata można zastosować tryb doręczenia zastępczego, a więc dokonać doręczenia pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie 1 kpa). Natomiast, w sytuacji gdy doręczyciel nie może doręczyć pisma w sposób właściwy lub zastępczy, wówczas stosuje się przepis art. 44 kpa, który normuje tzw. fikcję prawną doręczenia pisma.
Z uwagi na okoliczność, że w niniejszej sprawie, doręczający nie zastał adresatów w miejscu ich zamieszkania, zaś w sąsiednim lokalu nr [...] przebywała sąsiadka skarżących – T. P., zastosował on tryb doręczenia zastępczego z art. 43 kpa, doręczając sporne wezwania z dnia [...] za pokwitowaniem wskazanej sąsiadce skarżących, co znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych poświadczeniach odbioru wezwania, na których znajduje się własnoręczny podpis T. P. oraz informacja, iż podjęła się ona oddania przesyłek ich adresatom. Ze zwrotnych poświadczeń odbioru przesyłek wynika także, że w skrzynce pocztowej adresatów umieszczono zawiadomienie, komu doręczono przesyłki. Wobec tego stwierdzić należy, że ze znajdujących się aktach sprawy dowodów w postaci zwrotnych poświadczeń odbioru przesyłek wynika, iż w przedmiotowym wypadku spełnione zostały warunki ustawowe możliwości zastosowania doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 kpa, Skarżący byli bowiem nieobecni w miejscu zamieszkania, przedmiotowe przesyłki z dnia [...] zostały przyjęte za pokwitowaniem przez sąsiadkę skarżących, osoba ta podjęła się oddania pism adresatom, a o doręczeniu pisma sąsiadce skarżących zawiadomiono skarżących umieszczając zawiadomienie o oddawczej skrzynce pocztowej adresatów. Wskazuje to zatem na skuteczność zastosowanego w sprawie doręczenia, i tym samym na zaistnienie domniemania doręczenia pism adresatom, w związku z brakiem wad tkwiących w treści pokwitowania. Prawidłowe pokwitowanie (potwierdzenie) odbioru przesyłki, stwarzające domniemanie doręczenia przesyłki, może być jednak obalone przeciwdowodem. Dokument doręczenia nie jest bowiem wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1506/12, publ. lex nr 1298559), a przepis art. 43 kpa przewiduje, w sytuacji spełnienia ustawowych warunków, jedynie domniemania doręczenia pisma adresatowi, a nie uznanie takiego doręczenia za niepodważalnie dokonane. Domniemania to może zostać więc obalone, gdy pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, określone pismo nie zostało doręczone adresatowi z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie zaś domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej, zgodnie z treścią art. 58 kpa.
Z powyższego wynika, że adresat przesyłki, wobec którego zastosowano tryb doręczenia zastępczego z art. 43 kpa, w celu obrony własnych interesów, może skutecznie podnieść zarzut wadliwego doręczenia korespondencji w trybie art. 43 k.p.a. i obalić domniemanie doręczenia zastępczego. W przedmiotowej sprawie skarżący skorzystali z takiego zarzutu wykazując, że w okresie od [...] do [....] nie przebywali w miejscu zamieszkania, lecz w sanatorium "[...]" w I. Podnieśli oni także, że upoważnili syna do odbioru kierowanej do nich przez organ korespondencji oraz, że pomimo tego o przedmiotowym wezwaniu organu z dnia [...] do usunięcia braków formalnych podania o wznowienie postępowania, dowiedzieli się dopiero z pisma organu z dnia [...] o pozostawieniu podania o wznowieniu postępowania bez rozpoznania, gdyż ani w ich skrzynce pocztowej ani na drzwiach do ich mieszkania nie znajdowywało się zawiadomienie o doręczeniu przedmiotowego wezwania ich sąsiadce. Nie budzi zatem wątpliwości, że w sprawie skarżący zakwestionowali zarówno okoliczność przekazania im spornych wezwań przez odbiorcę korespondencji, jak i okoliczność otrzymania przez nich zawiadomienia o sposobie doręczenia przesyłek. Pomimo tego orzekające w sprawie organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym przedmiocie, powołując się wyłącznie na