II SA/Bd 800/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu dostarczania i przeprowadzania analizy próbek pobieranych w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura oddala skargę II SA/Bd 800/08 Uzasadnienie Powiatowy Lekarz Weterynarii w A. K. na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 3 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 121, poz. 842); art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 69, poz. 625 z późn. zm.), ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)" na lata 2007-2009 (Dz. U. Nr 61, poz. 414 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] [...] nakazał Gospodarstwu Rolnemu J. C. dostarczenie i przeprowadzenie analizy próbek pobieranych w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura w zatwierdzonych laboratoriach wskazanych w ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)" na lata 2007-2009 w celu realizacji obowiązków hodowcy wynikających z tego rozporządzenia. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w dniu 15 stycznia 2008 r. wszczął postępowanie administracyjne w celu sprowadzenia realizacji przez Fermę Drobiu J. C. i G. Rolne J. C. obowiązków hodowcy wynikających z ww. rozporządzenia. Sprawę w stosunku do Gospodarstwa Rolnego J. C. wyłączono do odrębnego postępowania. Ustalono, że po okresie wdrożenia ww. rozporządzenia w Gospodarstwie Rolnym J. C. rozpoczęto regularne próbkowania w stadach kur znajdujących się na fermie. Próbkowania te w okresie przedprodukcyjnym spełniają wymogi nałożone przepisami ww. rozporządzenia z 28 marca 2007 r. Po rozpoczęciu produkcji dalsze próbkowania odbywały się w terminach i zgodnie z wymogami rozporządzenia. Wszystkie pobrane próbki zostały przebadane i dały wyniki ujemne. Badania te jednak były dokonywane przez Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne SLW BIOLAB w O. zatwierdzone co prawda przez Głównego Lekarza Weterynarii do wykrywania pałeczek Salmonella ale nie w ramach przedmiotowego programu. Ustalenia te potwierdza kontrola przeprowadzona w dniu 19 czerwca 2008 r. co potwierdza załącznik do protokołu z kontroli z tego dnia. Zgodnie z przedmiotowym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 2007 r. badania próbek pobranych w ramach programu zwalczania niektórych serotypów salmonelli można przeprowadzić tylko w zatwierdzonych laboratoriach wskazanych w ust. 1.5 załącznika. Od powyższej decyzji J. C. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia. Wg strony powyższy obowiązek nałożono bez podstawy prawnej, bowiem do obowiązków hodowcy należy jedynie pobieranie próbek, natomiast ich odbiór i przeprowadzenie badań laboratoryjnych winno być wykonane przez Inspekcję Weterynaryjną na koszt Państwa. Organ odwoławczy [....] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa decyzją z dnia [...] [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wg organu z przepisu ppkt 1.7 akapit 1-3 załącznika do ww. rozporządzenia z dnia 28 marca 2007 r. wynika wprost, że pobieranie próbek w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus): piskląt jednodniowych, ptaków czterotygodniowych oraz ptaków na 2 tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przed przeniesieniem do jednostki produkcyjnej, należy do obowiązków hodowcy. Przez pobieranie próbek, o którym mowa we wskazanych przepisach, należy rozumieć zarówno przygotowanie próbek, ich transport do laboratorium, jaki i przeprowadzenie stosownych badań laboratoryjnych. Wskazuje na to m.in. brzmienie ppkt 1.7 akapit 2 pkt 2 i 3 programu, w których to przepisach wskazano wprost, że pobieranie próbek obejmuje również czynności wykonywane w laboratorium, to jest pulowanie próbek. Zdaniem organu z przepisów rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2160/2003, a w szczególności z jego preambuły, wynika jednoznacznie, że prawodawca wspólnotowy przyjął założenie, iż główne koszty realizacji środków przewidzianych zgodnie z tym rozporządzeniem poniosą przedsiębiorstwa z branży żywnościowej i paszowej. Równocześnie jednak, wprowadzenie tych środków, ujednoliconych w skali całej Wspólnoty, ma umożliwić tym przedsiębiorstwom zmniejszenie strat ekonomicznych związanych z występowaniem zwalczanych zoonoz. Natomiast analizując przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1003/2005, w celu określenia zakresu obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwa żywnościowe, należy wskazać na brzmienie pkt 2.1 załącznika tego rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w dorosłych stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus, próbki pobierane są z inicjatywy hodowcy albo w ramach kontroli urzędowych. Powyższe rozróżnienie należy traktować jako rozróżnienie pomiędzy badaniami przeprowadzanymi przez hodowcę oraz badaniami przeprowadzanymi przez Inspekcję Weterynaryjną. Z kolejnych przepisów załącznika do wynika, że pobieranie próbek z inicjatywy hodowcy oraz pobieranie próbek w ramach kontroli urzędowych stanowią dwa równoległe systemy kontroli zdrowotności w dorosłych stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus, różniące się częstotliwością pobierania próbek oraz procedurami ich pobierania. Jednocześnie brak jest podstaw do uznania, że "inicjatywa hodowcy" oznacza jedynie złożenie wniosku do powiatowego lekarza weterynarii o pobranie próbek do badań. Na powyższą decyzję J. C. wniósł skargę żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Skarżący wywodził, że przedmiotowe obowiązki zostały na niego nałożone bez podstawy prawnej bowiem obwiązujące przepisy nie przewidują prowadzenia takich badań na koszt hodowcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U, Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga także, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy. Tak więc w świetle powyższych regulacji prawnych zadaniem Sądu było zbadanie, czy istniały podstawy prawne do nałożenia na skarżącego obowiązku dostarczania i przeprowadzania analizy próbek pobranych w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura w zatwierdzonych laboratoriach wskazanych w ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 2007 r. w sprawie wprowadzania "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)." W związku z powyższym wypada zauważyć, że skarżący nie zaprzeczył, iż jest właścicielem stada hodowlanego, o którym mowa w przywołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 marca 2007 r. Rozporządzeniem tym wprowadzony został Krajowy Program zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) na lata 2007-2009. Akt ten wykonuje przepisy aktów prawnych Unii Europejskiej; a mianowicie rozporządzenia nr 2160/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w prawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i rozporządzenia nr 1003/2005/WE z dnia 30 czerwca 2005 r. wdrażającego rozporządzenie nr 2160/2003 w odniesieniu do celu wspólnotowego ograniczenia powszechnego występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus oraz zmieniającego rozporządzenie WE nr 2160/2003. Rozporządzenia te są elementem krajowego porządku prawnego. Wynika z nich między innymi, że istnieją trzy etapy produkcji, na których muszą zostać pobrane próbki oraz muszą one zostać poddane analizie w celu zbadania ich pod kątem chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz że pobieranie próbek odbywa się w ramach kontroli urzędowych i z inicjatywy hodowcy. Pobieraniem próbek powinny zostać objęte stada liczące przynajmniej 250 ptaków. Skarżący nie zaprzeczył, iż takie stado posiada (załącznik do rozporządzenia Nr 1003/2005 pkt. 1). Natomiast z rozporządzenia Nr 2160/2003 wynika, że podstawowa odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności powinna spoczywać na przedsiębiorstwach paszowych i żywnościowych oraz że właściwe jest wyznaczenie odpowiednich krajowych laboratoriów i każde Państwo Członkowskie zobowiązane jest wyznaczyć właściwy organ lub właściwe organy w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność. Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność, zadaniem Krajowego programu zwalczania choroby odzwierzęcej i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego jest osiągnięcie celu wspólnotowego, który został określony w rozporządzeniu Komisji nr 1003/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. wdrażającym rozporządzenie nr 2160/2003 w odniesieniu do celu wspólnotowego ograniczenia powszechnego występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku Gallus Gallus oraz zmieniającym rozporządzenie nr 2160/2003. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej właściwą władzą wykonawczą w zakresie realizacji programów, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003, są organy Inspekcji Weterynaryjnej. Organami Inspekcji Weterynaryjnej są między innymi wojewódzki lekarz weterynarii oraz powiatowy lekarz weterynarii. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 121, poz. 842 z późn. zm.) określa m.in. zadania, organizację oraz tryb działania oraz zasady finansowania Inspekcji Weterynaryjnej. Na szczeblu powiatu właściwym organem do wykonywania zadań Inspekcji Weterynaryjnej jest powiatowy lekarz weterynarii podległy wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii. Zgodnie z art. 15 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej organem pierwszej instancji właściwym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań Inspekcji Weterynaryjnej jest powiatowy lekarz weterynarii, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Inspekcja realizuje zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego. Inspekcja wykonuje swoje zadania w szczególności między innymi przez zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych, badania kontrolne zakażeń zwierząt, monitorowanie chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz związanej z nimi odporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u zwierząt, w produktach pochodzenia zwierzęcego (art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1-4 ustawy). Tak więc – w ocenie Sądu – w świetle powyższych regulacji prawnych i niekwestionowanych przez stronę ustaleń faktycznych występujące w sprawie organy Inspekcji Weterynaryjnej były upoważnione do nałożenia na skarżącego przedmiotowego obowiązku expressis verbis wyrażonego w sentencji decyzji organu pierwszej instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. I takie też były granice sprawy, w ramach których Sąd orzekł w niniejszej sprawie, poza które Sąd nie mógł wykroczyć. Kwestia finansowania przedmiotowego obowiązku będzie mogła być natomiast rozstrzygnięta w sytuacji ewentualnego niewykonania przez skarżącego nałożonego zgodnie z prawem obowiązku. Wykonanie nałożonego prawidłowo obowiązku nastąpi zaś wówczas, gdy analiza pobranych próbek zostanie dokonana przez wskazane w rozporządzeniu z 28 marca 2007 r. laboratorium, tj. Zakład Higieny Weterynaryjnej w B. Tu jedynie na marginesie należy wskazać na uzasadnienie wyroku WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2008 r. II SA/Sz 122/08, z którego wynika kto ponosi stosowne koszty badania. I dlatego nie dopatrując się przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1-3 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. rozstrzygając po myśli art. 134 § 1 tej ustawy w granicach sprawy Sąd na podstawie art. 151 ww. ustawy skargę oddalił. A. Klotz W. Jarzembski E. Piechowiak