II SA/Bd 796/08

Dnia [...] listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący sędzia [...] Sędziowie: sędzia [...] sędzia [...] Protokolant: [...] po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu [...] listopada 2008 roku sprawy ze skargi P. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby poza granicami państwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2008 roku, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Wojskowy Komendant Uzupełnień w Malborku skierował skarżącego P. B. - żołnierza rezerwy, kandydata do korpusu podoficerów zawodowych – do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. w celu określenia zdolności do służby poza granicami kraju. Orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G., rozpoznając u skarżącego P. B. (pkt 8 orzeczenia): 1) przewlekłą hiperbilirubinamię (§ 44 p.11), 2) przebyte oderwanie prostownika palca II ręki prawej z przykurczem zgięciowym paliczka dystalnego (§ 81 p.5), 3) znamiona barwnikowe na plecach (§ 82 p1), uznała go za niezdolnego do pełnienia służby poza granicami państwa, przyznając mu kategorię zdrowia "N". W wyniku odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]uchyliła częściowo orzeczenie organu pierwszej instancji poprzez skreślenie pkt 2 rozpoznania zawartego w pkt 8 orzeczenia, jednocześnie utrzymując w mocy pozostałe ustalenia zawarte w tym orzeczeniu. Zdaniem Komisji Rejonowej stwierdzona u skarżącego przewlekła hiperbilirubinemia powoduje niezdolność do pełnienia służby poza granicami państwa ze względu na swój charakter i różne warunki klimatyczne w jakich orzekany może ją pełnić. W skardze do sądu administracyjnego P. B. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wojskowych komisji lekarskich. Skarżący podniósł, że po orzeczeniu organu pierwszej instancji z [...]r., wykonał prywatne badania laboratoryjne krwi. Wyniki tych badań nie wskazały przekroczenia normy bilirubiny oraz glukozy. Także lekarz nie miał żadnych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia, a w szczególności wątroby. Skarżący wskazał, że nigdy wcześniej nie miał żadnych nieprawidłowości przy badaniach krwi. Podkreślił, że pracuje w jednostce wojskowej w M. na stanowisku mechanika lotniczego w charakterze pracownika cywilnego. Jest absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w E. (kierunek Inżynieria Mechaniczna). Pracę inżynierską pisał w oparciu o silnik samolotu Mig – 29, przy którym pracuje. Swoje życie zawodowe chciałby związać z wojskiem, temu służyło zarówno kolejne starania o pracę w charakterze mechanika lotniczego, odbycie przeszkolenia Służby Inżynieryjno Lotniczej dla podoficerów w Szkole Podoficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie oraz przeszkolenie wojskowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący nie przedstawia żadnych dowodów wskazujących na badania bilirubiny w przeszłości, a schorzenie to (hiperbilirubinemia) mające charakter wewnątrzustrojowy przebiega bezobjawowo, nie ma większego wpływu na właściwe funkcjonowanie w normalnych warunkach. Niemniej jednak specyficzne warunki służby wojskowej i jej obciążenia mogą mieć wpływ na poziom bilirubiny i ogólne samopoczucie, co skutkuje koniecznością takiego orzeczenia, jakie zapadło. Organ powołał się ponadto na opinię Konsultanta Wojskowej Służby Zdrowia w Dziedzinie Gastroenterologii dotyczące postępowania w tego typu sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazuje skarżący. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu., tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461). Dokonując kontroli w powyższy sposób, Sąd dostrzegł naruszenie prawa powodującego nieważność zaskarżonego orzeczenia organu odwoławczego jak również orzeczenia organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 5 ust. 8 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892, zwana dalej "s.w.ż.z.") właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich określa w drodze rozporządzenia Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422). Właściwość wojskowych komisji lekarskich określa rozdział 2 tegoż rozporządzenia. Stosownie do § 3 pkt 1 rozporządzenia do terenowych wojskowych komisji lekarskich, stosownie do ich właściwości miejscowej, należy orzekanie o zdolności do zawodowej służby wojskowej: a) żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego kapitana (kapitana marynarki), b) żołnierzy pełniących służbę kandydacką, c) osób ubiegających się o powołanie do służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej; Z kolei w § 3 pkt 4 lit. c) prawodawca wypowiedział się, iż terenowa wojskowa komisja lekarska stosownie do jej właściwości miejscowej, jest właściwa do orzekania o zdolności do pełnienia służby poza granicami. Jednakże możliwość orzekania w tym przedmiocie została wyraźnie ograniczona tylko do żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego kapitana (kapitana marynarki). Przepis § 3 pkt 4 rozporządzenia zawiera bowiem wyraźne odesłanie, w stosunku do jakich osób możliwe jest orzekanie w zakresie wymienionym w lit. a – f, a mianowicie "w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. a". We właściwości rzeczowej terenowej wojskowej komisji lekarskiej nie pozostaje zatem orzekanie w stosunku do osób wymienionych w § 3 pkt 1 lit. b) i c) rozporządzenia tj. w stosunku do żołnierzy pełniących służbę kandydacką, osób ubiegających się o powołanie do służby kandydackiej oraz osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Należy w tym miejscu zauważyć, że owo rozróżnienie na żołnierzy zawodowych oraz innych żołnierzy i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej powtarza podział wprowadzony w art. 5 ust. 2 s.w.ż.z. który dokonuje rozróżnienia osób kierowanych do wojskowej komisji lekarskiej na: – żołnierzy zawodowych (pkt1), – żołnierzy i inne osoby, które zgłosiły chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej (pkt 2). Ponadto wskazana ustawa wypowiada się o służbie wojskowej poza granicami państwa tylko odnośnie żołnierzy zawodowych, z tym że pełnienie tego rodzaju służby musi być poprzedzone wyznaczeniem przez Ministra Obrony Narodowej (art. 24 ust. 2 pkt 1 s.w.ż.z.) albo skierowaniem dyrektora departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr (art. 24 ust. 2 pkt 2 s.w.ż.z.). Wyznaczenie lub skierowanie żołnierza do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa następuje po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do pełnienia służby (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa; Dz. U. Nr 140, poz. 1479; z późn. zm.), do czego odnosi się także art. 5 ust. 3 pkt 5 s.w.ż.z. wskazując, iż w takim przypadku żołnierza zawodowego kieruje się na badania z urzędu. Powiązanie badania lekarskiego pod kątem braku przeciwskazań do służby wojskowej z procedurą wyznaczenia lub skierowania do tej służby jest o tyle istotne, że tak jak w przedmiotowej sprawie, uznanie, iż istnieje przeciwskazanie zdrowotne do pełnienia służby poza granicami kraju może być uzależnione od specyfiki klimatyczno – geograficznej oraz sanitarno – epidemiologicznej rejonu, w której dana osoba ma pełnić służbę (por. objaśnienia do § 44 "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa" stanowiącego załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r.). Innymi słowy – dana osoba może być zdolna do odbywania służby wojskowej poza granicami państwa w zależności od tego, do jakiego rejonu właściwy organ zamierza ją wyznaczyć bądź skierować. Organem właściwym do takiego skierowania lub wyznaczenia nie jest zaś Wojskowy Komendant Uzupełnień. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie jest żołnierzem zawodowym, w stosunku do którego wszczęto procedurę skierowania lub wyznaczenia do pełnienia służby wojskowej poza granicami państwa. W tej sytuacji zarówno Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G. jak też Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzekając merytorycznie o zdolności skarżącego do pełnienia służby poza granicami państwa rozstrzygnęły sprawę z naruszeniem swojej właściwości określonej w § 3 pkt 4 lit. c) w związku z § 3 pkt 1 lit. a wyżej wskazanego rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. Naruszenie przepisów o właściwości jest przesłanką nieważności decyzji administracyjnej, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a."). Ze względu na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.