II SA/Bd 8/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. i W. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] 2004 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 8/05 UZASADNIENIE Powołując się na art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z [...] 2004 r. nr [...] nakazano B. i W. S. rozbiórkę drewnianego obiektu gospodarczego o wymiarach 4,46 m. × 4,92 m. wraz z gołębnikiem, którego część znajduje się wewnątrz tego budynku, a część o wymiarach 2,22 × 3,82 m poza nim, położonego na granicy z działką nr [...], na terenie działki nr [...] w T. przy ul. Ś. i uporządkowanie terenu. Organ ustalił, że obiekt o konstrukcji drewnianej z jednospadowym dachem, oparciem konstrukcji na podwalinie drewnianej wybudowano w 1979 r. przez rodziców W. S. W 2000 r. budynek został rozbudowany o gołębnik przez B. i W. S. – właścicieli nieruchomości nabytej od P. B. Zewnętrzna część gołębnika została wsparta na filarze z rury stalowej. Poza licem gołębnika znajduje się woliera. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że nie uzyskano pozwolenia na budowę obiektu w 1979 r., ani w 2000 r. Stosownie do poprzednio obowiązujących przepisów Prawa budowlanego z 1979 r. wymagane było uzyskanie pozwolenia. Pomimo tego, że część obiektu wybudowano w 1979 r., nie można uwzględnić art. 103 ust 2 Prawa budowlanego z 1994 r. i rozpatrzyć sprawy na podstawie ustawy z 1974 r. Przez pojęcie obiektu, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), tj. przed 1 stycznia 1995 r. należy rozumieć zarówno obiekt całkowicie wykończony, jak i obiekt nie ukończony lub jego część wybudowaną pod rządem Prawa budowlanego z 1974 r., przy którym, po wejściu w życie Prawa budowlanego z 1994 r., żadnych robót wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia nie prowadzono. W sprawie doszło do rozbudowy obiektu o gołębnik w 2000 r. Rozbudowa, która zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego jest budową, o gołębnik nie była wyłączona na podstawie art. 29 i 30 z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a inwestor nie posiadał takiego pozwolenia. Wchodząc w posiadanie nieruchomości Państwo S. przejęli wszelkie prawa i obowiązki poprzedników. Zgodnie z art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego postanowieniem z 30 czerwca 2004 r. wstrzymano prowadzenie robót i zobowiązano do przedłożenia wymaganych dokumentów zmierzając do legalizacji samowoli. Zobowiązani nie wykonali obowiązku, stąd na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego należało nakazać rozbiórkę. W odwołaniu podniesiono, że gołębnik nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ani budowlą art. 3 pkt 3 i nie kwalifikuje się pod żaden z punktów art. 29 Prawa budowlanego z 1994 r. Nie jest też budynkiem gospodarczym wg § 3 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 kwietnia 2004 r. Gołębnik jest usytuowany w odpowiedniej odległości od granicy działki, spełniając warunki określone w § 12 pkt 4 ust 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Zwrócono też uwagę, że w analogicznym przypadku, postępowanie wobec sąsiadów zostało umorzone. To narusza zasadę równości. Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] 2004 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ zaaprobował ustalenia organu I instancji i ich ocenę prawną. Wykorzystanie obiektu jako gołębnika nie oznacza, że można go wyłączyć spod przepisów Prawa budowlanego. Lokalizacja gołębnika w odpowiednich odległościach od granic działki byłaby brana pod uwagę podczas badania nakazanych postanowieniem dokumentów. Podnoszenie kwestii nieruchomości sąsiedniej nie jest związane z prowadzonym postępowaniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że na postawienie gołębnika nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Gołębnik stoi 2 metry od ziemi, wsparty na metalowym słupie. Szopa została wybudowana w 1979 r. Obito ją eternitem, przeprowadzając wyłącznie remont. Jest ona naniesiona w planach zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o je oddalenie, podtrzymując zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację w przedmiocie oceny stanu faktycznego. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z dokonanych przez organ administracji ustaleń wynika, że będący przedmiotem nakazu rozbiórki drewniany obiekt powstał w 1979 r. przed dniem 1 stycznia 1995 r. a gołębnik wbudowano w 2000 r. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) do nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy nie stosuje przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Do obiektu takiego stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) umożliwiały legalizację obiektu po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane stanowił bowiem, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń wówczas, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub, 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, bądź, zgodnie z art. 37 ust. 2, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Z przepisu tego wynika, że sam fakt wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, w tym bez pozwolenia na budowę, nie mógł stanowić przesłanki nakazania rozbiórki obiektu, jeżeli nie zachodziły podstawy wynikające z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, podlegał przymusowej rozbiórce, jeżeli powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zaistnienie dwóch przesłanek: 1. naruszenia prawa obowiązującego w czasie budowy, 2. powstania jako skutku budowy niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie tych przesłanek powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Decyzja nakazująca rozbiórkę, z uwagi na daleko idące skutki dla inwestora winna być poprzedzona wnikliwym i wszechstronnym ustaleniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy. Organy obu instancji zaniechały oceny przesłanek z punktu widzenia art. 37 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, gdyż wykluczały możliwość zastosowania starej ustawy z powodu rozbudowy obiektu w 2000 r. przez wybudowanie gołębnika. Zgodnie z cytowanym już przepisem art. 103 ust 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) do nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy nie stosuje się art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Do obiektu takiego stosuje się przepisy dotychczasowe. W 1979 r. był już postawiony drewniany obiekt gospodarczy. Wykorzystywano go do przechowywania opału. Organy nie kwestionowały faktu wykorzystywania obiektu zgodnie z funkcją, do której był przeznaczony. Należy więc stwierdzić, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie ma podstaw do uznania, że obiekt ten nie został zakończony przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Wprawdzie przepisy Prawa budowlanego nie zawierają definicji, "zakończenia budowy", to w orzecznictwie przyjmuje się, że za zakończenie budowy obiektu budowlanego może być uznane doprowadzenie budowy do stanu, w którym - przynajmniej w części – będzie możliwe przystąpienie do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA O/Katowice z 20 marca 1997 r. SA/Ka 2178/95). Nie znajduje żadnego uzasadnienia konstrukcja, że przez rozbudowę obiektu należy wykluczyć ocenę, że obiekt w pierwotnym kształcie nie został ukończony. W tych okolicznościach należy uznać, że organ błędnie przyjął jako podstawę prawną nakazu rozbiórki przepisy ustawy z 1994 r. Prawo budowlane. Nie dokonano tym samym oceny przesłanek wynikających z art. 37 poprzedniej ustawy. Pozostaje więc ustalenie, jak ocenić wbudowanie w istniejący obiekt gołębnika. W sprawie oceny charakteru obiektu, którym jest gołębnik, wypowiedział się NSA w wyroku z 22 kwietnia 1999 r. NSA 1830/96 Lex nr 47183 stwierdzając, że gołębnika nie można traktować jako obiektu gospodarczego związanego z produkcją rolną, jak też jako obiektu małej architektury. Prowadzi to do uznania, że obiekt ten podlega przepisowi art. 48 Prawa budowlanego. W rozpoznawanej sprawie gołębnik nie jest samodzielnym obiektem, lecz został wbudowany w istniejący obiekt budowlany. Należy więc ocenić, czy wbudowane elementy spełniają samodzielną funkcję obiektu, czy można mówić o dobudowie gołębnika, czy rozbudowie obiektu, czy przystosowaniu obiektu dla nowych potrzeb. Te okoliczności wymagają dodatkowych ustaleń i oceny zakresu stosowania nowej ustawy. W prowadzonym postępowaniu nie zostało też wykazane, że wobec obiektu wybudowanego w 1979 r. spełniona została hipoteza art. 37 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, uzasadniająca nakazanie rozbiórki tego obiektu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to uniemożliwia wykonanie decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wykonanie wadliwej decyzji w tym czasie byłoby bowiem nieuzasadnione i prowadziło do naruszenia praw i interesów strony postępowania.