II SA/Bd 775/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński ( spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009r. sprawy ze skargi K. B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr SKO [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na rzecz adwokata J. B. 309,80 zł (trzysta dziewięć 80/100),tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] - Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...], na podstawie art. 3 pkt 1, art. 5, art. 7 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z uchwalą Nr LXX1II/1385/06 Rady Miasta [...] z dnia [...] r., art. 104 i 108 K.p.a. odmówił przyznania K. B. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności na podstawie programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, zgodnie z § 6 cyt. rozporządzenia jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia pomocy w formie posiłku przy jednoczesnym spełnianiu kryterium dochodowego, które zgodnie z cyt. uchwałą Rady Miasta [...] zostało podniesione do 200 % kryterium dochodowego tj. w przypadku osoby samotnie gospodarującej do kwoty 702 zł, przy czym wysokość zasiłku celowego dla jednej osoby wynosi 90 zł miesięcznie. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzono zaś, że wnioskodawca spełnia warunki do udzielenia pomocy w powyższym zakresie, w części dotyczącej posiadanego dochodu, który wynosi 84 zł 42 gr, jednakże biorąc pod uwagę uznaniowy charakter pomocy jak również niewystarczające środki finansowe jakimi dysponuje jednostka (w miesiącu 42.150,00 zł tj. ok. 468 świadczeń po 90 zł) przy coraz większej liczbie osób ubiegających się - zaistniała konieczność ograniczania pomocy kierowanej do jednego środowiska i objęcia pomocą innych, również znajdujących się w trudnej sytuacji bytowej. W odwołaniu od powyższej decyzji K. B. wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie należnego zgodnie z prawem świadczenia. Odwołujący zwrócił uwagę na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia wskazując, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz niezdolną do pracy. Jego zdaniem udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności na podstawie programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter fakultatywny, dlatego też powinien wnioskowane świadczenie otrzymać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podkreślił, że jest bezsporne, iż wnioskodawca spełnia warunki niezbędne do przyznania świadczenia, lecz decyzja w zakresie pomocy społecznej (w tym również w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania") podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji stwierdzono, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż Rejonowy Ośrodek Pomocy Społecznej [...] dysponuje ograniczonymi środkami na zasiłki celowe, dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że skarżący jest traktowany gorzej niż inni podopieczni, a zatem nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K. B. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji, która w jego przekonaniu nie odpowiada prawu, bowiem zostały spełnione przez niego jako wnioskodawcę świadczenia – wszystkie przesłanki warunkujące jego nabycie. Zdaniem skarżącego środki finansowe na zasiłki w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanowią odrębną od zasiłków celowych i okresowych pulę środków, a nieprzyznanie takiej pomocy stanowi, w jego przekonaniu, naruszenie obowiązku wypłaty świadczeń na dożywianie, zagwarantowanych przez państwo. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty podniesione w skardze były już przedmiotem postępowania wyjaśniającego i podjęte rozstrzygnięcie zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Może też być przyznany osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Przedstawione unormowanie zawiera katalog sytuacyjnych przesłanek przyznania zasiłku celowego. Niejako rozwinięciem pomocy państwa dla osób uprawnionych do zasiłku celowego jest możliwość zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania na mocy przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 3 ust. 1 pkt c). Natomiast zgodnie z przepisem § 6 wydanego na podstawie cytowanej ustawy rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (...), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, przy jednoczesnym spełnianiu kryterium dochodowego. O ile jednak kwestia spełniania przez skarżącego kryterium dochodowego jest bezsporna, to jednak należy również mieć na względzie, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, stosowanym na mocy art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" również przy udzielaniu pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, uwzględnione powinny zostać potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, to odpowiednio udokumentowana sytuacja braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia, uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia tej pomocy. Z analizy akt sprawy wynika, że organ nie posiada wystarczających środków finansowych do realizacji zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, określonych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie zatem organy pomocy społecznej dokonały hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Biorąc więc pod uwagę uznaniowy charakter wnioskowanego świadczenia jak również niewystarczające środki finansowe (w miesiącu 42.150,00 zł tj. ok. 468 świadczeń po 90 zł) przy coraz większej liczbie osób ubiegających się - zaistniała konieczność ograniczania pomocy kierowanej do jednego środowiska i objęcia pomocą innych, również znajdujących się w trudnej sytuacji bytowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, a do takiej zaliczyć należy tę dotyczącą zasiłku celowego, nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów orzekających i określać wysokości czy też rozmiaru przyznawanej pomocy w tych przypadkach, które ustawodawca pozostawił uznaniu organów. Tylko one dysponując środkami finansowymi w zależności od ich wielkości mogą udzielać świadczeń (tak NSA w wyroku z dnia 21 grudnia 2001 r. w spr. I SA 1547/01, Lex nr 80662, zachowującym aktualność na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów). Reasumując stwierdzić należy, że w trakcie orzekania w niniejszej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, ponieważ uwiarygodniona została okoliczność ograniczonych środków na zasiłki celowe, dlatego też nie można uznać, że w sposób bezpodstawny odmówiono skarżącemu wnioskowanego przezeń świadczenia. Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poń. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 i 3 ppsa w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W. Czerwiński K. Gruszecki A. Klotz