II SA/Bd 796/09

4 listopada 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie WSA: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r. sprawy ze skargi D.P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. uznała D. P. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powodu rozpoznania przewlekłej hiperbilirubinemii oraz nieprawidłowych wartości transaminazy wątrobowej (AST) stanowiących schorzenia określone odpowiednio w § 44 pkt 11 i § 44 pkt 6 załącznika nr 2, grupa III do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). W następstwie rozpatrzenia odwołania wyżej wymienionego Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzekła w dniu [....] (orzeczenie nr [...]) o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia I instancji i rozpoznaniu u odwołującego się przewlekłej hyprerbilirubinemii (§ 44 pkt 11 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r.) oraz zaliczeniu go do kategorii zdrowia "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W motywach rozstrzygnięcia RWKL stwierdziła, że trzykrotne badania przeprowadzone w dniach [...] wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu bilirubiny całkowitej (35,86 umol/l, 26, 25 umol/l i 34, 36 umol/l przy normie 5-2 L), a nadto jedno z tych badań wykazało przekroczenie normy bilirubiny bezpośredniej (4,55 umol/l przy normie 3,40 umol/l), co wskazuje na prawidłowość rozpoznania i kwalifikacji orzeczniczej przyjętej przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Natomiast ze względu na stwierdzenie podczas badania kontrolnego w toku postępowania drugoinstancyjnego prawidłowych wartości transaminaz, uchylono orzeczenie I instancji i wydano niniejsze orzeczenie, w którym jako powód niezdolności do zawodowej służby wojskowej uznano tylko przewlekłą hyperbilrubinemię. W nawiązaniu do treści odwołania, w którym D. P. wskazał na wzmożony wysiłek fizyczny związany z uprawianiem sportu jak przyczynę wystąpienia u niego powyższego schorzenia, w uzasadnieniu wyjaśniono, że wysiłek fizyczny może mieć wpływ na podwyższenie poziomu bilirubiny u osób, u których jest on podwyższony na stałe wskutek czynników genetycznych, a nie u osób zdrowych. Reasumując organ II instancji stwierdził, że ustalenie trzykrotnie podwyższonego poziomu wymienionego wyżej czynnika jest wystarczające do zajęcia stanowiska w zakresie określenia stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej, gdyż spełnia kryteria kwalifikacji do § 44 pkt 1 załącznika do rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. P. wnosząc o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej ponowił twierdzenie, że podwyższony poziom bilirubiny jest następstwem uprawniania przez niego sportu o czym świadczy pozytywny wynik badania (0,99 mg/dl przy normie 0, 3 – 1,2 mg/dl) przeprowadzonego w międzyczasie w placówce w N. n/N., po okresie zaprzestana przez niego uprawiania ćwiczeń. Powyższe oraz lepszy od pierwszego wynik drugiego badania zleconego przez Komisję kwalifikuje go, w jego ocenie, do stwierdzenia okresowej hyperbilrubinemii. Skarżący podniósł również, że jest osobą zdrową, aktywną fizycznie oraz, iż na podstawie badania przeprowadzonego przed rozpoczęciem zasadniczej służby wojskowej w 2007 r. uznano go za zdolnego do pracy w zasięgu promieniowania mikrofalowgo (kategoria "Z"). Według niego aktualne wyniki badań kwalifikują go do § 44 pkt 10 załącznika do rozporządzenia, co uzasadnia stwierdzenie jego niezdolności do zawodowej służby wojskowej w zasięgu wspomnianego promieniowania, zaś nie wyłącza jego zdolności do zawodowej służby wojskowej na pozostałych stanowiskach. O nieprawidłowej ocenie stanu jego zdrowia przez komisję świadczy, zdaniem skarżącego, okoliczność, że innego kandydata do służby zawodowej o podobnym wskaźniku bilirubiny ta sama komisja uznała za zdolnego do zawodowej służby wojskowej przyjmując kwalifikację z § 44 pkt 10. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko co do przyjętej wobec skarżącego w oparciu o trzykrotne badania kwalifikacji orzeczniczej i wskazując, że o przewlekłości hyperbilrubinemii świadczy utrzymywanie się znacznie podwyższonego poziomu bilirubiny całkowitej przez okres ponad trzech miesięcy. Jak wyjaśniła komisja, przed powołaniem skarżącego do czynnej służby wojskowej badań na poziom bilurbiny nie wykonywano, gdyż przepisy tego nie wymagały. Odnosząc się zaś do załączonego do skargi orzeczenia dotyczącego innego kandydata do zawodowej służby wojskowej komisja stwierdziła, że z uzyskanej w międzyczasie z Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. opinii wynika, że ustalenie kategorii zdrowia winno być jednoznaczne ("Z" lub "N"), a nie alternatywne. W związku z tym zatem, że skarżący ubiega się o powołanie do służby na stanowisku związanym z pracą w zakresie promieniowania mikrofalowego, zakwalifikowanie go do kategorii zdrowa "N" było prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) oraz art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892) orzeczenie o zaliczeniu osoby do kategorii zdrowia zdolny ("Z") lub niezdolny ("N") do zawodowej służby lub do określonego rodzaju tej służby właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego, fizycznej i psychicznej zdolności do służby, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych oraz przedłożonej dokumentacji medycznej i informacji zawartych w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego lub kandydata na żołnierza zawodowego, a także innych dokumentów. Z kolei, jak wynika z § 32 ust. 2 rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, lecz w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Wykaz chorób i ułomności, które przy ocenie zdolności do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie są obligowane brać pod uwagę, zawiera załącznik nr 2 do cyt. rozporządzenia (§ 16 rozporządzenia). Kryteria orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej w szczególnych rodzajach tej służby (np. w jednostkach desantowych, czy poza granicami państwa) lub w szczególnych warunkach (np. w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego lub prądu elektrycznego), jako decydujące o możliwości pracy w wojsku w tym charakterze lub na danym stanowisku, jak wynika z załącznika nr 2 (grupa III) do rozporządzenia, są bardziej rygorystyczne i zaostrzone w stosunku do wymagań wystarczających do uznania osoby za zdolną do zwykłej zawodowej służby, nie mówiąc już o służbie okresowej, jaką jest zasadnicza służba wojskowa. Między innymi negatywną przesłanką uniemożliwiającą uznanie żołnierza lub kandydata na żołnierza zawodowego za zdolnego do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego jest okresowa lub przewlekła hiprebilirubinemia (vide objaśnienia do § 44 pkt 10 i 11 załącznika nr 2). Skarżący, jak wynika z akt sprawy, odbywając nadterminową zasadniczą służbę jest kandydatem do zawodowej służby wojskowej na stanowisku służbowym operatora radiolatarni w plutonie radionawigacyjnym kompanii łączności i zabezpieczenia lotów, a więc pracy w zasięgu działania mikrofal (pismo dowódcy JW nr [...] do RWKL z dnia [...). W toku prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej był skarżący dwukrotnie poddawany specjalistycznym badaniom (laboratoryjnym) i w obydwu przypadkach wykazały one przekroczenie dopuszczalnego poziomu bilirubiny, co spowodowało przyznanie przez TKWL kwalifikacji z § 44 pkt 11 w związku z rozpoznaniem przewlekłej hiprebilirubinemii. I tak na podstawie badań ustalono: - w dniu 3 kwietnia 2009 r. poziom bilurbiny całkowitej w surowicy 35,86 umol/l przy normie 5,00 – 21,00 umol/l - w dniu 5 maja 2009 r. poziom bilirubiny całkowitej 26,25 umol/l i bilirubiny bezpośredniej 4,55 umol/l przy normie do 3,40 umol/l. Nadto, jakkolwiek w przedłożonym przez skarżącego komisji wyniku badania odbytego z własnej inicjatywy w dniu [...] w Niepublicznym – ZOZ w N. n/N. widnieje poziom bilirubiny w granicach normy, to kolejne badanie przeprowadzone w dniu [...] na zlecenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej na etapie postępowania odwoławczego również wykazało przekroczenie poziomu zarówno bilirubiny całkowitej (34,36 umol/l przy normie 5-21,00 umol/l) jak i bilirubiny bezpośredniej (4,48 umol/l przy normie do 3,40 umol/ l), a zatem nie może być mowy o przypadkowości ustaleń w powyższym zakresie. W związku z niezgłoszeniem przez skarżącego w toku komisyjnego postępowania jakichkolwiek schorzeń (w dniu 25 marca 2009 r. złożył oświadczenie, iż nie leczył się z powodu jakichkolwiek schorzeń lub urazów) nie było możliwe sięgnięcie przez komisje obydwu instancji, zgodnie z zwartym w objaśnieniach do § 44 załącznika nr 2 wymogiem, do dokumentacji z dotychczasowego jego leczenia (np. szpitalnego lub w poradni specjalistycznej). W następstwie przeanalizowania dokumentacji lekarskiej zgromadzonej przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską oraz wyników badań przeprowadzonych na jej własne zlecenie, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie znalazła podstaw do zakwestionowania rozpoznania podległej komisji i zakwalifikowania go do § 44 pkt 11 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. Podnieść w tym miejscu należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dokonanego przez kompetentnego lekarza rozpoznania, wymagającego specjalistycznej wiedzy, jak również do zastosowanej przezeń, w oparciu o rozpoznanie, kwalifikacji orzeczniczej. Sąd natomiast sprawując kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, przy rozpoznawaniu skargi bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia żołnierza zawodowego lub kandydata na żołnierza zawodowego, to jest, czy ustalenia, w następstwie których stwierdzono chorobę czy ułomność, o których mowa w wymienionym wyżej załączniku, były wyczerpujące i poddane właściwej ocenie komisji, stosownie do art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, która to ocena winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia uwzględniającym wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Nadto kontroli sądowej podlega przestrzeganie unormowań zawartych w rozporządzeniu MON z dnia 10 maja 2004 r. W ocenie Sądu zgromadzona w toku postępowania przed komisjami obydwu instancji dokumentacja dawała pełne podstawy do rozpoznania u skarżącego hyperbilirubinemii i rozpoznania tego skarżący ostatecznie nie kwestionuje, nie zgadzając się jedynie z określeniem wymienionego schorzenia jako przewlekłego i podając jako jego przyczynę uprawiania sportu. Zgodzić się należy, że istotnie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie podano, co legło u podstaw przyjęcia przez RWKL w ślad za TKWL, że w przypadku skarżącego hyperblirubinemia ma charakter przewlekły a nie okresowy, co skutkowałoby zakwalifikowaniem jej nie do punktu 11 lecz do punktu 10 § 44 załącznika do rozporządzenia. Podkreślić trzeba, że uzasadnienie orzeczenia będącego w istocie decyzją administracyjną jest źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu, jak również przyjętych przezeń założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Winno zatem wszechstronnie wyjaśnić rozstrzygnięcie objęte częścią dyspozytywną decyzji. Dopiero przy spełnieniu tego warunku można mówić o realizacji wymogów stawianych uzasadnieniu w art. 107 § 3 kpa. Sporządzając uzasadnienie organ, powinien mieć na uwadze, że zawarta w nim argumentacja będzie poddawana ocenie strony i jeśli uznana zostanie za wystarczającą, przekonywującą, nie skorzysta ona z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji. Stąd też poprzez właściwe umotywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa. Treść uzasadnienia stanowi ponadto jeden z warunków skutecznej kontroli przez Sąd legalności przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie kwalifikowanego w skardze orzeczenia, z podanej wyżej przyczyny, stawianych mu wymogów po części nie spełnia. Próba umotywowania zakwalifikowania schorzenia skarżącego jako przewlekłego w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może sanować braków uzasadnienia. Ocenie Sądu podlega przy tym zaskarżone orzeczenie, a nie późniejsze czynności organu. Jednak bardziej istotną wadą zaskarżonego orzeczenia jest nieadekwatność zawartego w nim rozstrzygnięcia w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej, w stosunku do przedmiotu prowadzonego postępowania. Zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w stosunku do osób ubiegających się o wyznaczenie na stanowiska w nim wymienione, w tym, w punkcie 8 – na stanowisku w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego, niezależnie od orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej wydawane są przez wojskowe komisje lekarskie orzeczenia o zdolności do służby na danym stanowisku. Nie budzi wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie chodziło o ocenę stanu zdrowia skarżącego pod kątem zdolności do zawodowej służby wojskowej na stanowisku związanym z promieniowaniem mikrofalowym, to jest operatora radiolatarni w plutonie radionawigacyjnym, a nie ogólnie pod kątem zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wskazuje na to nie tylko treść powołanego wcześniej pisma dowódcy JW nr [...] z dnia [...] lecz również oświadczenie skarżącego zawarte w odwołaniu od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. W związku z tym orzeczenie komisji winno rozstrzygać o zdolności do służby skarżącego na wskazanym wyżej stanowisku. Jak trafnie bowiem zauważył skarżący, rozpoznane u niego schorzenie nie musi go dyskredytować w zakresie ubiegania się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej w ogóle. Z objaśnień do § 44 pkt 10 i 11 załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia wynika bowiem tylko zakaz zajmowania stanowiska aktualnie przewidzianego dla skarżącego bezpośrednio po przyjęciu go do służby, przy figurującym w rubryce dot., grupy III w załączniku nr 2, oznaczeniu "N/Z". Uznając iż, wskazanie wyżej uchybienie będące wynikiem naruszenia § 17 ust. 1 rozporządzenia w związku z art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 107 § 1 i § 2 kpa miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o jego uchyleniu.