II SA/Bd 779/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję S. S. z dnia [...]2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] S. S. powołując się na art. 90 ust. 1 pkt 4 i art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późń. zm.) w związku z § 7 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 r., Nr 24, poz. 215 z późń. zm.) oraz art. 104 K.p.a., odmówił wydania K. M. prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu wskazano na konieczność dokonania weryfikacji przez organ dokumentów, która obejmuje sprawdzenie danych z ujętymi w ewidencji danymi w zakresie posiadanych kategorii. Przeprowadzone w tym trybie postępowanie wykazało, że wnioskodawca posiada udokumentowane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, T, natomiast ujawniona na blankiecie prawa jazdy nr [...] kat. B - została wpisana bez stosownej dokumentacji w aktach kierowcy, potwierdzającej uzyskanie tego uprawnienia. Powołano się przy tym na stanowisko [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. zawarte w pismach z 1 kwietnia 2003 r., 13 maja 2003 r., 12 września 2003 r. i 4 maja 2004 r., na podstawie którego ustalono, po odtworzeniu wyniku egzaminu K. M., że dotyczył on jedynie kategorii A, T prawa jazdy. W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. podniósł, że prawo jazdy kat. A, B, T posiada od 26 maja 1978 r., tj. od momentu wydania tego dokumentu przez Urząd Miasta i Gminy w S., po uprzednim zdaniu egzaminu na właściwe kategorie. Zwrócił też uwagę, że mimo jednoczesnego uczęszczania na kurs prawa jazdy z zakresu kat. A, B, i T i kilku nieudanych prób zdania egzaminu, ostatecznie w dniu 28 kwietnia 1978 r. zaliczył egzamin z wynikiem pozytywnym. Wskazał też dodatkowo, że odbyło się to w budynku Zasadniczej Szkoły Zawodowej w S.., a egzamin przeprowadzał pan K.. Jego zdaniem, ewentualne zaginięcie po tej dacie dokumentów potwierdzających posiadanie uprawnienia kat. B, nie może negatywnie wpływać na jego sytuację prawną· Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania wydało decyzję z [...]2004 r. m [...]uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, nie podjęto szeregu czynności, które doprowadziłyby do zebrania pełnego materiału dowodowego. Brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji, spowodowało naruszenie przez organ I instancji art. 77 i 80 K.p.a., skutkując orzeczeniem jak w sentencji. Wskazano również, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy tj. wymiana dokumentu prawa jazdy zależy od stwierdzenia czy jest on prawdziwy, w przeciwnym wypadku należy go wyeliminować z obrotu prawnego. K. M. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wobec nie uzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych - skargę odrzucono na mocy postanowienia Sądu z 22 października 2004 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy S. decyzją z [...] 2005 r. m [...] odmówił wydania K. M. prawa jazdy kat. B. Rozstrzygnięcie uzasadniono brakiem dowodu na zdanie egzaminu przez wnioskodawcę w zakresie kat. B, który zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest podstawą do wydania prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Odmawiając wiarygodności twierdzeniom strony o zdanym egzaminie na kat. B, organ oparł się na wynikach prób odnalezienia dokumentacji egzaminacyjnej, które jednoznacznie potwierdzają jedynie fakt zdawania egzaminu na prawo jazdy kat. A i T. Organ wskazuje też, że zachodzi domniemanie uzyskania przez K. M. kat. B prawa jazdy w sposób niewłaściwy, poprzez bezprawne dopisanie tej kategorii przez pracownika wydającego dokument, który został skazany prawomocnym wyrokiem za fałszowanie praw jazdy. Odwołując się od tej decyzji K. M. potwierdzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie zwrócił uwagę na fakt, że od momentu zdawania egzaminu na prawo jazdy w [...] r. minęło 27 lat, w związku z czym wykazanie przez niego istotnych okoliczności potwierdzających fakt uzyskania przedmiotowego uprawnienia, ze względu na upływ czasu napotyka duże trudności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania podjęło decyzję w dniu [...]2005 r. m [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zainteresowany nie udowodnił, iż zdał z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii, nie ma również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten fakt w dokumentacji znajdującej się w odpowiednich urzędach. Tezę o zgubieniu dokumentów dotyczących kat. B uznano za bezzasadną wobec zachowania się pełnej dokumentacji dotyczącej pozostałych kategorii prawa jazdy tj. A i T. Okoliczności te pozwoliły przyjąć organowi, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. K. wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Poza argumentami zawartymi już w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, skarżący podniósł, iż kwestionowanie po dwudziestu siedmiu latach jego uprawnień w zakresie kat. B prawa jazdy jest bezzasadne, mając na uwadze upływ czasu i wiążący się z tym brak możliwości pełnego udokumentowania określonych zdarzeń sprzed lat. Nie zgadza się również z ponoszeniem negatywnych konsekwencji wynikających z ewentualnego zaginięcia dowodu potwierdzającego jego uprawnienia co do kat. B prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 K.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego nie dopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z dyrektywy przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wymiana prawa jazdy uregulowana jest w art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.z 2003 r. Nr 58, poz. 515) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). W tym ostatnim akcie postanowiono, że przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1), czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215). Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d tego aktu, w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania, należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie m.in. zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Dokonując tej weryfikacji stwierdzono, że w aktach ewidencyjnych kierowcy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających uzyskanie przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Nie kwestionując faktu posiadania przez skarżącego prawa jazdy potwierdzającego to uprawnienie, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro brak w posiadanych zasobach akt kierowcy dowodów o uzyskaniu przez skarżącego uprawnień kat. B, to wydanie prawa jazdy w tym zakresie nie jest możliwe. Takiego stanowiska me można zaaprobować. Stwierdzenie po ponad 20 latach, że w aktach ewidencyjnych brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność posiadania uprawnień kat. B, oznacza przyjęcie domniemania braku uprawnienia. Takie rozumowanie nie jest jednak prawidłowe, gdyż strona dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy potwierdzającym nabycie uprawnienia. Jeśli organ chce pozbawić stronę uprawnienia to ciężar dowodu, na mocy art. 77 K.p.a. obciąża organ administracyjny, który winien przeprowadzić całe postępowanie co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a nie przerzucać tego obowiązku na stronę. Jeżeli natomiast strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. 0. Należy w tym miejscu podnieść, że zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zakwestionowano autentyczny dokument, jakim niewątpliwie jest prawo jazdy. Pozostaje bowiem poza sporem, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustalone, że dokument ten nie został wydany przez uprawniony do tego organ. Nie można w tym stanie rzeczy uznać za dopuszczalne kwestionowanie autentycznego dokumentu bez podważenia jego wiarygodności. Wszelkie istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być traktowane jako przemawiające na niekorzyść strony, zwłaszcza, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą być one wynikiem zaniedbań pracowników organów administracji publicznej. To na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów będących podstawą wydawania odpowiednich decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedno Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 ze zm.) organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji. Ciężar przechowywania dokumentów nie może być przerzucony na petenta. Żądanie dowodzenia po upływie ponad 20 lat swoich racji, w sytuacji gdy to organ administracji jest zobowiązany do przechowywania stosownych dokumentów jest pozbawione podstaw prawnych. Skoro zatem skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął przewidziane prawem czynności w celu jego wymiany, to w przypadku stwierdzenia braków w dokumentacji, rzeczą organu jest dochowanie najwyższej staranności, aby ją uzupełnić, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, podjęcie czynności zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło w oparciu o art. 220 p.p.s.a.