II SA/Bd 796/13

Dnia 5 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 roku sprawy ze skargi [...] Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości i dokonania zniszczeń na nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Starosta [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r., z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 124 ust. 4, art. 128 ust. 4 oraz art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., zwanej w "u.g.n.") ustalił na rzecz D. i H. B. odszkodowanie w wysokości 39800 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części obszaru nieruchomości i dokonanymi zniszczeniami na działkach oznaczonych nr 6/3, 6/5 i 7/2 położonych w miejscowości [...], zobowiązując do wypłaty odszkodowania [...] Dyrekcję [...](zwaną w skrócie "GDDKiA"). Starosta wskazał, że na wniosek GDDKiA Wójt Gminy [...] wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Inwestycja ta obejmowała przebudowę instalacji gazu płynnego (zmianę lokalizacji zbiornika) regulację istniejącej linii napowietrznej i przeniesienia napowietrznej linii WN, likwidację istniejącej linii napowietrznej SN, budowę kabla SN oraz przebudowę istniejącego słupa w ramach budowy autostrady A1 na działkach nr 6/3, 6/5 i 7/2. Wobec niepowodzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, na wniosek GDDKiA Starosta [...] decyzją z dnia[...], na podstawie art. 124 u.g.n. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości nr 6/3, 6/5 i 7/2 poprzez zezwolenie GDDKiA, w związku z budową autostrady A1, na: – przebudowę gazociągu wysokiego ciśnienia DN 400 i DN500 8,4 Mpa – na działce nr 6/5, – przebudowę instalacji gazu płynnego (zmianę lokalizacji zbiornika), regulację linii napowietrznej SN, likwidację i przeniesienie napowietrznej linii WN, likwidację istniejącej linii napowietrznej SN, budowę kabla SN oraz przebudowę istniejącego słupa – na działkach nr 6/3, 6/4 i 7/2. Zarówno odwołanie właścicieli nieruchomości od powyższej decyzji, jak też wniosek o stwierdzenie jej nieważności, nie zostały uwzględnione (utrzymanie decyzji w mocy: decyzja Wojewody [...] z dnia [...], ostateczna odmowa stwierdzenia nieważności – decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]). Wobec powyższego oraz wobec braku porozumienia pomiędzy zainteresowanymi właścicielami a GDDKiA, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności w oparciu o operat szacunkowy, do którego nie wniesiono zastrzeżeń, organ ustalił odszkodowanie w wysokości wskazanej w sentencji decyzji. Odwołanie od decyzji Starosty złożyła GDDKiA, zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 128 ust. 4 u.g.n., § 43 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez błędne ustalenie stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień 20 czerwca 2011 r. Zdaniem odwołującego organ oparł się na błędnym operacie szacunkowym z dnia [...]r., nie uwzględniając stanu, który został przedstawiony we wcześniejszym operacie szacunkowym z [...]r., według którego na przedmiotowej nieruchomości nie było nasadzeń. Potwierdza to także pismo Inżyniera Kontraktu. Ponadto odwołujący zauważył, że w dniu 20 czerwca na nieruchomości były już zlokalizowane przebudowane urządzenia, zatem kwestia ustalenia odszkodowania powinna być rozpatrywana wyłącznie w kontekście zmian na gruncie wywołanych robotami budowlanymi wynikającymi z likwidowanej kolizji z pasem autostrady A-1. Do odwołania została dołączona dokumentacja zdjęciowa obrazująca stan nieruchomości. Decyzją [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organ I instancji. Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 130 u.g.n. w przypadku gdy starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Natomiast w świetle § 43 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości uwzględnia się stan zagospodarowani nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W przedmiotowej sprawie dla określenia wartości poniesionych szkód znaczenia ma zatem stan zagospodarowania nieruchomości w dniu wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości tzn. w dniu 20 czerwca 2011 r. Zgodnie z § 43 ust. 4 rozporządzenia RM z dnia 21 września 2004 r. wartość poniesionych szkód określa się dopiero po wystąpieniu szkody. W postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowił operat szacunkowy z dnia[...] sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. L., który uwzględnił stan zagospodarowania nieruchomości na dzień [...]r. Operat ten na stronie 11 zawiera rejestr szkód spowodowanych wykonywaniem prac budowlanych na działkach nr 6/3, 6/5 i 7/2. Wykaz został ustalony na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej przez rzeczoznawcę majątkowego, a także na podstawie protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 11 grudnia 2012 r. Strony nie wnosiły na tym etapie żadnych zastrzeżeń. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że wskazany przez skarżącą operat szacunkowy z dnia [...]r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. K. odzwierciedla stan zagospodarowania nieruchomości na dzień 7 maja 2010 r. Nie może zatem stanowić dowodu w zakresie zagospodarowania nieruchomości na dzień [...]r. Ponadto z operatu tego nie wynika, na jakiej podstawie rzeczoznawca ustalił stan zagospodarowania nieruchomości. Odnośnie załączonej do odwołania dokumentacji fotograficznej Wojewoda uznał, że nie podważa ona ustaleń organu I instancji. Nie można bowiem ocenić kiedy i w jakich okolicznościach fotografie zostały wykonane, a zatem nie można ocenić, czy odzwierciedlają rzeczywiście stan zagospodarowania nieruchomości na dzień 20 czerwca 2011 r. Ponadto część fotografii jest identyczna z fotografiami zawartymi w operacie szacunkowym z dnia 11 czerwca 2011 r., które odzwierciedlają stan nieruchomości na dzień 7 maja 2011 r. (str. 5/10), a zatem nie przedstawiają stanu nieruchomości na dzień ograniczenia prawa własności. Wojewoda zauważył także, że istotnym dowodem w sprawie mógłby być protokół przejęcia nieruchomości wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną, jednakże takiego protokołu i dokumentacji nie sporządzono. Wojewoda ocenił, że przedstawione oświadczenie inżyniera kontraktu z dnia [...] r. nie stanowi dokumentu urzędowego, nie korzysta zatem ze szczególnej mocy dowodowej przypisanej dokumentom urzędowym, o których mowa w art. 76 § 1 k.p.a. Podlega zatem swobodnej ocenie dowodów. Wskazane pismo inżyniera kontraktu zostało skierowane do kierownika projektu GDDKiA, ma charakter ogólnikowy i nie wskazuje konkretnych faktów czy okoliczności, które potwierdzałyby zawarte tam stwierdzenia, w szczególności dotyczące braku upraw stanowiących przedmiot wyceny. Nie określa także źródła pozyskanych informacji. Wartość tego dokumentu jako dowodu w sprawie jest zatem znikoma i nie może stanowić skutecznego przeciwdowodu dla oświadczeń stron złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej i ustaleń dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w trakcie wizji lokalnej nieruchomości. W skardze do sądu administracyjnego GDDKiA wniosła o uchylenie decyzji Wojewody, zarzucając jej naruszenie: – art. 7, 75 § 1, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, jak również ograniczenie się przez organ do powołania w uzasadnieniu decyzji tego, jakie dowody przeprowadził, bez wskazania dlaczego dowody wskazane w odwołaniu skarżącego uznał za niewiarygodne, – art. 128 ust. 4 u.g.n., § 43 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez błędne ustalenie stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości - działek nr 6/3, 6/5 i 7/2. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że organ jako dowód w sprawie bezkrytycznie przyjął oświadczenie właścicieli nieruchomości, pomijając wskazany przez skarżącą dowód w postaci operatu szacunkowego określającego stan nieruchomości na dzień 7 maja 2010 r. Organ także nie określił dokładnie zasięgu robót budowlanych na nieruchomości. Skarżąca wskazała ponadto, że brak zastrzeżeń do protokołu rozprawy administracyjnej z dnia [...]r. wynika z faktu, że przedstawiciel GDDKiA w dniu [...] r. nie był informowany o wizji lokalnej na nieruchomości D. i H. B., a więc nie mógł potwierdzić ani zaprzeczyć oświadczeniu właścicieli. Zdaniem skarżącej organ nie odniósł się również do twierdzeń odwołania, iż na dzień wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na nieruchomości, dla której ustalono odszkodowanie, znajdowały się już przebudowane urządzenia, zlokalizowane przez ich gestorów. Zatem kwestia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości winna być rozpatrywana w kontekście zmian wywołanych na gruncie robotami budowlanymi wynikającymi z likwidowanej przez skarżącą kolizji z budowanym pasem autostrady A-1. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W kontrolowanej sprawie orzekanie o odszkodowaniu było konsekwencją wydania przez Starostę [...], na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji z dnia 20 czerwca 2011 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (k. 115 akt administracyjnych),. Zgodnie natomiast z art. 128 ust. 4 zdanie pierwsze u.g.n. Odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126,, przy czym powinno ono odpowiadać wartości poniesionych szkód (zdanie drugie art. 128 ust. 4 u.g.n.), Zgodnie z powoływanym przez Wojewodę art. 130 u.g.n. w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Stosownie natomiast do art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Z cytowanych przepisów wynika, iż datą na którą powinien być ustalony stan nieruchomości jest dzień pozbawienia lub ograniczenia praw tj. w przedmiotowej sprawie, jak zasadnie przyjął organ, dzień [...]r. Wprawdzie bowiem decyzja o ograniczeniu korzystania z nieruchomości była przedmiotem odwołania, wskutek czego ostateczna decyzja o ograniczeniu korzystania z nieruchomości została wydana w dniu [...]r. (k. 127 akt administracyjnych), tym niemniej w dniu [...]r., na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Starosta [...] wydał decyzję udzielającą GDDKiA zgody na niezwłoczne zajęcia nieruchomości, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności (k. 117 akt administracyjnych). Takie ustalenie dnia, na który winien być ustalony stan nieruchomości odpowiada także treści § 43 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego zgodnie z którym przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności: 1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji; 2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. W kontekście powyższego zasadnie organ podniósł, w zaskarżonej decyzji, iż podstawą orzekania w sprawie nie mógł być operat szacunkowy sporządzony w dniu 11 czerwca 2010 r. (k. 205 akt administracyjnych) Operat ten nie dość że został sporządzony rok przed wydaniem decyzji: ograniczającej korzystanie z nieruchomości i zezwalającej na niezwłoczne wejście na nieruchomość, to jeszcze wprost stwierdza, że określa stan nieruchomości na dzień 7 maja 2010 r. Oczywistym jest, że operat ten jest dowodem na to, jaki był stan nieruchomości na dzień [...]r. a nie na dzień [...] r. Trudno uznać, że sama treść tego operatu, bez wskazania innych dowodów, podważających prawidłowość sporządzenia treści operatu szacunkowego na którym oparł się organ tj. operatu z dnia [...] r., który ustalał stan nieruchomości w dniu [...] r., przesądza o tym, że stan nieruchomości pomiędzy 7 maja 2010 r. a 21 czerwca 2011 r. nie uległ żadnej zmianie, a zatem opis nieruchomości zawarty w operacie sporządzonym (tj. w dniu 11 czerwca 2010 r.) wcześniej jest aktualny także na dzień 21 czerwca 2011 r. Nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów (art. 75 § 1 k.p.a.) organ odwoławczy ocenił, iż za tego rodzaju dowód nie może być uznane pismo Inżyniera Kontraktu z dnia [...] r. Wbrew twierdzeniu skarżącej organ dokonał oceny tego dowodu wskazują, że pismo to zawiera ogólne stwierdzenia, że na przedmiotowej nieruchomości "nie prowadzono upraw". Zasadnie ocenia organ, iż pismo to – w przeciwieństwie do wskazania terminu prowadzenia robót – nie wskazuje, jakie jest źródło twierdzeń dotyczących braku upraw. Brak tu bowiem wskazania np. czy istnieje jakiś protokół oględzin nieruchomości, dokumentacja fotograficzna, bądź choćby czy jest osoba, która osobiście stwierdziła stan nieruchomości, o którym mowa w piśmie Inżyniera. Organ dokonał także oceny przedstawionej wraz z odwołaniem dokumentacji zdjęciowej. Również w tym zakresie zdaniem Sądu nie doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Wobec konieczności zbadania stanu nieruchomości na dzień 21 czerwca 2011 r. zasadne jest spostrzeżenia organu, że z przedstawionej dokumentacji nie wynika kiedy zdjęcia zostały wykonane, a tym nie można stwierdzić, na jaki dzień obrazują stan nieruchomości. Zasadnie wprawdzie skarżąca wskazuje, iż organ nie odniósł się w swojej decyzji do argumentu, iż na dzień wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości znajdowały się przebudowane urządzenia, jednakże uchybienie to zdaniem Sądu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Podnosząc ten zarzut w odwołaniu skarżąca nie wskazała na żadne dowody, potwierdzające jej twierdzenie. W aktach sprawy natomiast znajduje się pismo dowodzące tezy wręcz przeciwnej: mianowicie skarżąca pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. (k. 104 akt administracyjnych) wnosząc o nadanie natychmiastowego rygoru decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości podnosi, iż jest to niezbędne aby skarżąca mogła wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przekazać nieruchomości dla potrzeb wskazanych robót tj. wskazanych wcześniej w cytowanym piśmie przebudowy gazociągu, regulacji i przeniesienia linii energetycznych. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd oddalił skargę.