wynikające z treści art. 43 kpa domniemanie doręczenia przesyłki adresatowi oraz na fakt nie powiadomienia ich przez skarżących o zmianie dotychczasowego adresu w związku z wyjazdem do sanatorium. W ocenie Sądu, wskazana argumentacja organów nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wykazano bowiem powyżej, domniemanie prawne wynikające z art. 43 kpa nie ma charakteru bezwzględnego, w związku z czym może ono zostać obalone przez podważenie okoliczności wynikających z dokumentu potwierdzającego doręczenie. Należy mieć także na uwadze, że tryb zastępczy doręczania pism adresatowi stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego i jako taki nie może być interpretowany w sposób rozszerzający i pozbawiający adresata doręczenia prawa do obrony jego interesów w prowadzonym postępowaniu. W ocenie Sądu, wskazany charakter doręczenia zastępczego, nie pozwala na odstąpienie przez organ od wyjaśnienia okoliczności stwarzających uzasadnione wątpliwości co do faktu przekazania pisma adresatowi przez odbiorcę korespondencji określonego w art. 43 kpa, oraz co do okoliczności posiadania informacji o sposobie doręczenia korespondencji. W przedmiotowej sprawie takie uzasadnione wątpliwości, zdaniem Sądu, zachodziły. Świadczy o tym nie tylko wykazana przez skarżących okoliczność długotrwałej ich nieobecności w miejscu zamieszkania w związku z wyjazdem do sanatorium oraz nie zakwestionowana przez organy okoliczność upoważnienia syna skarżących do odbioru kierowanej do nich przez organ korespondencji, ale także przedłożone w trakcie rozprawy sądowej oświadczenie sąsiadki skarżącej z dnia [...], z którego wynika, iż w dniu [...], a więc przed powrotem skarżących z sanatorium, wyjechała ona z miejsca zamieszkania na ponad miesiąc do rodziny i że przedmiotowe przesyłki przekazał M. S. dopiero po powrocie od rodziny, tj. około [...]. Wprawdzie wskazany dokument został przedłożony już po wydaniu rozstrzygnięć przez orzekające w sprawie organy, niemniej jednak skarżący w toku całego postępowania administracyjnego powoływali się na fakt nie przekazania im przedmiotowej korespondencji przez sąsiadkę T. P., a organy pomimo tego nieprawidłowo nie poczyniły żadnych ustaleń w tym przedmiocie. Nie bez znaczenia dla oceny okoliczności przedmiotowej sprawy jest także fakt przywrócenia skarżącym przez Prezydenta Miasta B., w takim samym stanie faktycznym, terminu do podania informacji, w jakiej dacie powzięli oni wiadomość o wydaniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę (postanowienie z dnia [...] znak [...]).
Ponadto należy podkreślić, że całkowicie chybiony jest zarzut organów dotyczące nie powiadomienia organu o zmianie dotychczasowego adresu, a mający uzasadniać brak należytej stronności skarżących. Po pierwsze bowiem wskazany obowiązek wynikający z przepisu art. 41 § 1 kpa odnosi się wyłącznie do zmiany adresu, po drugie nie można utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu zamieszkania związaną z wyjazdem do sanatorium, a po trzecie skarżący upoważnili syna od odbioru kierowanej do nich przez organ korespondencji w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania.
Wobec powyższego uznając, że w sprawie orzekające organy nie dołożyły należytej staranności w wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących ewentualnego braku winy skarżących w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków wniosku o wznowienie postępowania, w związku z możliwością nie otrzymania przedmiotowego wezwania o uzupełnienie braków, do czego zobowiązał je ustawodawca przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a także stwierdzając, że nie zawarły one w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć jasnych, nie budzących wątpliwości i logicznych argumentów świadczących o zasadności przejętego przez nie stanowiska o winie skarżących w uchybieniu terminu, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło