II SA/Bd 789/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej i związku schorzenia ze służbą wojskową 1. stwierdzić nieważność orzeczenia w zakresie zdolności do służby wojskowej, 2. odrzucić skargę w części co do związku schorzenia ze służbą wojskową Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzeczeniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 29 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz. U. Nr 21 z 2002 r., poz. 205 z późn. zm.) oraz § 6 pkt 2, § 32 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278) z późniejszymi zmianami (Dz. U. Nr 31 z 1994 r., poz. 113 i Dz. U. Nr 97 z dnia 14.11.2000 r., poz. 1059), po rozpoznaniu odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] w sprawie uznania J. B. za czasowo niezdolnego do służby wojskowej na okres 12-m-cy - kategoria zdrowia "B" - uchyliła zaskarżone orzeczenie i postanowiła rozpoznać 1. podejrzenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa - § 34, 2. białkomocz o nieustalonej etiologii - § 49 pkt 6 Stopień zdolności do służby wojskowej: KAT. ZDR. "B" - czasowo niezdolny do służby wojskowej na okres 12-tu m-cy - Zał. Nr 1 do Rozp. MON z dnia 10.06.1992 r. Dz. U. Nr 57, poz. 278 z dn. 03.08.1992 r., Dz. U. Nr 31 z dn. 11.03.1994 r., poz. 113 i Rozp. MON z dn. 20.10.2000 r. Dz. U. Nr 97, z dn. 14.11.2000 r., poz. 1059 oraz ustalić, że schorzenia wymienione w orzeczeniu nie pozostają w związku przyczynowym ze służbą wojskową. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż TWKL w S. wydała orzeczenie nr [...] dotyczące szer. J. B. uznając go tym orzeczeniem za czasowo niezdolnego do służby wojskowej. Podstawą tej niezdolności było rozpoznane przez TWKL zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa leczone szpitalnie do dalszej diagnostyki oraz białkomocz o nieustalonej etiologii. Od orzeczenia TWKL odwołał się zainteresowany wnosząc o uznanie związku przyczynowego ze służba wojskową rozpoznanego zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Podał przy tym, że powodem wystąpienia schorzenia były przeciążenia, na jakie badany był narażony podczas służby wojskowej oraz skutki przebytych urazów. Podniósł również, że często korzystał ze zwolnień lekarskich od służby i wskazał, że do służby wojskowej wcielony został z kat. zdr. "A" i w czasie jej pełnienia nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia na tyle, że uznano go za czasowo niezdolnego do jej odbycia. RWKL uchyliła orzeczenie TWKL ze względu na to, że w opisie historii choroby z leczenia w okresie od 31.05.-09.06.2004 r. mowa jest o podejrzeniu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. W tej sytuacji ustalenia TWKL zawarte w uchylonym orzeczeniu rozpoznające zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa leczone szpitalnie jest błędne. Zdaniem RWKL brak jest również podstawy orzeczniczej do zastosowania § 34 pkt 10, skoro nie ma pewności co do ostatecznego ustalenia rozpoznania schorzenia. Z przedstawionej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej badanego wynika, że do służby wojskowej został on wcielony 02.10.2003 r. Z wniosku do komisji lekarskiej wynika, że pierwsze dolegliwości badany zaczął zgłaszać w grudniu 2003 r. Z opinii służbowej wynika, że żołnierz rzadko uczestniczył w szkoleniu i innych przedsięwzięciach służbowych pododdziału w pełnym zakresie ze względu na problemy ze zdrowiem i zwolnienia lekarskie. Leczony był on szpitalnie w [...] w okresie 31.05.2004 r. do 09.06.2004 r. Z historii choroby wynika, że na podstawie całości przeprowadzonych badań ustalono rozpoznanie podejrzenia zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. RWKL wyjaśnia, że jest to schorzenie, którego przyczyna nie jest znana, a w etiologii jego powstania wymieniane są czynniki zakaźne i dziedziczne. Proces zapalny obejmuje we wczesnym okresie zawsze stawy krzyżowo-biodrowe i jest symetryczny. Mogą też być zajęte duże stawy kończyn dolnych skokowe i kolanowe. Choroba ta występuje najczęściej u młodych mężczyzn pod koniec II i na początku III dekady życia. W tej sytuacji własne rozważania i dywagacje na temat związku istnienia schorzenia ze służbą wojskową w świetle przedstawionej dokumentacji służbowej i wiedzy lekarskiej nie mają w tym przypadku żadnego zastosowania. Organ zauważył, że w Zał. Nr 2 wykazu chorób będących istotnym pogorszeniem stanów chorobowych w związku ze szczególnymi warunkami służby wojskowej do Rozp. MON z dnia 31.03.2003 r. Dz. U. RP Nr 62 z 14.04.2003 r. pod poz. 2 znajduje się zapalenie zesztywniające stawów kręgosłupa, które może być uznane za związane przyczynowo ze służbą wojskową. Z przepisu tego wynika, że niezbędnym do tego jest spełnienie warunku długotrwałej służby wojskowej związanej z działaniem ujemnych wpływów atmosferycznych oraz pracy fizycznej narażającej na urazy mechaniczne. W tej sytuacji według RWKL krótkotrwała służba wojskowa do czasu ujawnienia schorzenia i jej przebieg nie spełniają kryteriów, o których jest mowa w podanym Rozporządzeniu do uznania tego związku ze służbą wojskową. Zdaniem RWKL ustawodawca mówiąc o długotrwałej służbie wojskowej wskazuje na okres co najmniej 12-tu m-cy (przez analogię patrz pkt 5 załącznika nr 2). Z tego też względu RWKL nie widzi podstawy lekarskiej, orzeczniczej i prawnej do uznania związku tego schorzenia ze służbą wojskową. Na powyższą decyzję, J. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o: 1. uznanie choroby zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, wymienionego w pkt 1 orzeczenia - a nie tylko podejrzenia tej choroby - oraz białkomoczu, wymienionego w pkt 2 orzeczenia, 2. uznanie, że wymienione schorzenia powstały w okresie odbywania zasadniczej służby wojskowej i mają związek przyczynowy z tą służbą, 3. uznanie trwałej niezdolności do służby wojskowej KAT. ZDR. "D", ze względu na postępujący przebieg choroby. W uzasadnieniu skargi J. B. zaznaczył, że do odbywania zasadniczej służby wojskowej przyjęty został z kategorią zdrowia "A", wcześniej nie występowały u niego symptomy choroby zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Podał przy tym, że żaden z członków jego rodziny nie chorował na podobne schorzenie. Następnie skarżący przedstawił zdarzenia świadczące według niego o tym, że proces chorobowy rozpoczął się w trakcie odbywania służby i w tym czasie się rozwinął. Skarżący stwierdził, że nadal jest chory, ma skrzywiony kręgosłup, kłopoty z chodzeniem i wymaga leczenia. Z tych względów powinien być uznany za trwale niezdolnego do służby wojskowej, przy czym powinno być stwierdzone, że powstałe schorzenie pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem należało uznać, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. w części dotyczącej zdolności do służby wojskowej wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Mianowicie odwołanie złożone przez J. B. zawierało zarzut skierowany wyłącznie co do tej części orzeczenia, w której Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła, że rozpoznane schorzenia pozostają bez związku ze służbą wojskową. Oznacza to, że w pozostałym zakresie tj. w pkt 7 i 8 zawierającym rozpoznanie schorzeń i stopień zdolności do służby wojskowej, orzeczenie organu stało się ostateczne (prawomocne). Jednocześnie należało przyjąć, że orzeczenie organu odwoławczego, który w trybie § 30 ust. 3, § 32 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57, poz. 278 ze zm.) rozstrzygnął o orzeczeniu organu I instancji, w części nie będącej przedmiotem odwołania - jest wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W konsekwencji należało w myśl art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwanej p.p.s.a.) stwierdzić nieważność zaskarżonego orzeczenia w części oznaczonej w pkt I wyroku. Z kolei skarga w części dotyczącej związku schorzenia ze służbą wojskową, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Zauważyć trzeba, że Sąd Najwyższy w dniu 27 października 1999 r. w sprawie III ZP 9/99 (OSNIAPiUS nr 5 z 2000 r., poz. 167) podjął uchwałę, w której wyjaśnił, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że ustawodawca w przepisach dotyczących chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe (ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową - Dz. U. Nr 53, poz. 342 ze zm. - oraz ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zapotrzebowaniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin - tekst jednolity Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.) nie przewiduje, że ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową ma przyjmować formę decyzji administracyjnej. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy stwierdzenia istnienia lub nieistnienia związku choroby ze służbą wojskową nie może być poddane kontroli sądowej, gdyż idzie w tym wypadku o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może zostać skontrolowana w przypadku odmowy wypłacenia świadczeń przewidzianych w tych ustawach. Ustawy te rozróżniają "orzeczenia" i "decyzje", przy czym od orzeczeń służy odwołanie do komisji wyższego stopnia, zaś decyzje podlegają kontroli przez sądy powszechne - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjaśniono też, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące związku schorzenia ze służbą wojskową nie należą do zakresu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), gdyż nie są to czynności lub akty z zakresu administracji publicznej oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Powyższy pogląd podzielił także skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00 ONSA 2/2001, poz. 47 wyjaśniając, że nie przysługuje skarga do NSA od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustalenia związku stwierdzonych u żołnierza schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego). W ocenie Sądu poglądy wyrażone w przytoczonych orzeczeniach zachowują aktualność w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt II sentencji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.