II SA/Bd 787/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-10-22
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Brzezińska, Renata Owczarzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, opierając się na ortofotomapie z roku 2010 dla wniosku z roku 2009, i czy w świetle specyfiki postępowania w sprawach dopłat obszarowych, organ prawidłowo zastosował przepisy proceduralne, w tym dotyczące ciężaru dowodu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania pomocy finansowej, opierając się na ortofotomapie z 2010 r. dla wniosku z 2009 r., ponieważ roślinność widoczna na zdjęciach z 2010 r. prawdopodobnie istniała również w 2009 r. Ponadto, sąd stwierdził, że specyfika postępowania w sprawach dopłat obszarowych, wynikająca z art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przenosi ciężar dowodu na stronę ubiegającą się o pomoc, a skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów podważających ustalenia organów, co czyni zarzuty naruszenia przepisów postępowania niezasadnymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pełnej kwoty pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) dla rolnika A.A. za rok 2009. Organ I instancji pierwotnie przyznał pomoc, ale następnie stwierdzono nieważność decyzji z powodu błędnego ustalenia powierzchni kwalifikującej się do płatności. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, przyznano pomniejszoną kwotę, argumentując zawyżeniem deklarowanej powierzchni na podstawie kontroli z wykorzystaniem ortofotomapy z 2010 r. Rolnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego wyjaśnienia sprawy i ograniczenie inicjatywy dowodowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A.A. na decyzję Dyrektora Kujawsko - Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 2013 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 22 października 2013 roku sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Kujawsko - Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przyznał A.A. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni [...] ha. Następnie w wyniku przeprowadzonego w trybie nadzoru postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] kwietnia 2012 r. wydana została decyzja nr [...] o stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, w uzasadnieniu której organ wyższego stopnia wskazał, iż organ I instancji w przypadku działki ewidencyjnej nr 1[...] nie uwzględnił powierzchni ewidencyjno - gospodarczej, stanowiącej maksymalną kwalifikowaną powierzchnię na danej działce ewidencyjnej, o którą może ubiegać się rolnik - PEG.
W dniu [...] lipca 2012 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] na mocy, której przyznał stronie płatność ONW w pomniejszonej wysokości. W wyniku uwzględnienia odwołania A.A., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. - decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na niewyjaśnienie rzeczywistej powierzchni użytkowanej rolniczo przez producenta na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., przyznał A.A. po potrąceniu kwoty [...] zł płatność ONW na rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o przyznanie płatności ONW na 2009 r. wziął pod uwagę aktualne powierzchnie PEG. W trakcie postępowania stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej na działkach [...], [...], [...] i [...] łącznie o [...] ha. Zadeklarowana powierzchnia na obszarze ONW strefa nizinna II wynosiła [...] ha, natomiast stwierdzona [...] ha. Procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna II zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli wynosiła 15,9383%. W związku z powyższym organ wyjaśnił, że kwota winna być przyznana skarżącej zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę stanowiącą dwukrotną wykrytą różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną.
W odwołaniu A. A. zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 11, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. przez nieskonfrontowanie powierzchni objętej wnioskiem o przyznanie płatności. W jej opinii nie został wyjaśniony szczegółowy sposób obliczenia powierzchni kwalifikującej się do płatności i nie wiadomo na jakich dowodach organ opał swoje rozstrzygnięcie. W konsekwencji decyzja wydana została z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Zarzuciła również, że nie miała jakiejkolwiek możliwości odniesienia się do stwierdzonych różnic. Strona podkreśliła, że obraz ortofotomapy pochodzi z roku 2010, nie wiadomo jak owa powierzchnia kształtuje się w stanie obecnym i jak była użytkowana w roku 2009. Wyjaśniła również, że podała obszar gruntów rolnych na podstawie stosownej dokumentacji urzędowej, a zatem nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości w myśl art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) oraz art. 16 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że ponowna kontrola administracyjna wniosku dokonana przez organ pierwszej instancji wykazała błąd przekroczenia dopuszczalnej powierzchni uprawnionej do płatności (PEG) dla działek ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...]. W oparciu o powierzchnię PEG organ pierwszej instancji ustalił, iż powierzchnia kwalifikująca się do płatności dla działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha (pow. deklarowana. [...] ha), działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha (pow. deklarowana. [...] ha), działki rolnej D położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha (pow. deklarowana. [...] ha), zaś działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha (pow. deklarowana. [...] ha). Łącznie producent zawyżył powierzchnię działek rolnych o [...] ha, a to skutkowało przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości. Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli administracyjnych nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną (powierzchnia PEG). Obszar działek ewidencyjnych kwalifikowany do płatności, został ustalony w oparciu o ortofotomapy cyfrowe zaimplementowane do posiadanego przez ARiMR systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) oraz że wszystkie państwa członkowskie UE, w tym Polska, zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK). Organ szeroko przedstawił sposób pozyskiwania materiałów graficznych w postaci ortofotomampy, sposób ich przygotowania oraz wykonywania dzięki nim stosownych pomiarów.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że dla spraw o przyznanie płatności na rok 2009 w ZSZiK dostępne są zaktualizowane kolorowe ortofotomapy, będące podstawą do pomiaru powierzchni kwalifikującej się do płatności. Przeprowadzona w oparciu o nową ortofotomapę weryfikacja powierzchni PEG, na podstawie której określona została powierzchnia uprawniona do płatności pozwala stwierdzić, iż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prawidłowo określono powierzchnię kwalifikująca się do płatności, a wizualizacja przebiegu granic powierzchni PEG dowodzi, że w przypadku działek rolnych zgłoszonych przez skarżącą uwzględniona została maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności w granicach zadeklarowanych przez nią działek ewidencyjnych. Natomiast okoliczność pochodzenia ortofotomapy z roku 2010 nie podważa ustaleń organu pierwszej instancji w sprawie na rok 2009. Z pomiaru zostały wyłączone obszary nie kwalifikujące się do płatności tj. porośnięte drzewami, krzewami oraz zajęte przez oczka wodne w granicach ewidencyjnych działek. Rodzaj czy też charakterystyka przedmiotowych wyłączeń powoduje, iż pomimo tego, że zdjęcia z których powstała ortofotomapa pochodzą z roku 2010 mogą i powinny mieć w pełni zastosowanie także w sprawie z roku 2009. Z powierzchni PEG, a więc pomiaru powierzchni użytkowanej rolniczo zostały wyłączone obszary niekwalifikujące się do płatności, które jak dowodzi ortofotomapa podlegają wykluczeniu np. z uwagi na porośnięcie krzewami i drzewami.
Organ wyjaśnił również, że w ramach prowadzonego postępowania w sprawie płatności nie mają w pełni zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasada, że to na organach spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów wszystkich dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z uwzględnieniem reguł dowodzenia przyjętych w K.p.a.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, a tym samym zarzuty dotyczące ustalenia stanu faktycznego sprawy uznał na bezzasadne. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżąca na etapie powtórnego postępowania przez organem pierwszej instancji, czy też na etapie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., wykazała jakąkolwiek inicjatywę dowodową. Także w odwołaniu nie podniosła żadnych okoliczności, które podważałyby dotychczasowe ustalenia organu pierwszej instancji, w szczególności nie odniosła się do różnic stwierdzonych dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] oraz [...].
Organ odwoławczy wskazał, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a ustaloną dla płatności ONW została obliczona w następujący sposób: powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosiła [...] ha; powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności ONW, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha. Różnica pomiędzy tymi powierzchniami: [...] ha - [...] ha = [...] ha, co stanowi [...]% powierzchni określonej jako prawidłowo wskazanej do otrzymania płatności (co wynika z różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną podzielone przez powierzchnię uprawnioną do otrzymania płatności: ([...] ha - [...]ha)/ [...]* 100%).
Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wypis z rejestru gruntów, jak też wyrys z mapy ewidencyjnej nie stanowią dowodu potwierdzającego powierzchnię działek rolnych, gdyż nie obrazują powierzchni faktycznie użytkowanej w danym roku przez rolnika, a jedynie pokazują powierzchnie, na których mogą ale nie musza znajdować się działki rolne. Pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.A. zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 w związku z art. 77 oraz 78 § 1 K.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy polegające na ograniczeniu postępowania dowodowego do bezkrytycznego uznania dowodu w postaci interpretacji ortofotomapy dokonanej przez organ drugiej instancji za jedyne słuszne i nie podlegające weryfikacji przy pomocy innych dowodów, skutkiem czego ograniczona została inicjatywa dowodowa skarżącej w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez arbitralne uzasadnienie decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że skoro przyznanie dofinansowania uzależnione jest od powierzchni kwalifikujących się do płatności z tytułu ONW to rozstrzygnięcie w takiej sprawie powinno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania dowodowego, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej obowiązkiem organu w sprawie było zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, bowiem obowiązywania tej zasady i wynikającego z niej obowiązku oparcia rozstrzygnięcia na miarodajnym i pełnowartościowym materiale dowodowym nie uchylają odmienności w zakresie postępowania dowodowego przewidziane w ustawie z 7 marca 2007 r. W art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy wskazano, że organ administracji publicznej stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. wynika, że organ winien oprzeć postępowanie dowodowe na zasadzie oficjalności, a to oznacza, że zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z urzędu powinni przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Skarżąca podkreśliła, że dla przyznania płatności za rok 2009, organ posłużył się mapami z 2010 r., nie wyjaśniając dlaczego ortofotomapy z 2010 r., mogą i powinny mieć zastosowanie w sprawie z 2009 r. Jej zdaniem fakt, iż wyłączenia z płatności dotyczą terenów porośniętych krzakami oraz drzewami, nie świadczy, iż wyłączenia te mogły mieć zastosowanie w roku 2009 r. Nie został również wyjaśniony szczegółowy sposób obliczania powierzchni, która nie kwalifikowała się do przyznania płatności, a decyzja nie wyjaśnia z czego wynika, iż dokładnie [...] ha nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Nadto uzasadnienie decyzji ani treść dokumentów znajdujących się w aktach postępowania nie wskazują kiedy i za pomocą jakiej aparatury i techniki obliczeń ustalono jaka dokładnie część działek nie kwalifikuje się do przyznania płatności.
