II SA/Bd 79/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku P. O. (skarżącego) z dnia [...] kwietnia 2017 r., Wójt Gminy R. orzekł, że - po rozpoznaniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego skarżącego P. O. z dnia [...] października 2017 r. - nie przyznaje skarżącemu w okresie zasiłkowym od 2016.11.1 do 2017.10.31. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm. – dalej "u.ś.r."). Dalej wskazał, że miesięczny dochód rodziny skarżącego po odliczeniu utraconego dochodu z tytułu utraty zatrudnienia przez żonę skarżącego oraz po doliczeniu uzyskanego dochodu z tytułu uzyskania prawa do zasiłku macierzyńskiego, wyniósł 3714,54 zł, co daje w przeliczeniu na osobę 928,63 zł. Organ wskazał, że dochód przekracza kwotę progową, a więc wnioskowany zasiłek wraz z dodatkami nie przysługuje. Pismem z dnia [...] października 2017 r., skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący zarzucił organowi nieprawidłowe wyliczenie dochodu jego rodziny z powodu nieuzasadnionego doliczenia do niego dochodu z tytułu uzyskanego przez żonę skarżącego w 2017 r. zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie w dniu [...] sierpnia 2017 r. zatrudnienia. Skarżący jednocześnie poinformował, że wprawdzie zasiłek macierzyński po utracie zatrudnienia został żonie przyznany od [...] sierpnia 2017 r., lecz pierwsza wypłata nastąpiła w miesiącu wrześniu i należy przyjąć go jako miesiąc, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W ocenie skarżącego organ, wyliczając dochód rodziny, powinien do dochodu z 2015 r. doliczyć dochód z miesiąca października 2017 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przywołaniu stanu faktycznego w sprawie i przytoczeniu treści art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. a), art. 5 ust. 4-4b oraz art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r., organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanym przypadku uzyskanie przez żonę skarżącego od [...] sierpnia 2017 r. zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia, to przysporzenie majątkowe, które jest dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. h) u.ś.r. Stwierdził, że dochód ten został uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest świadczenie wychowawcze, zatem w sprawie znalazł zastosowanie art. 5 ust. 4b u.ś.r. Organ wyjaśnił, że przepis powyższy należy rozumieć w ten sposób, iż jeżeli w spawie mamy do czynienia z uzyskaniem dochodu (z tytułu jakiegoś zdarzenia wymienionego w przepisie art. 3 pkt 24 u.ś.r.) to nie oznacza to, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć konkretną kwotę. W ocenie organu ustawodawca wskazał, że jest to dochód "spowodowany" konkretnym zdarzeniem, które jednocześnie spowodowało uzyskanie dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dochodu rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – w przedmiotowej sprawie uzyskanie dochodu spowodowane było uzyskaniem prawa do zasiłku macierzyńskiego po utracie zatrudnienia od dnia [...] sierpnia 2017 r. i wówczas dochód ten ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu - w tym przypadku wrzesień. Organ odwoławczy potwierdził, że dochód strony z tytułu zatrudnienia, które skończyło się z dniem [...] sierpnia 2017 r. jest dochodem utraconym i prawidłowo do dochodu rodziny z 2015 r. organ I instancji dodał dochód uzyskany z dniem [...] sierpnia 2017 r. z tytułu zasiłku macierzyńskiego. Organ wskazał ponadto, że dodatki do zasiłku rodzinnego mogą być przyznane wyłącznie, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. P. O. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 4b, art. 24 ust. 6 i ust. 7 u.ś.r. oraz art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., 1257 ze zm. – dalej "k.p.a."). Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, że organ II instancji nie przeliczył dochodu rodziny biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy u.ś.r., a odmawiając prawa do świadczeń rodzinnych na okres od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. działał na niekorzyść strony, gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w tym okresie wynosi 536,72 zł miesięcznie, a zatem nie przekracza przewidzianego ustawą kryterium dochodowego. Skarżący wskazał, że dochód rodziny uprawniający do pobierania świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2016/2017 należy ustalić w ten sposób, że: - w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. dochód netto osiągnięty w 2015 r. należy podzielić przez ilość miesięcy, w których był uzyskiwany, tj. przez 12 miesięcy, a następnie przez ilość osób w rodzinie, tj. przez 4 osoby – w tym okresie, jak wskazał skarzący, rodzina przekroczyła kryterium dochodowe; - w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 dochód osiągnięty przez skarżącego w 2015 r., tj. dochód w wysokości 25762,66 zł należy podzielić przez 12 miesięcy, a następnie przez ilość osób osób (4 osoby) co daje 2146,89 zł – w przeliczeniu na osobę 536,72 zł miesięcznie, a więc w tym okresie dochód nie przekracza ustawowego kryterium; - w okresie od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r. należy doliczyć do dochodu z 2015 r. kwotę dochodu uzyskanego przez żonę z tytułu zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia za miesiąc wrzesień 2017 r., tj. kwotę 1567,65 zł netto, co w przeliczeniu na osobę daje 928,64 zł, organ zaś wyliczył, że dochód ten dotyczy okresu od dnia 1 września 2017 r. Powoławszy art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 3-3c u.ś.r. oraz § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, skarżący podniósł, że w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. rodzina skarżącego jest uprawniona do pobierania zasiłku rodzinnego na dzieci: A. O. i C. O. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka: C. O.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonego decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. . Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu i materialnemu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. W zakresie naruszenia prawa procesowego, Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji nie zawiera kompletnego rozstrzygnięcia, co narusza art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że niezbędnym elementem decyzji jest rozstrzygnięcie. Należy uznać, że winno ono niezależnie od uzasadnienia decyzji zawierać jasno sformułowane stwierdzenie, czy organ nakłada na adresata decyzji obowiązek, czy tez odmawia uprawnienia. Odmowa uprawnienia winna je określać i to, co do wszystkich jego istotnych elementów. W przedmiotowej sprawie w zakres dochodzonego przez stronę uprawnienia wchodził zasiłek rodzinny na dwoje dzieci, tj. A. i C. O. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na C. O.. Rozstrzygnięcie omawianej decyzji nie wyjaśnia czego odmawia skarżącemu, jak też nie precyzuje nawet w sposób wyczerpujący, co stanowiło przedmiot orzekania, nad czym przeszedł do porządku organ odwoławczy. Co się tyczy zagadnień naruszenia prawa materialnego, to zacząć należy od tego, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), zwana dalej: "uśr." Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 2 pkt 1 uśr, jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz, wymienione w art. 8, dodatki do tego zasiłku. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom i jednemu z rodziców (art. 4 ust. 2 pkt 1). Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego, wskazanym podmiotom, jest kryterium dochodowe. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 uśr zasiłek rodzinny przysługuje wskazanym podmiotom jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł. W myśl art. 3 pkt 2 i 2a uśr dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, a za dochód członka rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Okres zasiłkowy to natomiast okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). W sprawie okres zasiłkowy obejmuje okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., co oznacza że rokiem bazowym do ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę jest rok 2015. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca zawarł dodatkowe mechanizmy korygujące dochody rodziny, wprowadzając w art. 5 ust. 4 - 4b instytucje "utraty" i "uzyskania" dochodu, odwołujące się do zdarzeń mających wpływ na status finansowy rodziny. W przedmiotowej sprawie poza sporem było, że żona skarżącego do dnia [...] sierpnia 2017 r., była zatrudniona w Przedsiębiorstwie [...] i utrata przez nią zatrudnienia spowodowała zastosowanie przez organy art. 5 ust. 4 uśr., co oznaczało nieuwzględnienie osiąganego przez nią do tego dnia dochodu. Spór natomiast dotyczył okoliczności, czy uzyskany przez nią dochód za okres od 1 do 30 września 2017 r., w kwocie 1567,65 zł. netto z tytułu przyznania jej od [...] sierpnia 2017 r. zasiłku macierzyńskiego, skutkuje uwzględnieniem tego dochodu na podst. art. 5 ust. 4 lit. b, w zw. z art. 24 ust. 7 uśr., od 1 września 2017 r., jak uznały organy w uzasadnieniach swych decyzji, czy też winien skutkować uwzględnieniem tego dochodu dopiero od 1 października 2017 r., jak wskazywał skarżący. Przepis art. 24 ust. 7 uśr., stanowi, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Oznacza to, że utrata świadczenia nie powinna nastąpić bezpośrednio po miesiącu, w którym uzyskano dochód, lecz od miesiąca, który następuje po miesiącu następującym po miesiącu, w którym uzyskano dochód. Istotnym więc w sprawie było, w jakiej dacie żona skarżącego uzyskała zasiłek macierzyński. W zakresie określenia tej okoliczności w ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu, że fakt ten nastąpił w dniu [...] sierpnia 2017 r., zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. h uśr. Stanowisko i argumentację organu odwoławczego w powyższym zakresie Sąd w pełni podziela. Jednakże w ocenie Sądu organ ten błędnie zinterpretował cytowaną wyżej normę art. 24 ust. 7 uśr., albowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznał, że przesłanki utraty świadczenia zachodzą już od września 2017 r., gdy tymczasem właściwa interpretacja ww. przepisu powinna doprowadzić organ do konkluzji, że przesłanki te zachodzą dopiero od 1 października 2017 r. Co jednak istotne podjęte przez organy rozważania w uzasadnieniach decyzji nie znalazły odzwierciedlenia w ich rozstrzygnięciach, albowiem wynika z nich, że stronie nie przysługuje świadczenie za cały okres zasiłkowy, niezależnie od rozważanej sytuacji, wskazującej, iż zaszły przesłanki do uwzględnienia utraty dochodu do [...] sierpnia 2017 r., jak i przesłanki do uwzględnienia nowego dochodu od tej daty, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Wskazania co do ponownego rozpoznania sprawy wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.