II SA/Bd 777/11

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-08-17

Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Wojciech Jarzembski, Grażyna Malinowska-Wasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło utrzymać w mocy decyzję uchylającą zasiłek stały i jednocześnie rozstrzygać o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, zanim decyzja o uchyleniu zasiłku stałego uzyskała walor ostateczności?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której utrzymywała w mocy decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego. Uznał, że organ odwoławczy nie mógł rozstrzygać o zwrocie świadczenia, zanim decyzja uchylająca zasiłek stały uzyskała walor ostateczności. Niedopuszczalne było równoległe prowadzenie obu postępowań i zakończenie ich jedną wspólną decyzją, co stanowiło naruszenie przepisów Kpa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. uchylającą zasiłek stały dla Z. M. i ustalającą kwotę podlegającą zwrotowi. Powodem uchylenia zasiłku była zmiana sytuacji materialnej skarżącego, polegająca na przyznaniu mu prawa do renty. Skarżący kwestionował zasadność zwrotu świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji o zwrocie zasiłku, uznając naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt drugi decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...], a nadto uchyla punkt drugi decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w punkcie pierwszym wyroku. Oddala skargę w pozostałej części.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt drugi decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...], a nadto uchyla punkt drugi decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w punkcie pierwszym wyroku, 3. oddala skargę w pozostałej części. II SA/Bd 777/11 Uzasadnienie Na podstawie art. 163 Kpa w zw. z art. 7, art. 8, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 99, art. 104 ust. 3, art. 106 ust. 1, 3, 4 i 5, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] Prezydent Miasta T. uchylił z dniem [...] czerwca 2009 r. decyzję tego organu z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] dot. przyznania Z. M. zasiłku stałego oraz ustalono kwotę [...] jako należność podlegającą zwrotowi. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zmianie uległa sytuacja materialna skarżącego, bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 7 lutego 2011 r. przyznano mu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] czerwca 2009 r.; tym samym dochód skarżącego wynosił [...] zł, natomiast kryterium dochodowe wynosiło 477 zł i od czerwca 2009 r. skarżący nie spełnia warunku do przyznania tej pomocy. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. M. informując, że zasiłek stały należy mu się nie z tytułu wypadku z 2008 r. lecz na podstawie orzeczenia lekarskiego o niepełnosprawności i nie powinien podlegać zwrotowi, ponieważ pieniądze te mogą być mu potrzebne na sprzęt rehabilitacyjny lub inne potrzeby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] maja 2011 r. ([...]) na podstawie art. 8, art. 37 ust.1 pkt 1 i art. 99 ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. oraz art. 138 § 1 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wyrokiem z dnia [...] lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w T. zmienił decyzję ZUS Oddział w T. z dnia [...] lipca 2009 r. i przyznał skarżącemu prawo do reny z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy z dnia [...] sierpnia 2008 r. poczynając od [...] czerwca 2009 r. na stałe, co oznacza iż od dnia [...] czerwca 2009 r. zmieniła się wysokość dochodu Z. M. i wynosiła ona [...] zł netto, przekraczając tym samym kryterium dochodowe uprawniające osobę samotnie gospodarującą do otrzymania zasiłku stałego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, ZUS oraz inne organy rentowe przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Składając skargę na powyższą decyzję Z. M. wskazał na swoją trudną sytuację bytowo - rodzinną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153,poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd jest zobowiązany zbadać, czy organy administracyjne w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362). Ww. ustawa z 12 marca 2004 r. przewiduje w przepisie art. 37 ust. 2 pkt 1, świadczenie w formie zasiłku stałego. Według tego przepisu zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Natomiast pojęcie "dochodu rodziny" definiuje art. 8 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy stanowiąc, iż oznacza to sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także o kwotę wysokości alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodów nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że decyzją z [...] maja 2009 r. znak: [...] skarżący został objęty pomocą społeczną w formie zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2009 r. Z akt wynika także że skarżący był pouczany o obowiązku poinformowania o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Z akt wynika także, że uległa zmianie sytuacja materialna skarżącego, bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] lutego 2011 r. przyznano skarżącemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...] czerwca 2009 r. ww. wynika z decyzji ZUS z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...]). Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika także, że skarżący prowadził samodzielne gospodarstwo domowe i jego dochód wynosi [...] zł. Natomiast kryterium dochodowe skarżącego określone przepisami ww. ustawy o pomocy społecznej wynosiło dla skarżącego [...] zł. Przepis art. 163 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję na mocy której strona nabyła prawo o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepisem szczególnym jest przepis art. 106 ust. 5 ww. ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Powyższe prowadzi Sąd do jednoznacznego wniosku, iż wydając decyzję uchylającą poprzednią decyzję z [...] maja 2009 r. znak: [...] organ nie naruszył prawa i dlatego w tym zakresie wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 tej ustawy skargę należało oddalić. Rozpoznając skargę, Sąd po myśli przepisów art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak - co w niniejszej sprawie wymaga szczególnego podkreślenia - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w oparciu o ten przepis, Sąd natomiast uchylił zaskarżoną decyzję w części w której utrzymała ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji w odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 tej decyzji. Nie negując istnienia przepisów przywoływanych w obu decyzjach dotyczących tego rozstrzygnięcia należy jednak zauważyć, że dopiero po uzyskaniu waloru ostateczności czy też prawomocności rozstrzygnięcia dotyczącego uchylenia decyzji z [...] maja 2009 r., organ mógł przystąpić do rozpatrywania kwestii rozstrzygniętej w pkt 2 decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Niedopuszczalne było jednak równoległe prowadzenie obu postępowań i zakończenie ich jedną wspólną decyzją. W tej sytuacji z uwagi na naruszenie przepisów art. 6, 7, 8 i 16 Kpa należało na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku, rozstrzygnięcie - pkt 2 z opierając na przepisie art. 152 tej ustawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego wniosku, które po myśli art. 153 ppsa mają dla organu moc wiążącą.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło