II SA/Bd 8/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę II SA/Bd 8/09 Uzasadnienie Decyzją [...] listopada 2008r. nr [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. Ż., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2008r. odmawiającą na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy, art. 17, art. 20 ust. 3 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)Nr 228, poz. 2255 ze zm.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem J. M. ur. [...]2006r. , legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu: osoba niepełnosprawna. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia B. Ż. wystąpiła powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] lipca 2008r. P [...]. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich J. M. został umieszczony w rodzinie zastępczej B. Ż. Dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2007r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powodem nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosku strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było to, że dziecko nie jest spokrewnione z wnioskodawczynią, a zatem nie pełni ona funkcji spokrewnionej rodziny zastępczej, nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnosprawnego wymagającego opieki. Od decyzji organu I instancji B. Ż. odwołała się. Odwołanie uzasadniła złym stanem zdrowia dziecka. Wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy oświadczyła, że stan zdrowia dziecka zmusił ją do rezygnacji z pracy. Uważa, że pomimo braku spokrewnienia dziecko jest traktowane jako członek rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło odwołania. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko powołał się na wyrok TK z dnia 22 lipca 2008r. P 41/07, w którym orzeczono, że: 1. art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747, Nr 192, poz. 1378 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416) w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11). 2. Art. 58 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 sierpnia 2005 r. osobie ustanowionej rodziną zastępczą spokrewnioną i otrzymującą do dnia wejścia w życie ustawy z 28 listopada 2003 r. powołanej w punkcie 1 zasiłek stały, jest niezgodny z art. 2 i art. 18 Konstytucji. (OTK-A 2008/6/109, Dz.U.RP 2008/138/875). Kolegium stwierdziło, że w związku z brakiem pokrewieństwa pomiędzy dzieckiem a wnioskodawczynią oraz brakiem obowiązku alimentacyjnego ze strony wnioskodawczyni nie ma podstaw do przyznania świadczenia. Od decyzji organu II instancji skarżąca wniosła skargę, w której uznała przepisy na podstawie, których wydana została zaskarżona decyzja za krzywdzące. W jej ocenie nie ma znaczenia czy dziecko jest wychowywane w rodzinie zastępczej spokrewnionej, czy też nie. Uważa, że powinna z tytułu opiekowania się dzieckiem niepełnosprawnym jako rodzina zastępcza otrzymywać składkę, która byłaby odprowadzana na jej emeryturę i ubezpieczenie zdrowotne, gdyż nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej z uwagi na stan zdrowia dziecka. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o zmianę przepisów w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, tak aby każda rodzina zastępcza mogła opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do dokonywania kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa. W razie uznania, że skarga jest uzasadniona, sąd może tylko, w zależności od stwierdzonego uchybienia, uchylić decyzję albo stwierdzić jej nieważność lub stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Sąd nie jest kompetentny więc orzec co do meritum sprawy zastępując organ administracji publicznej, czyli zmienić decyzję tego organu ani też dokonywać zmiany przepisów prawa. Ponadto wskazać trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu uchybienia organów stwierdzone przy rozpoznawaniu skargi, niedostrzeżone przez skarżącego. Sąd kierując się wyżej opisanymi kompetencjami stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a które nie zostało podniesione w skardze. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dotyczył ustalenia na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji przez wnioskodawczynię z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, dla którego skarżąca jest rodziną zastępcza niespokrewnioną. Okoliczność ta jest bezsporna. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela reprezentowane w kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji stanowiska organów, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z powyższym wyrokiem TK jest m.in. istnienie pokrewieństwa pomiędzy niepełnosprawnym dzieckiem o rodziną zastępczą. Oprócz tego osobę tę musi jeszcze obciążać obowiązek alimentacyjny. Organy zatem prawidłowo zastosowały się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art.87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sądy nie mają natomiast uprawnień takich jak Trybunał Konstytucyjny tj. uznania przepisu za niekonstytucyjny, czy też zmiany tego przepisu lub zmiany wyroku TK. Zgodnie bowiem z art. 188 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: 1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, 2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, 3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami, 4) zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych, 5) skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne ( art. 190 ust. 1 Konstytucji). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Sądy administracyjne nie posiadają kompetencji do wniesienia skargi konstytucyjnej. Na podstawie art. 193 Konstytucji każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przewidziane w art. 193 Konstytucji uprawnienie sądu do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym oznacza obowiązek, w wypadku gdy sąd ma wątpliwość co do konstytucyjności danego przepisu. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie ma wątpliwości co do konstytucyjności przepisu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.