II SA/Bd 793/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz I. S. kwotę 34 (trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] stycznia 2016r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy Z., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznał I. S. zasiłek stały od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą pełnoletnią pozostającą w rodzinie, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczenia. Organ wskazał, że wysokość świadczenia stanowi różnica między kryterium dochodowym a dochodem na osobę w rodzinie (514 zł- [...] zł) . Wnioskodawca odwołał się od decyzji i podał, że w dniu [...] lutego 2012 r. doznał urazu w postaci złamania trzonu kości udowej oraz zwichnięcia stawu skokowego kończyny lewej. Skarżący zakwestionował fakt, iż pozostaje w rodzinie. Potwierdził, iż wprawdzie mieszka w tym samym domu, co jego matka, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, że matka jest osobą w podeszłym wieku i bardzo schorowaną. Utrzymuje się z niewysokiej emerytury, którą w dużej części przeznacza na leki. Mama nie jest w stanie pomagać odwołującemu się. Sytuacja jest bardzo trudna, odwołujący się nie ma pieniędzy na zabezpieczenie swoich podstawowych potrzeb. Z uwagi na stan zdrowia. nie może także podjąć żadnej pracy. Oświadczył też, że treść oświadczenia, w związku ze złożonym wnioskiem została jemu podyktowana, z zastrzeżeniem, że będzie ona dla wnioskodawcy "najlepsza". Strona ma natomiast niskie wykształcenie i jest nerwowa. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. I. S. uzupełnił odwołanie. Skarżący opisał w nim warunki mieszkaniowe, podkreślił, że w domu, w którym mieszka, mieszkają również: matka, brat Henryk i brat Władysław. W mieszkaniu nie ma łazienki, ani wody (jest ona pobierana ze studni). W ocenie skarżącego kwota [...]zł, która została przyznana jest poniżająca. Nie są to bowiem pieniądze, za które można przeżyć. Decyzją z dnia [...].05.2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 6 pkt 14, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 23) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało I. S. zasiłek stały od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podnoszone przez odwołującego się. Kolegium podobnie, jak Wójt Gminy Z. wyraziło pogląd, że skarżący stanowi rodzinę wraz z matką i braćmi. Wójt Gminy Z. popełnił natomiast błąd rachunkowy, co spowodowało zaniżenie kwoty zasiłku stałego o 0,25 gr. Dlatego też, Kolegium jedynie skorygowało wysokość świadczenia. Organ zaznaczył, że decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. (znak: G. ) odmówiono odwołującemu się obecnie przyznania zasiłku stałego z uwagi na brak współdziałania strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Decyzja ustalająca prawo do zasiłku stałego została natomiast wydana w dniu [...] stycznia 2016 r. Istota sporu dotyczy tego, czy odwołujący prowadzi wspólne gospodarstwo z matką i rodzeństwem, czy też jest osobą samotnie gospodarującą. W dniu [...] stycznia 2016r. zainteresowany oświadczył, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, I. S. oraz braćmi: W. S. i H. S., a wszelkie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego ponosi matka ze swojej emerytury. Żaden z braci nie pracuje, jak również nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Fakt, że I. S. utrzymuje się z emerytury mamy został już wskazany przez stronę na etapie składania wniosku o pomoc, tj. w dniu [...] stycznia 2015 r., a potwierdzony oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. W piśmie z dnia [...] lutego 2016 r., sporządzonym przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wskazano, że I. S. zamieszkuje wraz z matką i braćmi, gdyż zgłaszał to już w listopadzie 2015 r., kiedy zmienił miejsce zamieszkania, przeprowadzając się do Klonowa. Oświadczył wówczas, iż nie posiada żadnego dochodu, dlatego też nie ma możliwości dokonywania opłat i podstawowych zakupów. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego I. S. podkreślił, że ustalony zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie nie spełnia żadnych kryteriów pomocy. Przyznana kwota nie wystarcza nawet na jedzenie, co przeczy wszelkim zasadom, zwłaszcza współżycia społecznego. Zasiłek w kwocie [...]zł otrzymywał od 2012 roku. Stan rodzinny od tamtego czasu zasadniczo się nie zmienił. Będąc w Gminie Z. podpisał dokumentację z której wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mamą i dwoma braćmi. Brat Henryk jest bardzo chory na nowotwór złośliwy i przebywa w szpitalu. Podpisane oświadczenie podyktowane było przez pracownika GOPS. Skarżący wskazał, że tylko zamieszkuje z mamą, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, nie otrzymuje od mamy żadnych środków finansowych. Skarżący kwestionuje, że jak zamieszkuje z mamą to tworzy rodzinę. Nie ma możliwości formalnego wynajęcia pokoju, bo w domu jest tylko jeden pokój i kuchnia. Mama jest bardzo chora i nie jest w stanie pomagać finansowo. Większość dochodu wydaje na leczenie. Sytuacja skarżącego jest trudna, bo obecnie jest w trakcie leczenia skomplikowanego złamania trzonu kości udowej oraz zwichnięcia stawu skokowego, co pochłania otrzymywane dotychczas środki finansowe. Po odebraniu zasiłku nie będzie mógł podjąć żadnego leczenia, czy rehabilitacji. W przedstawionej sytuacji dochód mamy nie powinien być wliczony do dochodu skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2016 r. (znak: S. ), gdyż wydając zaskarżoną decyzję SKO skorzystało z przysługujących organowi odwoławczemu uprawnień reformatoryjnych z tego powodu, iż dostrzegło błąd w oszacowaniu wysokości zasiłku stałego przez Wójta Gminy Z., co skutkowało zmniejszeniem wysokości świadczenia o [...] zł. Jednakże analiza akt sprawy już po wydaniu decyzji pokazała, iż Kolegium obliczając wysokość zasiłku stałego popełniło błąd, polegający na przyjęciu błędnej wysokości emerytury I. S.. Jej emerytura wynosi bowiem miesięcznie [...] zł, a nie [...] zł (taka kwota świadczenia przysługiwała bowiem I. S. wyłącznie w marcu 2015 r.). W konsekwencji dochód na osobę w rodzinie nie ukształtował się na poziomie [...] zł, wyniósł [...] zł (jak prawidłowo ustalił Wójt Gminy Z.). Różnica w dochodzie przypadającym na osobę w rodzinie w kwocie [...]zł finalnie przełożyła się na zawyżenie wysokości zasiłku stałego o tę kwotę. Dlatego zaskarżona decyzja z powodu błędnie ustalonej wysokości zasiłku stałego nie może ostać się w obrocie prawnym. Jednocześnie Kolegium podtrzymało swoje stanowisko dotyczące sytuacji rodzinnej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości, w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). W rozpoznawanej sprawie sporne okazało się ustalenie czy skarżący jest osobą w rodzinie czy samodzielnie gospodaruje. Ta okoliczność ma wpływ na ustalenie wysokości dochodu. Organ uznał, że skarżący stanowi rodzinę wraz z matką i braćmi. Legalna definicja rodziny wynikająca z ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pod pojęciem rodziny należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w dacie składania wniosku o udzielenie pomocy, jak i w dacie orzekania przez Wójta Gminy Z., skarżący nie posiadał żadnego dochodu. Rodzina, składająca się z czterech osób (wnioskodawcy, jego matki i braci) dysponowała wyłącznie dochodem w postaci emerytury matki. Słusznie organ podkreślił, że fakt, iż beneficjent pomocy społecznej nie posiada własnego dochodu i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu innej osoby oznacza, że osoby te tworzą rodzinę (przy jednoczesnym wspólnym zamieszkiwaniu). Wiadomym jest bowiem, że osoba nieposiadająca dochodu nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Wobec tego uiszczanie rachunków przez osobę dysponującą dochodem i korzystanie z tych dóbr przez osobę nieposiadającą dochodu wskazuje, że ta ostatnia pozostaje na jej utrzymaniu. Dlatego też emeryturę matki skarżącego należało wliczyć do dochodu. Istotnym elementem ustalenia, że skarżący pozostaje w rodzinie, było złożenie przez niego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów w odniesieniu do tego ustalenia. Oparł się na dokumentach, których prawdziwości nikt nie podważył. W konsekwencji należało przyjąć, że do ustalenia świadczenia, dochód powinien być liczony jak dla osoby w rodzinie. Jak słusznie podkreśliło Kolegium decyzja w przedmiocie zasiłku stałego nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Sposób szacowania wysokości świadczenia wprost wynika z przepisów prawa i stanowi różnicę między kryterium dochodowym a dochodem na osobę w rodzinie. Ustalony dochód na osobę w rodzinie stanowi kwota [...]zł (1663,20: 4), zatem: [...] zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie) - [...] zł (dochód na osobę w rodzinie) = [...] zł (kwota zasiłku stałego), jak ustalił organ I instancji. Błędnie organ odwoławczy ustalił, że kwota dochodu wynosi [...] zł (na osobę [...] zł) lecz kwota [...]zł stanowi jedynie minimalną korektę rachunkową w stosunku do ustalonej przez organ I instancji i w rzeczywistości nie wpływa na zmianę warunków finansowych skarżącego . Organ odwoławczy dokonał błędnego ustalenia wysokości świadczenia i z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.