II SA/Bd 802/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [..] Nr [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 8, art. 39, art. 41, art. 106 ustawy o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Wójt Gminy C., po rozpoznaniu wniosków S. K. z dnia [...] oraz [...], odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Jak wskazano w uzasadnieniu powodem odmowy przyznania pomocy stało się niespełnienie przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy określonych w ustawie o pomocy społecznej. Na podstawie przeprowadzonego w niniejszej sprawie wywiadu ustalono, że S. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając dochód z renty inwalidzkiej w wysokości 776,36zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 152,00zł. Kwota dochodu pomniejszona jest o podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także o potrącenie komornicze z renty zainteresowanego. Ostateczny miesięczny dochód S. K. wynosi zatem 826,36zł netto, przekraczając tym samym kwotę kryterium dochodowego ustalonego ustawowo dla osoby samotnie gospodarującej. Organ uznał ponadto, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą żadne szczególne przesłanki przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego, mającego charakter fakultatywny i zależnego od uznania administracyjnego organu uprawnionego do jego przyznania. Organ podkreślił, że znaczną część posiadanych środków pieniężnych S. K. przeznacza na prowadzenie korespondencji z urzędami, co stanowi wyraz marnotrawienia przez wnioskodawcę własnych zasobów finansowych. S. K. nie zgodził się z zawartymi w decyzji twierdzeniami i we wniesionym od niej odwołaniu wskazał, że powinna zostać mu przyznana pomoc na zakup węgla, pierzyny oraz wykładziny podłogowej do kuchni, z zastrzeżeniem zwrotu tej pomocy. Odwołujący się podniósł, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W. toczy się sprawa z jego skargi przeciwko Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. o rentę pracowniczą, a także sprawa przed sądem powszechnym o naliczenie odsetek za opóźnienie w wypłacie renty i wypłatę zawieszonej renty pracowniczej przeciwko Inspektorat ZUS w G. – D. Odwołujący się podał ponadto, że był leczony psychiatrycznie w związku z psychozą alkoholową, co uprawnia go do pobierania renty. Podkreślił również, że jego trudna sytuacja znana jest pracownikom Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1 i 2 w związku z art. 39 ust. 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wskazano w uzasadnieniu, całkowity miesięczny dochód skarżącego, stanowiący kwotę 826,36 zł przekracza kwotę kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 477zł. Organ podkreślił, że wyżej wskazana ustawa jednoznacznie wymienia okoliczności, które podlegają odliczeniu przy wyliczaniu dochodu i nie można zaliczyć do nich potrącenia komorniczego ze świadczenia rentowego, które ma miejsce w przedmiotowej sprawie. SKO wskazało przy tym, że odwołujący niewątpliwie spełnia drugie kryterium przyznania świadczenia, kryterium sytuacyjne, bowiem bezsprzecznie jest osobą chorą. Z dalszej części uzasadnienia wynika, że zasadnym okazało się również nieprzyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji dokładnie i wnikliwie zbadał oraz ocenił sytuację materialną i odwołującego się, a także jego sytuację życiową. W związku jednak z ograniczonymi możliwościami finansowymi, jakimi dysponował organ pomocy społecznej, nie był on w stanie przyznać S. K. wnioskowanej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło ponadto, że S. K. jest objęty pomocą ze strony organu pierwszej instancji, udzielanej w miarę posiadanych przez ten organ środków. Kolegium wskazało również, że wyżej wymieniony dobrowolnie rezygnuje z artykułów żywnościowych oferowanych mu w ramach programu PEAD. Na powyższą decyzję S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która ulega stałemu pogorszeniu. Wskazał, że jest inwalidą drugiej grupy, całkowicie niezdolnym do pracy, wymagającej pomocy i opieki osoby trzeciej w codziennych czynnościach, co wymaga opłacenia takiej osoby. Odnośnie przywołanego w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji argumentu oferowania mu żywności, skarżący stwierdził, że jest ona nieodpowiednia do jego diety. Skarżący po raz kolejny wskazał, że przed Sądem Okręgowym w T. i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. toczy się jego sprawa przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę pracowniczą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej przez siebie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Rolą sądów administracyjnych, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 12269), jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, poprzez kontrolę administracji publicznej. Kontrolę tę Sąd przeprowadza pod kątem zgodności z prawem, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej i sprowadza się ona do oceny, czy organ administracji nie naruszył prawa według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie wnika przy tym w celowość i zasadność decyzji, nie orzeka także o prawach i obowiązkach żadnej ze stron postępowania. W razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, bądź procesowego Sąd wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym – uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, względnie stwierdza jego nieważność. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ustalenia organu w zakresie spełnienia przesłanek do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego odpowiadają przepisom prawa. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA / Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, ze uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ - działając w ramach uznania - winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W przedmiotowej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że skarżący, spełnia kryterium sytuacyjne, a nie spełnia kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. prawidłowo wykazało, że całkowity miesięczny dochód skarżącego, stanowiący kwotę 826,36 zł przekracza kwotę kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 477zł. Skarżący kwestionuje prawidłowość obliczonego przez organ kryterium dochodowego , w którym nie uwzględniono zajęć komorniczych. Odnosząc się do powyższego zarzuty należy stwierdzić, że ustawa jednoznacznie wymienia okoliczności, które podlegają odliczeniu przy wyliczaniu dochodu i nie można zaliczyć do nich potrącenia komorniczego ze świadczenia rentowego, które ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący spełnia drugie kryterium przyznania świadczenia, kryterium sytuacyjne, bowiem bezsprzecznie jest osobą chorą, niemniej Kwota 477 zł stanowi zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950), tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. A więc, określa dochód, jaki nie może zostać przekroczony przez osobę samotnie gospodarującą aby mogła uzyskać prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Rozpoznając natomiast sprawę w oparciu o specjalny zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115 poz. 728 ze zm.),to należy uznać,że świadczenie to jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego wskazał, iż przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby wnioskodawczyni, jak i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał również, że ze względu na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Rodzinie, oraz rosnąca liczbę podopiecznych nie jest możliwe pokrywanie przez ośrodek w całości wszelkich zgłaszanych przez wnioskodawczynię potrzeb finansowych. W świetle powyższych okoliczności nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności wobec podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawcy, lecz przede wszystkim rodzaj potrzeb, które w pierwszej kolejności zabezpieczał Ośrodek Pomocy Rodzinie , jak również możliwości finansowe tego Ośrodka. Żądania podnoszone przez skarżącego wynikają z przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają jej zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Przepis art. 41 pkt 1 wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy", nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Ze względu na to, iż - w ocenie Sądu - rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organy nie przekraczały granic uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o oddaleniu skargi.