II SA/Bd 802/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia WSA: Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA: Ireneusz Fornalik Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Marka W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 Nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. oddala skargę. II SA/Bd 802/04 UZASADNIENIE Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] 2004 r. nr [...] wstrzymano Markowi W. roboty budowlane przy samowolnie wzniesionym wiatrołapie na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. i nałożono obowiązek przedłożenia: - zaświadczenia Prezydenta Miasta W. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, - 4 egzemplarzy projektu budowlanego na dobudowany wiatrołap, opracowanych przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia i będącą członkiem Izby Inżynierów Budownictwa, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w terminie do [...] 2004 r. Organ nadzoru ustalił, że wybudowany wiatrołap powstał w warunkach samowoli budowlanej nie wcześniej niż w 1995 r. i nie później niż [...] 1997 r. Inwestor twierdził, że postawił obiekt w 1993 r. Ustalenia w przedmiocie terminu powstania obiektu organ poczynił na podstawie oświadczeń świadków. Opierając się na art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1,2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity DZ.U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zmianami) organ nałożył na Marka W. wskazane obowiązki. W zażaleniu inwestor wniósł o zastosowanie łagodniejszego środka legalizacji i przedstawił przyczyny pobudowania obiektu. Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] 2004 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe. Obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przedłożenie żądanych dokumentów pozwoli na oceną czy inwestor spełnia warunki do wystąpienia o uzyskanie decyzji o pozwolenie na użytkowanie. Ustawodawca nie przewiduje "łagodniejszego środka legalizacji", a nie wykonanie nałożonych obowiązków spowoduje wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał twierdzenie, że obiekt powstał w 1993 r. i przedstawił okoliczności związane z przystąpieniem do robót. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że w zażaleniu skarżący nie kwestionował daty powstania wiatrołapu. Ustalenia organu oparte były na zeznaniach świadków składających oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej co stanowiło podstawy do uznania ich wiarygodności Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W dniu 1 stycznia 1995 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (DZ.U. Nr 89 poz. 414 ze zmianami, późniejszy tekst jednolity opublikowany w DZ.U. Nr 106 poz. 1126 ze zmianami). Na podstawie art. 107 tej ustawy przestała obowiązywać ustawa z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (DZ.U. Nr 38 poz. 229 ze zmianami). Na mocy art. 103 ust. 2 nowo obowiązującej ustawy nie stosowało się art. 48 o nakazie rozbiórki obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów należało stosować przepisy dotychczasowe. Ustalenie zatem, że obiekt powstał po wejściu w życie nowej ustawy powoduje konieczność zastosowania nowych przepisów. Bezspornie przed wejściem w życie nowej ustawy nie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego obiektu a ustalenia organu w przedmiocie terminu powstania obiektu nie budzą sprzeciwu. Powołane pismo Wydziału Rozwoju i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego we Włocławku z 14.01.1997 r. uzasadniają twierdzenie, że obiekt powstał nie później niż w 1997 r., czyniąc tym samym zasadne ustalenie organu o niewiarygodności oświadczeń świadków: A. Kaczorowskiej, M. Kurkowskiej, W. Gałęziewskiej. Poza stanowiskiem skarżącego, że wiatrołap powstał w 1993 r. i J. Bartczaka, że roboty rozpoczęto w 1993 r. nie ma innych dowodów na potwierdzenie oświadczenia skarżącego. Ustalony przez organ termin podał R. N. i zbliżone w swej treści oświadczenie złożył I. K. Te okoliczności zmuszają do oceny stanu faktycznego w oparciu o ustawę z 7 lipca 1994 r. W zakresie regulacji dotyczącej samowoli budowlanej przepisy nowej ustawy ulegały zasadniczym zmianom. Na początku, w sytuacji wybudowania obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia organ nakazywał rozbiórkę obiektu (art. 48), chyba, że od zakończenia budowy lub jego części upłynęło 5 lat. Po upływie tego okresu nie orzekało się rozbiórki. Warunkiem zakazu rozbiórki było jednak to, by obiekt nie naruszał przepisu o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49 ust. 1). W takim przypadku na właścicielu spoczywał obowiązek uzyskania tylko pozwolenia na użytkowanie obiektu. Brzmienie tych przepisów nie zachowało swej aktualności. Zasadniczą zmianę wprowadzono ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 10 maja 2003 r. Nr 80 poz. 718). Ustawa weszła w życie 11 lipca 2003 r. Według wprowadzonych zasad, wyrażonych w art. 48 obiekt budowlany wybudowany lub będący w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegał rozbiórce po wyczerpaniu odpowiedniego trybu i spełnieniu określonych warunków. Jeśli budowa była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie naruszała przepisów w tym techniczno – budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, należało wstrzymać prowadzenie robót i nałożyć obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1,2 dokumentów. Niespełnienie tych obowiązków w terminie uprawniało organ do orzeczenia rozbiórki. Jeżeli inwestor spełnił opisane warunki był zobowiązany do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót, jeżeli budowa nie została zakończona. To jednak nie zamykało sprawy. Po wykonaniu obowiązków określonych w art. 49 ust. 1 organ ustalał opłatę legalizacyjną. Po wpłaceniu określonej przepisami stawki organ zatwierdzał projekt i nakładał obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, gdy obiekt był wybudowany. Przepisy te weszły w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia tj. 11 lipca 2003 r. (art. 9 noweli – ustawa z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw). Według art. 7 ustawy zmieniającej, do postępowań – dotyczących obiektów budowlanych w budowie albo wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 noweli oraz – w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 pkt 41. Kolejna zmiana ustawy miała miejsce w 2004 r. Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (DZ.U. z 30 kwietnia 2004 r. Nr 93 poz. 888). w odniesieniu do postępowań w sprawie samowoli budowlanej tryb legalizacji nie uległ zasadniczym zmianom. Zmiany dotyczą warunków jakim powinna odpowiadać budowa. U podstaw tych zmian legły zmiany przepisów dotyczących planów zagospodarowania przestrzennego. Ustawa weszła w życie 31 maja 2004 r. W art. 2 przewidziano zastosowanie nowych przepisów do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie aktualnej ustawy, natomiast w sprawach obliczenia wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust . 7 oraz 59 f, o której mowa w art. 1 oraz opłaty legalizacyjnej, stosuje się przepisy dotychczasowe, gdy sprawa została wszczęta i nie zakończona przed dniem wejścia w życie aktualnej nowel. Odnosząc się do zaistniałego stanu faktycznego należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej wszczęto [...] 2004 r. Stosownie do treści art. 2 ostatniej noweli, wobec wszczęcia postępowania przed dniem wejścia w życie nowej ustawy i nie wydania ostatecznej decyzji do 31 maja 2004 r. zastosowanie powinna mieć nowa ustawa. Oznacza to konieczność wdrożenia trybu legalizacji, o którym mowa w art. 48 i następnych nim dojdzie do ostatecznych rozstrzygnięć w przedmiocie pozostawienia lub rozbiórki obiektu. Pojawia się jednak uzasadniona wątpliwość czy w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę po 1 stycznia 1995 r. (tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ.U. Nr 89 poz. 414 ze zmianami), w odniesieniu do których przed wejściem w życie noweli. z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 10 maja 2003 r. Nr 80 poz. 718), upłynął 5 letni okres od zakończenia budowy a nie wszczęto postępowania w przedmiocie samowoli, należy stosować przepisy prawa budowlanego w brzmieniu nadanym nowelą. Na podstawie przepisów sprzed noweli. , która weszła w życie 11 lipca 2003 r. , gdy od zakończenia budowy upłynęło 5 lat organ nie nakazywał rozbiórki. Prawo to nie było jednak bezwarunkowe. Jak na wstępie wskazano warunkiem zakazu rozbiórki było to, by obiekt nie naruszał przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49 ust. 1), a na właścicielu spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Rozważając sprawę hipotetycznie, gdyby obiekt odpowiadał warunkom opisanym powyżej a postępowanie w stosunku do skarżącego toczyło się przed [...] 2003 r. i zakończyłoby się decyzją ostateczną, skarżący nie poniósłby dolegliwości w postaci sankcji jaką jest opłata legalizacyjna przewidziana w noweli. Przedstawiona sytuacja rodzi wątpliwości dotyczące gwarancji równości obywateli wobec prawa, a rozwiązanie w art. 7 nowel. w takim stanie faktycznym naruszenia zasady nieretroakcji ustawy. Art. 7 noweli lipcowej nie różnicuje czasowo sytuacji faktycznych w których wybudowano obiekt w warunkach samowoli budowlanej przed wejściem w życie noweli Jedynym wyznacznikiem dla stosowania nowych przepisów jest moment wszczęcia postępowania. To oznacza konieczność wdrożenia legalizacji na nowych zasadach. W tych okolicznościach, rozpatrując sprawę Sąd stanął ostatecznie na takim stanowisku, że organ prawidłowo zastosował legalizację w obowiązującej aktualnie formie. Dodatkowym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest to, że przy wprowadzaniu nowych rozwiązań prawnych nie wprowadzono przepisu na wzór art. 103 ust. 2 zawartego w ustawie z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowiacego, że do stanów faktycznych zaistniałych pod rządem poprzednich przepisów należy stosować przepisy dotychczasowe. Brzmienie art. 48 ust. 1 ustawy w obecnym brzmieniu wskazuje na odniesienie do obiektów już wybudowanych bez względu na to kiedy je wybudowano. Skoro w art. 7 ust. 2 noweli mowa jest o zastosowaniu nowych przepisów w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, to tym bardziej należy stosować nowe przepisy do spraw wszczętych w czasie obowiązywania znowelizowanej ustawy. Z tych względów zdaniem Sądu działanie organu nie narusza prawa i Sąd na podstawie art. 151 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.