Zarzuciła również, że decyzje organów pierwszej jak i drugiej instancji nie odpowiadają ustawowemu wzorowi wynikającemu z art. 107 § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Badając w tak zakreślonych granicach legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.
Pierwotnie rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie płatności na 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., decyzją z dnia [...] października 2009 r., przyznał A.A. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. We wniosku tym skarżąca zadeklarowała działki kwalifikujące się do przyznania płatności o łącznej powierzchni [...] ha. W wyniku wszczętego z urzędu postępowania nadzwyczajnego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., wydaną w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził nieważność decyzji z [...] października 2009 r. w sprawie przyznania płatności za 2009 r. uzasadniając, iż w decyzji z dnia [...] października 2009 r. niewłaściwie określona została powierzchnia działek kwalifikujących się do przyznania płatności. Skarżąca nie wniosła odwołania od powyższej decyzji, zatem uzyskała ona przymiot ostateczności i skutkowała wyeliminowaniem z obrotu pranego pierwotnej decyzji ze skutkiem ex tunc.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania wydana została decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., utrzymana w mocy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] kwietnia 2013. Decyzją organu pierwszej instancji przyznano A.A. płatność ONW w wysokości [...] zł, pomniejszoną o kwotę [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było kwestionowane przez skarżącą ustalenie organu, w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, rozbieżności między zadeklarowaną powierzchnią działek zgłoszoną do płatności, a wartością maksymalnego obszaru kwalifikowanego do przyznania płatności.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329), płatności ONW przyznaje się rolnikowi - w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007, oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. L. 2009 30.16 z 31.01.2009), po spełnieniu określonych w tych aktach prawnych warunków.
W art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. UE L z 2004 r. Nr 141 str. 18) określono, że właściwe organy przeprowadzają kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole administracyjne służą m. in. wykryciu nieprawidłowości dotyczących zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi we wniosku, a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych (art. 24 ust. 1 lit c). W tym miejscu wyjaśnić również należy, iż nie można utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej. Powierzchnia działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i powierzchnia działek rolnych znajdujących się na tych działkach ewidencyjnych nie jest zagadnieniem tożsamym. Ilość działek rolnych, sposób ich wykorzystania, a także powierzchnia działek rolnych może się zmieniać w czasie, przy niezmienionych danych zawartych w rejestrze gruntów co do działek ewidencyjnych, ich powierzchni, rodzaju użytków rolnych na tych działkach i co do sposobu użytkowania działek rolnych. Dla potrzeb pomocy obszarowej, podstawowe znaczenie ma bowiem rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa.
W art. 17 rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE L z 2009 r. Nr 30 str. 16) wskazano natomiast, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Jak wyjaśniły organy wszystkie wykonywane na potrzeby posiadanego przez Polskę LIPS prace, w tym zaimplementowane do posiadanego przez ARiMR systemu informacji działek rolnych ortofotomapy cyfrowe są wykonywane, nadzorowane i zatwierdzane przez osoby posiadające stosowane uprawnienia i odpowiednie kwalifikacje w dziedzinie geodezji i kartografii, w zakresie pomiarów geodezyjnych, rozgraniczeń i podziału nieruchomości lub fotogrametrii i teledetekcji. Sam zaś LIPS, który posiada Polska oparty jest na skali co najmniej 1:5000. W kontrolowanej sprawie orzekające organy oparły ustalenie co do powierzchnia PEG spornych działek właśnie na podstawie zaimplementowanych do LIPS kolorowych i zaktualizowanych ortofotomap (zdjęcia z dnia [...] czerwca 2010 r.), które wykazały jednoznacznie inną powierzchnię kwalifikującą się do płatności niż ta określona we wniosku przez skarżącą, na skutek nieobjęcia pomiarem widocznych na zdjęciach ortofotomapy obszarów niekwalifikujących się do płatności tj. porośniętych drzewami i krzewami. Do widocznych na zdjęciach obszarów wyłączenia, nie objętych maksymalną powierzchnią ewidencyjno-gospodarcza kwalifikującą się do płatności w granicach zadeklarowanych przez stronę działek ewidencyjnych (PEG) nie mogły być zatem przyznane płatności, zwłaszcza że skarżąca ani w odwołaniu, ani w skardze nie przestawiła żadnego dowodu ani jakichkolwiek okoliczności faktycznych mogących podważyć czy też poddać w wątpliwość stan rzeczy zobrazowany na zdjęciach ortofotomapy, będącej elementem LIPS, do którego ustanowienia i prowadzenia zobowiązane jest każde państwo członkowie UE.
W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy przestawiły wiarygodny materiał dowodowy, w oparciu o który zweryfikowały powierzchnię zadeklarowanych we wniosku strony działek, a skarżąca nie przedstawiła żadnego kontrdowodu, podważającego ustalenia organu, zgłaszając wyłącznie zarzuty proceduralne o wadliwym uzasadnieniu decyzji i niezgodnym z kodeksem postępowania administracyjnego sposobie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zarzuty te okazały się niezasadne, gdyż nie uwzględniały one omówionej powyżej specyfiki postępowania prowadzonego w sprawach dotyczących płatności wynikającej z treści przepisów art. 3 ust ustawy o płatnościach.
W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej (na podstawie ortofotomap) organ pierwszej instancji ustalił, iż powierzchnia kwalifikująca się do płatności dla działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha, działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha, działki rolnej D położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha, zaś działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha. Powierzchnia działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2009 r. wynosiła odpowiednio dla działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...][...] ha, działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...][...] ha, działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...][...] ha, działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...][...] ha. Z powyższego wynika, iż prawidłowo organ ustalił, że łącznie powierzchnia działek rolnych zawyżona została o [...] ha (co stanowi różnicę pomiędzy sumą powierzchni zadeklarowanych we wniosku, jak twierdzi skarżąca na podstawie ewidencji gruntów, a sumą powierzchni działek rolnych ustalonych przez organ). Z tymi ustaleniami organu zapoznał się pełnomocnik skarżącej w dniu [...] grudnia 2012 r. (protokół, karta 55 akt administracyjnych). Strona miała zatem możliwość wnoszenia stosownych dowodów zmierzających do obalenia prawidłowości tych stwierdzeń.
W związku ze stwierdzonym zawyżeniem powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku w stosunku do powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli prawidłowo organ zastosował przepis art. 16 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Przepis ten stanowi, iż w przypadku gdy różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a obszarem stwierdzonym wynosi ponad 3 %, ale nie więcej niż 30 % obszaru stwierdzonego, kwota przyznawanej pomocy zostaje obniżona, w odniesieniu do wniosków pomocowych za rok kalendarzowy 2009, o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Stosowne wyliczenie zawarte zostało w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.
Zarzuty skargi dotyczyły naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Wyjaśnić w ty miejscu należy, iż zasady procedowania w sprawach dotyczących pomocy ONW zostały w sposób istotny zmodyfikowane w stosunku do zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w dacie wydania skarżonej decyzji (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności, o których mowa w tym przepisie wynikają głównie z uregulowania art. 21 ust. 2 ww. ustawy, kltóry stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3), zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe oznacza odejście przez ustawodawcę w sprawach dotyczących pomocy ONW od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Oznacza to oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesieniu ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Wbrew stanowisku skarżącej wskazać należy, iż to nie na organie spoczywa inicjatywa aktywnego zbierania materiału dowodowego mająca na celu weryfikację stanowiska strony. Owszem organ ma obowiązek wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednak nie ma obowiązku jego poszukiwania. Co wymaga również podkreślenia organ nie z urzędu, a na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków.
Choć system LIPS, którego instrumentem i narzędziem są ortofotomapy, nie wyłącza i nie wyklucza wykorzystywania innych środków dowodowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy w okolicznościach danego wypadku, jest to uzasadnione, to jednak następstwem omówionej wcześniej modyfikacji reguł postępowania w postępowaniu w sprawie przyznania płatności jest wzmożenie przez ustawodawcę aktywności stron postępowania pod rygorem wywiedzenia dla nich negatywnych skutków, przy jednoczesnym ograniczeniu w stosunku do ogólnych reguł zadań organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia i zebrania materiału dowodowego sprawy.
W świetle powyższego, wobec ustalenia przez organ rozbieżności między zadeklarowaną powierzchnią działek zgłoszoną do płatności, a wartością maksymalnego obszaru kwalifikowanego do przyznania płatności uznać należy, iż to na skarżącej spoczywał obowiązek przedstawienia dowodów mających potwierdzić prawidłowość wskazywanej przez nią powierzchni a jednocześnie podważyć konsekwentnie kwestionowane ustalenia organu dokonane na podstawie ortofotomap. Tymczasem w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego na błędy w ustaleniach organu, np. o dokonanie kontroli na miejscu, czy też dokonanych w stosownej formie pomiarów powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach zgłoszonych działek ewidencyjnych. Konsekwentnie negując wyniki kontroli przeprowadzonej przez organ, skarżąca ograniczała się jedynie do ogólnikowego wskazywania naruszenia przepisów postępowania. Nadto zajmując stanowisko w stosunku do zebranego przez organ materiału dowodowego, jeszcze przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącej oświadczyła jedynie, iż kwestionuje dokonane przez organ pomiary, albowiem jej zdaniem obszar działek jest równy powierzchni deklarowanej (karta nr 53 akt administracyjnych), w sytuacji gdy w świetle regulacji art. 21 ust. 2 ww. ustawy to właśnie na niej spoczywała inicjatywa do przedstawienia okoliczności faktycznych mogących kwestionować ustalenia organu.
W ocenie Sądu organy ARiMR nie uchybiły zasadom procedury uregulowanym w art. 7, 8, 77 K.p.a., podjęły działania w celu ustalenia niezbędnego stanu faktycznego sprawy, natomiast bierność dowodowa strony doprowadziła do niekorzystnej dla niej oceny przez organy materiału dowodowego. Powyższe niezasadnym czyni zarzut naruszenia przepisów postępowania w ramach prowadzonego postępowania dowodowego bowiem w ocenie Sądu zebrany przez organ materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
Nie może znaleźć uznania w ocenie Sądu również zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., bowiem decyzja organu spełnia wymagania stawiane tym przepisem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji wskazano na jakiej podstawie ustalono stan faktyczny sprawy. W szczególności wskazać należy, iż wbrew stanowisku strony skarżącej organ odwoławczy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przedstawił dokładne wyliczenie w zakresie powierzchni wyłączonej z płatności, w sposób jasny wyjaśnił jak ustalił różnicę miedzy zadeklarowaną przez nią we wniosku powierzchnią działek, a stwierdzoną w wyniku kontroli. Nadto wobec braku w postępowaniu innych dowodów wykazujących powierzchnię działek rolnych, w tym jakichkolwiek przedstawionych przez stronę, nie istniała potrzeba odnoszenia się do nich.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego zastosowania przez organ ortofotomapy z roku 2010 r. dla ustalenia stanu faktycznego z 2009 r. podzielić należy stanowisko organu, iż zarzut ten nie ma uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Już pobieżna analiza załączonych do akt sprawy map pozwala przyjąć za uprawniony pogląd organu, że roślinność ujawniona na mapach wykazuje długi okres bytowania. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że roślinność stwierdzona na zdjęciach satelitarnych z 2010 r. porastała przedmiotowe działki również w 2009 r. Niemożliwym jest bowiem utrzymywanie zdjęć satelitarnych aktualnych na dzień złożenia każdego wniosku. Przepis art. 17 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 wskazuje właśnie na wykorzystane przez organ zdjęcia satelitarne jako źródło służące identyfikacji działek rolniczych.
Odnieść skutku nie może również zarzut iż wydruki map załączonych do akt administracyjnych nie są opatrzone podziałką, a wskazują jedynie przebieg granic działek oraz pokrywającą działki roślinność. Wyjaśnić bowiem należy iż to właśnie ortofotomapy są podstawowym narzędziem ustalania powierzchni działek w ramach systemu identyfikacji działek, a mapy te zostały sporządzone przez powołane do tego organy geodezyjne. Nadto, co prawidłowo wskazał organ w odpowiedzi na skargę, w przedmiotowej sprawie wykorzystana została mapa dokładniejsza, niż wymagają tego przepisy unijne.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło