II SA/Bd 778/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w B. zatwierdził na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) projekt podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. Ż., oznaczonej jako działka nr [...] na cele poszerzenia o 1 m istniejącego już dostępu do działki nr [...]. Wojewoda B. decyzją z dnia [...] 1995 r. nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji ustaliwszy, że projekt podziału nie był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy M zatwierdzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] [...] utrzymano w mocy decyzję z [...]. E. K. nie zgodził się z rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z 29 czerwca 1999 r. sygn. akt I SA 1608/98 oddalono skargę. W dniu 20 grudnia 2002 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną decyzją [...] z [...] 1986 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 kpa, po rozpatrzeniu wniosku E. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o orzeczenie odszkodowania od Urzędu Miasta B. – umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia 20 grudnia 2002 r. E. K. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o orzeczenie odszkodowania od Urzędu Miasta B. w kwocie [...] zł za szkodę wyrządzoną decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z rażącym naruszeniem prawa.Zarówno w postępowaniu o podział nieruchomości, jak i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej E. K. nie był stroną. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego użytkownik wieczysty nieruchomości sąsiedniej z nieruchomością podlegającą podziałowi nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawca nie mając dojazdu do nieruchomości posiadał wyłącznie interes faktyczny i nie mógł uczestniczyć w postępowaniu jako strona, gdyż nie posiadał interesu prawnego. Stąd też nie może domagać się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o orzeczenie odszkodowania za szkodę. Decyzja z [...] została zaskarżona do NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy. Postanowieniem z 4 grudnia 2003 r. Sąd odrzucił skargę. Powołując się na art. 34 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368) Sąd stwierdził, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem. W rozpoznawanej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 127 § 3 kpa i strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierując się błędnym pouczeniem skarżący z pominięciem wskazanej procedury, wystąpił bezpośrednio do Sądu. W tych okolicznościach Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i na podstawie art. 27 ust. 2 cyt. ustawy odrzucił ją. Po ponownym zwróceniu się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem, postanowieniem z [...] przywrócono termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję SKO z [...] Nr [...] i zważyło, że do uzyskania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, a więc oparty o prawo, przy czym to, że interes będący treścią żądania ma charakter prawny, czy tylko faktyczny decyduje treść obowiązujących przepisów prawa materialnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9 i 12 oraz art. 28 kpa. Precyzując zarzuty wskazał na brak spójności w wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjach. W początkowej fazie odmówiono rozpatrzenia sprawy z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie z art. 160 kpa, natomiast ostatnią decyzją umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 28 kpa powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.01.1994 r. II SA 2164/92 ONSA 1995/1/32, w którym zawarta jest interpretacja pojęcia strony w rozumieniu art. 28 kpa, w którym stwierdzono, że: 1. zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 kpa obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 157 kpa, 2. stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, 3. organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydania jej z rażącym naruszeniem (art. 158 § 2 kpa) w takim zakresie w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 kpa bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę, żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach uzasadnienia decyzji z 3 marca 2003 r., jak i w aktualnej decyzji wyrażono pogląd, że skarżący nie mając statusu strony w postępowaniu o podział nieruchomości, jak i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej nie może domagać się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Skoro skarżący nie miał interesu prawnego w wymienionych sprawach, nie ma go również w sprawie zgłoszenia wniosku. Pierwszą kwestią budzącą wątpliwości jest legitymacja do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, a tym samym z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia takiego roszczenia. Podstawą analizy jest art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie przepis ten został uchylony ustawą z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 19 lipca 2004 r. Nr 162, poz. 1692) w art. 2 ustawy, ale ustawa weszła w życie 1 września 2004 r., natomiast zaskarżona decyzja została wydana 15 kwietnia 2004 r. W przedmiocie odszkodowania przepisy odsyłają do stosowania przepisów kodeksu cywilnego (art. 160 § 2 kpa). W kręgu podmiotów określonych w przepisach cywilnoprawnych, uprawnionym do żądania wypłacenia odszkodowania jest każdy, kto poniósł szkodę, tymczasem w art. 160 § 1 kpa przepisy ograniczają ten krąg osób do stron, które poniosły szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stron, które poniosły szkodę wskutek stwierdzenia nieważności tej decyzji. Takie zawężenie podmiotowe może budzić uzasadnione wątpliwości, ale literalne brzmienie tego przepisu pozwala na zastosowanie prezentowanej wykładni. Oznacza to, że skarżący nie byłby osobą uprawnioną do dochodzenia na podstawie art. 160 kpa roszczenia odszkodowawczego za szkody powstałe wskutek stwierdzenia nieważności decyzji, a w konsekwencji do zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego roszczenia. Organy nie mogły tu dokonać innego ustalenia, gdyż wyrokiem z 29 czerwca 1999 r. sygn. akt I SA 1608/98 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że skarżący nie mógł być stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z uwagi na brak interesu prawnego, zatem konsekwentnie, stosownie do art. 160 kpa, również w postępowaniu o zasądzenie roszczenia odszkodowawczego. Wyrok Sądu jest w tym przypadku dla organu wyraźną wskazówką. W tych okolicznościach powoływanie się przez skarżącego na wyrok NSA z 12 stycznia 1993 r. II SA 2164/92 ONSA 1995/1/32 (co do zasady słuszny) w niniejszym postępowaniu nie ma zastosowania z podanych powodów, jak i z tego, że sprawa nie dotyczy ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w charakterze strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, lecz wiąże się bezpośrednio z oceną możliwości wszczęcia postępowania o wypłatę odszkodowania. Uwagę należy też skoncentrować na ocenie charakteru terminu, którego dotyczy wniosek. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Roszczenie to, stosownie do art. 160 § 3 kpa ulega przedawnieniu po trzech latach. Rozważając kwestie dotyczące zasadności zgłoszonego wniosku, należy wskazać, iż jest on bezprzedmiotowy. Termin określony w art. 160 § 3 kpa jest terminem przedawnienia. Przedawnienie to ograniczona pod względem czasowym możliwość realizacji roszczeń. Skutkiem przedawnienia jest powstanie uprawnienia do uchylenia się od zaspokojenia roszczeń po upływie terminu. Skorzystanie z tego uprawnienia powoduje, że roszczenie nie może być skutecznie dochodzone, a zatem odnosi ono skutek w sferze materialnoprawnej. Jest to więc termin materialnoprawny, a terminy prawa materialnego nie mogą być przywracane. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu określonego w art. 160 § 3 kpa jest niedopuszczalne, zatem organ prawidłowo, na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W konsekwencji Sąd uznał, że organ nie naruszył prawa i skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił.