II SA/Bd 776/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...]. U z a s a d n i e n i e: Burmistrz Ś. decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., na podstawie art. 1 ust. 2 pkt. 2 lit. d i art 23 ust. 4, pkt.3 lit. f ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r. poz. 323), zwaną dalej: "u.ś.r.", odmówił S. B., zwanej dalej: "skarżącą", przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka na okres świadczeniowy od [...].2023 r. do [...].2024 r., z uwagi na brak karty pobytu dziecka. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że skarżąca [...].2024r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tyt. urodzenia się dziecka M. V., dołączając do wniosku potwierdzenie nadania numeru PESEL dla dziecka oraz oświadczyła, że złożyła wiosek o paszport dla córki Mii, a o wydanie karty pobytu dla córki i będzie się ubiegać po wydaniu paszportu. Stwierdzono, że zgodnie art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, (nie wskazano aktu normatywnego – uwaga Sądu), świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Dodano, że zgodnie z art. 23 ust. 4, pkt 3, lit. f, (również nie wskazano aktu normatywnego – uwaga Sądu) do wniosku należy dołączyć zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody w tym dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania świadczenia rodzinnego będącego przedmiotem wniosku. Wskazano, że [...].2024r. wysłano do skarżącej wezwanie w celu uzupełnienia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku tj. karty pobytu dziecka M. V., a [...].2024r. skarżąca oświadczyła, że wniosek o wydanie karty pobytu złożyła za pośrednictwem Poczty Polskiej [...].2024r. i nadal oczekuje na wydanie karty oraz paszportu dziecka. Stwierdzono, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka na M. V. nie przysługuje, gdyż nie został spełniony podstawowy warunek przyznania ww. świadczenia cudzoziemcom, jakim jest posiadanie karty pobytu dla wnioskowanego dziecka. Katalog cudzoziemców, którym przysługują świadczenia rodzinne jest zamknięty i nie pozwala na dowolną jego interpretację. W odwołaniu od ww. decyzji, skarżąca stwierdziła, że nie zgadza się z decyzjami odmawiającymi jej przyznania zasiłku rodzinnego, świadczenia rodzicielskiego oraz jednorazowej zapomogi z tyt. urodzenia się dziecka z powodu braku karty pobytu. Wyjaśniła, że wniosek o kartę pobytu wysłała listownie dnia 18.06.2024r., i czeka również na paszport córki, a czas oczekiwania na kartę pobytu jest bardzo długi i jest to niezależne od niej. Wniosła o przyznanie jej świadczeń na córkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 lii. d. art. 9 ust. 1-3. art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. z 2024 r., poz. 572) dalej zwanej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, (nie wskazano aktu normatywnego – uwaga Sądu), świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Wyjaśniono, że W przedmiotowej sprawie dziecko strony - M. V., ma jedynie nadany numer PESEL. Nie wydano dla niej paszportu i nie posiada karty pobytu. Natomiast skarżąca wystąpiła o wydanie karty pobytu dopiero w dniu [...].2024r. Obecnie oczekuje na wydanie obu dokumentów. Podniesiono, że posiadanie karty pobytu jest warunkiem niezbędnym do przyznania w przedmiotowej sytuacji świadczeń rodzinnych na dziecko i nie zmienia tego okoliczność, że skarżąca złożyła wnioski o wydanie tych dokumentów i że czas oczekiwania jest długi. Skonkludowano, że skarżąca nie spełnia podstawowego warunku wymaganego do przyznania dochodzonego świadczenia. W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją pierwszej instancji. Strona zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia rodzinnego na M. V. jest posiadanie przez dziecka karty pobytu podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisu prowadzi do wniosku, że warunek posiadania karty pobytu dotyczy osoby wnioskującej - matki dziecka. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie art. 1 ust 2 pkt 2 u.ś.r., świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom, którzy posiadają kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", a uprawnionym do świadczeń rodzinnych, jest rodzic dziecka, przy czym jednym z warunków dla otrzymania świadczenia jest karta pobytu, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodziny. Podniesiono, że w ustawie nie ma żadnego przepisu, że dziecko powinno posiadać kartę pobytu, którą to, powinien natomiast posiadać rodzic, który złożył wniosek o świadczenie. Wskazano, że zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, termin ważności kart pobytu został przedłużony do [...] 2025 r. Wyjaśniono też, że w tożsamych sprawach na terenie B. były wydawane decyzje pozytywne, na dowód czego strona dołącza ich kopie za zgodą osób, których dane są zawarte w decyzjach. Do skargi załączono dwie decyzje Prezydenta Miasta B., z dnia [...].2019 r. oraz z dnia [...].2019 r., przyznające jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu skargi w zakresie przyznawania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w sytuacji niedysponowania przez małoletnich kartą stałego pobytu, ani też nie zajął stanowiska, czy w postępowaniach dotyczących załączonych przez skarżącą decyzjach sytuacja taka nastąpiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267 t.j.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 t.j.); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowi art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., oraz art. 23 ust. 4, pkt 3, lit. f, ww. ustawy. Obie przytoczone już wyżej regulacje wskazują wymagane warunki formalne w celu uzyskania świadczenia rodzinnego w postaci dokumentów (art. 23 ust. 4, pkt 3, lit. f), a w szczególności posiadanie kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", co dotyczy świadczeń rodzinnych udzielanych cudzoziemcom (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d). Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka stanowi świadczenie rodzinne na podstawie art. 15 b ust. 1 u.ś.r. Niezbędne warunki konieczne do przyznania tego świadczenia wskazuje art. 15b ust. 2, 3, 5 oraz 6 u.ś.r. Natomiast przesłanki wykluczające przyznanie tego świadczenia wymienia art. 15b ust. 4 ww. ustawy. Z regulacji tej wynika, że jednorazowa zapomoga nie przysługuje, jeżeli: 1) członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej; 2) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz danego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z zacytowanego przepisu nie wynika konieczność posiadania przez dziecko karty pobytu. Warunek taki nie wynika również z zastosowanych przez organy przepisów art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., oraz art. 23 ust. 4, pkt 3, lit. f, ww. ustawy. Warunek posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" dotyczy co prawda cudzoziemców korzystających ze świadczeń rodzinnych, lecz należy mieć na względzie, po pierwsze, że świadczeniobiorcą jednorazowej zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka, nie jest dziecko, lecz jego matka lub ojciec dziecka, opiekun prawny albo opiekun faktyczny dziecka, co wynika wprost z art. 15b ust. 2 u.ś.r., a po wtóre, prawo do tego rodzaju świadczenia przysługuje również obywatelowi Ukrainy (skarżąca jest obywatelką Ukrainy) przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na tym terytorium jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w u.ś.r., z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa). Stosownie do art. 26 ust. 4 tej ustawy, przysługujące na dziecko świadczenia rodzinne, z wyłączeniem świadczenia rodzicielskiego, przysługują także opiekunowi tymczasowemu, o którym mowa w art. 25 tej ustawy. Szczegółowa analiza regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowiących lex specialis względem rozwiązań przyjętych w ustawie o świadczeniach rodzinnych (vide: Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, LEX). Z powyższych względów należało uznać zawarte w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego za zasadne. Dodatkowo też należy zauważyć, że organ odwoławczy nie odniósł się do przedłożononych do skargi przez skarżącą decyzji o przyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, nie wyjaśniając, czy dzieci, których dotyczyły te decyzje posiadały kartę stałego pobytu, co mogłoby być istotne z uwagi na treść art. 8 § 2 kpa, stanowiącego, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jakkolwiek brak ustosunkowania się do tych decyzje nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy, lecz może stanowić dodatkowy argument na poparcie słuszności stanowiska skarżącej i dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien organy ustosunkują się do tego faktu. W świetle powyższego, należało stwierdzić, że organy naruszyły prawo materialne w stopniu wpływającym na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań.