II SA/Bd 796/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...].FB Burmistrz W., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 657, zwanej w skrócie "u.e.l.") oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej w skrócie "k.p.a.") wymeldował skarżącą M. Z. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W.. Organ wskazał, że [...] maja 2017 r. zmarł L. F., dotychczasowy najemca lokalu przy ul. [...]. W lokalu zameldowana była skarżąca, jednakże zdaniem organu, że nie zamieszkuje ona w ww. miejscu. O niezamieszkiwaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu zdaniem organu świadczą zeznania świadków zamieszkujących w najbliższym sąsiedztwie. Świadkowie byli zgodnie co do tego, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu; potwierdzili, że w lokalu mieszkał L. F. – brat skarżącej. Na powyższe wskazuje także złożone przez skarżącą pisemne oświadczenie E. W. z [...] stycznia 2018 r., z którego można wywnioskować, że skarżąca przyjeżdżała jedynie w odwiedziny do brata i była widywana przez E. W. do 2016 r. Brak zamieszkania potwierdza też zdaniem organu pismo z Miejskiego Ośrodka Społecznego w W. z [...] czerwca 2017 r. stwierdzające, że brat skarżącej był podopiecznym tego Ośrodka. Podczas wizyt pracownika socjalnego w przedmiotowym lokalu nigdy nie widywał on skarżącej; brat skarżącej nigdy o niej nie wspominał. W trakcie wywiadów środowiskowych brat skarżącej oświadczał, że jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszkanie składa się z jednego pokoju i kuchni z wygospodarowanym miejscem na WC. W mieszkaniu było tylko jedno łóżko, nie było miejsca dla dwóch osób. Ze względu na fakt, że brat skarżącej nie był w stanie samodzielnie funkcjonować, przyznano mu pomoc w postaci usług opiekuńczych. O braku zamieszkania w opinii organu świadczy też pismo brata skarżącej z [...] lutego 2008 r. do RW TBS Sp. z o.o. w W., w którym zwrócił się on o uwzględnienie jednej osoby do naliczenia opłat za zimną wodę, odprowadzanie ścieków oraz wywóz nieczystości. Brat skarżącej złożył oświadczenie, że w dniu [...] września 2007 r. zameldował skarżącą ponieważ meldunek był jej niezbędny w celu podjęcia legalnego zatrudnienia a skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ponadto zdaniem organu z samego zachowania skarżącej wynika, że nie tyle jest zainteresowana zamieszkiwaniem na stałe w przedmiotowym lokalu, ile raczej uzyskaniem uprawnienia do niego i otrzymaniem mieszkania z zasobów miasta. Potwierdza to jej pismo z [...] maja 2017 r. gdzie zwraca się o potwierdzenie uprawnienia do lokalu. Jednocześnie z pisma wynika, że z uwagi na tryb życia brata i towarzystwo w jakim przebywał w przedmiotowym lokalu jedynie odwiedzała brata. Skarżąca zaznaczyła, że życie z bratem było chwilami nie do zniesienia. Organ zaznaczył, że nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. W odwołaniu skarżąca podniosła, że w przedmiotowym lokalu skoncentrowane są jej najistotniejsze potrzeby, wyjeżdża do pracy w W. sporadycznie, zawsze wraca na weekendy. Wskazała, że była zgłoszona w przedmiotowym lokalu do opłat, jednakże brat, bez jej wiedzy, zgłosił w administracji, że nie przebywa w lokalu. Ponieważ do mieszkania wracała w piątek wieczorem a wyjeżdżała rano w poniedziałek, brat oszukiwał pracowników MOPS-u, ponieważ zależało mu na jak najwyższych świadczeniach. Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Wojewoda Kujawsko – P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że przedmiotowy lokal nie stanowi dla skarżącej miejsca stałego pobytu. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda podkreślił, że o fakcie braku zamieszkania świadczą przede wszystkim zeznania świadków w osobach trzech najbliższych sąsiadek. Zgodnie i spójnie zeznały one, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a od śmierci brata w maju 2017 r. skarżąca widziana była tylko dwa razy. Świadkowie ci zeznali, że nie widzieli, aby skarżąca realizowała w mieszkaniu podstawowe funkcje socjalno – bytowe: w mieszkaniu nie pali się światło, jest nieogrzewane zimą, nikt do niego nie przychodzi. Zeznania świadków wskazanych przez skarżącą świadczą co prawda, że skarżąca jest widywana, ale jednoznacznie nie wskazują, że widywana bądź odwiedzana jest w przedmiotowym lokalu. Organ podkreślił, że świadkowie wskazani przez skarżącą nie mieszkają w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego lokalu. Jeden ze świadków wskazanych przez skarżących - T. C. oświadczyła, że nie bywa w przedmiotowym lokalu, co oznacza, że swoje zeznania opiera na cudzych sugestiach lub przypuszczeniach, a nie na konkretnych dowodach. Również oświadczenie E. W., choć nie posiada mocy dowodowej (forma oświadczenia) utwierdza organ w przekonaniu, że wizyty skarżącej w mieszkaniu brata miały charakter odwiedzin i trwały tylko do czerwca 2016r. Wojewoda zwrócił też uwagę, że przy ul. [...] w W., niedaleko przedmiotowego mieszkania mieszka córka skarżącej – M. N.. Adres córki skarżąca wskazała jako właściwy do odbioru korespondencji. W rzekomym miejscu pobytu stałego skarżąca nie tylko nie odbiera korespondencji, ale również opłaty za czynsz od czerwca do grudnia 2017 r. każdorazowo uiszcza w W. (na co wskazuje stempel w dowodzie wpłaty). Ponadto skarżąca poza stałymi opłatami czynszu nie przedłożyła żadnych dowodów opłat za media (woda, prąd itp.), co świadczyć może o tym, że z lokalu nie korzysta. Organ odwoławczy podkreślił, że nie neguje zeznań złożonych przez świadków wskazanych przez skarżącą, jednakże wynika z nich jedynie tyle, że skarżąca jest czasami (raz w tygodniu, raz w miesiącu) widywana w W., przy czym nie wskazano jednoznacznie, że w konkretnym przedmiotowym lokalu zamieszkuje. Organ zauważył, że posiadając klucze do lokalu skarżąca nie ma problemów z wejściem do niego, a do W. przyjeżdża prawdopodobnie w odwiedziny do córki, tak jak poprzednio do brata. W tej sytuacji Wojewoda uznał, że skoro skarżąca nie realizuje pod adresem ul. [...] swoich spraw socjalno – bytowych i nie koncentruje w nim swojego życia osobistego w taki sposób, od którego przepisy ewidencyjne uzależniają zameldowanie na pobyt stały (art. 25 u.e.l.), to brak jest podstaw prawnych do utrzymania w rejestrach ewidencji ludności swoistej fikcji meldunkowej. W skardze do sądu M. Z. zarzuciła, że organy nie wzięły pod uwagę zeznań świadków potwierdzających jej zamieszkanie w przedmiotowym lokalu. Podniosła, że do czasu otrzymania emerytury tj. do października 2017 r. pracowała dorywczo na utrzymanie i wyjeżdżała na krótkie terminy. Podkreśliła, że od 10 lat w przedmiotowym lokalu jest jej centrum życiowe i znajdują się jej rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. skarżąca dodatkowo podniosła, że w związku ze sprzedażą kamienicy przy ul. [...] w W., gdzie była zameldowana na pobyt stały, zaistniała potrzeba opróżnienia mieszkań. Burmistrz wówczas poprosił skarżącą o zgodę na wykorzystanie mieszkania brata i wspólne z nim zamieszkanie, obiecując im mieszkanie dożywotnio. W tej sytuacji skarżąca wyraziła zgodę. Nie zajmuje zatem mieszkania po śmierci brata w roku 2017, ale mieszkała w nim od 10 lat i mieszka do dzisiaj. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 ww. ustawy (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można więc mówić wówczas, gdy osoba, która ma być wymeldowana, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym dotychczas miała zorganizowane centrum życiowe. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu, w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego, czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z kolei ocena zamiaru (trwałości, dobrowolności) opuszczenia lokalu odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności. W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu organy administracji orzekające w sprawie procedowały zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego był wystarczający, a sposób jego rozpatrzenia nie budzi zastrzeżeń Sądu. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy. Organy uwzględniły dostępną dokumentację, oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły w sposób nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zostały rozważone zarówno dowody zgromadzone z własnej inicjatywy organy jak też wskazane przez skarżącą. Oceniając zeznania świadków organ szczegółowo wskazał, jakie wnioski można wyciągnąć z treści zeznań. W sposób logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego dokonał oceny, że najpełniejszą możliwość obserwacji ewentualnego codziennego życia skarżącej w lokalu przy ul. [...] mają osoby, które są stale najbliżej tegoż lokalu tj. najbliżsi sąsiedzi. Słusznie w świetle powyższych zasad zwrócił uwagę na szczegółowe obserwacje najbliższych sąsiadów świadczące o braku przebywania skarżącej w przedmiotowym lokalu tj. brak oświetlenia i brak ogrzewaniu lokalu w okresie zimowym, niewidywanie skarżącej w miejscu zamieszkania. Słusznie także organ zauważył, że osoby wskazane jako świadkowie przez skarżącą z jednej strony zamieszkają w pewnej odległości od przedmiotowego lokalu, a z drugiej strony nie wskazują na stałe przebywanie skarżącej w lokalu, ale jedynie co jakiś czas. Zasadnie także organ powiązał uzyskane w wyniku zeznań świadków wiadomości z dokumentami znajdującymi się w sprawie tj. informacjami z ośrodka pomocy społecznej, oświadczeniem zmarłego brata skarżącej oraz dokumentami świadczącymi o tym, że skarżąca dokonuje opłat za lokal przebywając w W.. Wzięcie pod uwagę jedynie niektórych dowodów w sprawie (zeznań świadków wskazanych przez skarżącą) może prowadzić do wniosku, że wersja przedstawiona przez skarżąca odpowiada stanowi faktycznemu, jednakże uwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, tak jak uczynił to organ, uzasadnia ustalenie stanu faktycznego tak, jak tego dokonał organ w zaskarżonej decyzji. Nie mają znaczenia dla sprawy przytaczane przez skarżącą okoliczności dotyczące sprzedażą kamienicy przy ul. [...] w W. i porozumienia które jakoby nastąpiło pomiędzy nią a poprzednim Burmistrzem. Nawet jeżeli takowe porozumienie istniało, to nie przesądzając możliwości jego zawarcia i możliwych skutków prawnych - dotyczyło ewentualnych uprawnień do lokalu. Tymczasem tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy - służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a nie wskazaniu, czy dana osoba ma prawa do danego lokalu. Ewidencja ludności nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie naruszając przepisów prawa ustalił, że skarżąca nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w W. w lokalu przy ul. [...], co skutkowało koniecznością uwzględnienia tego faktu w ewidencji ludności poprzez wymeldowanie skarżącej. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), Sąd oddalił skargę.