II SA/Bd 803/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Piotra O. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Wydając w dniu [...] 2005 r. orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G. rozpoznała u Piotra O. astmę oskrzelową w okresie remisji objawowej (zakwalifikowaną jako schorzenie z § 35 pkt 5, ale bez podania jakiego konkretnie aktu prawnego), zaburzenia mowy (zacinanie się), krótkowzroczność obu oczu oraz stwierdziła u niego wzrost 198 cm przy proporcjonalnej budowie ciała. Komisja orzekła, iż badany jest niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju i ustaliła dla niego kategorię zdrowia "D". W uzasadnieniu orzeczenia Komisja Terenowa wskazując na ustalenia dokonane w oparciu o badania specjalistyczne i dokumentację medyczną badanego wyjaśniła, iż niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju jest skutkiem występującego u badanego stopnia nasilenia rozpoznanej astmy oskrzelowej. Biorąc pod uwagę w szczególności charakter rozpoznanego schorzenia, Komisja Terenowa stwierdziła, iż mimo braku aktualnie dolegliwości chorobowych nie można wykluczyć, że w warunkach służby wojskowej może dojść do zaostrzenia objawów chorobowych. W odwołaniu z dnia 10 czerwca 2005 r. Piotr O. stwierdził, iż Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G. skierowała go na szereg badań specjalistycznych. Specjaliści po przeprowadzeniu badań i weryfikacji posiadanej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej, których kopie wyników posiada, stwierdzili, że jest zdrowy. Pomimo tego Komisja Terenowa stwierdziła, że na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i weryfikacji dokumentacji badanego wynika, iż rozpoznano u skarżącego astmę oskrzelową. Według skarżącego lekarz nie stwierdził u niego astmy, istniało jedynie jej podejrzenie ze względu na fakt, iż w okresie młodzieńczym był uczulony na pyłki i roztocza, jednakże te dolegliwości minęły z wiekiem, co potwierdzają niedawno przeprowadzone badania specjalistyczne - alergologiczne i spirometria. Do odwołania zostało dołączone zaświadczenie lekarskie specjalisty - neurologa stwierdzające zdolność do służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. powołując się m.in. na rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz z dnia 1 lipca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Komisja Rejonowa wskazała, iż skarżący w kwietniu 2001 r. był orzekany przez Powiatową Komisję Lekarską Nr [...] w E. i prawomocnym orzeczeniem tej komisji został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju z powodu rozpoznanej astmy oskrzelowej i zastosowanego § 35 pkt 5. Orzekany nie kwestionował istnienia tego schorzenia i nie wnosił odwołania od wydanego orzeczenia. Komisja Rejonowa wyjaśniła, że astma oskrzelowa jest schorzeniem przewlekłym, przebiegającym z okresami zaostrzeń i remisji. Do ataku astmy oskrzelowej może dojść w każdym momencie np. pod wpływem silnego stresu, długotrwałej ekspozycji na wdychane powietrze o zbyt małej wilgotności, w wyniku toczącego się procesu zapalnego w drogach oddechowych itp. Dlatego też Komisja Rejonowa uważa, że pomimo iż w chwili obecnej badany nie ma żadnych dolegliwości związanych z astmą oskrzelową i nie leczy się z jej powodu, to uwzględniając opisany charakter schorzenia zdolność badanego do czynnej służby wojskowej jest wątpliwa i w związku z tym zastosowany § 35 pkt 5, zgodnie w wymienionymi wyżej w decyzji przepisami jednoznacznie czyni badanego niezdolnym do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kat. zdrowia "D". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Piotr O. wniósł, aby w związku z radykalną poprawą stanu zdrowia stwierdzoną przez lekarzy specjalistów ponownie rozpoznano jego odwołanie od orzeczenia organu pierwszej instancji i skierowano na badanie przez Lekarską Komisję Wojskową. Skarżący stwierdził, że astmy oskrzelowej nigdy nie miał, była jedynie możliwość iż takie schorzenie się pojawi, co jednak nie nastąpiło. Obecnie nie jest też uczulony na roztocze kurzu domowego. Stwierdził też, że nie zdawał sobie sprawy z jakiego powodu został uznany za niezdolnego do służby wojskowej przez Powiatową Komisję Lekarską Nr [...] E. O treści przepisu na podstawie którego został wówczas uznany za niezdolnego do służby wojskowej dowiedział się dopiero w roku 2005 r. w Wojskowej Komisji Uzupełnień. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wniosła o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko Komisja Rejonowa stwierdziła, że wydała swoje orzeczenie z uwzględnieniem dokumentów mających znaczenie w sprawie, a w szczególności z uwzględnieniem orzeczenia nr [..] z dnia [...] 2001r. Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w E., którym z powodu astmy oskrzelowej (§ 35 pkt 5) uznano skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju. Zdaniem organu drugiej instancji rozpoznanie takie Komisja Powiatowa mogła postawić jedynie w oparciu o dokumentację przedłożoną przez badanego świadczącą o istnieniu takiego schorzenia i w oparciu o wyniki badań potwierdzających te rozpoznanie. Orzekany nie odwoływał się od ustaleń zawartych w tym orzeczeniu, co pozwala sądzić, że zgadzał się z nimi, zwłaszcza, że wtedy musiał sam dostarczyć dokumentację uzasadniającą do rozpoznania astmy. Komisja Rejonowa wyjaśniła, że podłożem astmy oskrzelowej są zaburzenia układu odpornościowego organizmu związane z właściwą mu nadwrażliwością na określone alergeny, nieprawidłowym wytwarzaniem specyficznych przeciwciał i nadwrażliwością drzewa oskrzelowego na bodźce związane z reakcją alergiczną na określone alergeny. Taka właściwość organizmu jest stała i można mówić tylko o remisji objawów astmy oskrzelowej pod wpływem leczenia, odczulania lub w sprzyjających warunkach środowiskowych, a nie o wyleczeniu z tej choroby. Dlatego też prawidłowe wyniki doraźnie wykonywanych lekarskich badań przedmiotowych przy rozpoznaniu tego schorzenia świadczą jedynie o jego remisji. W tej sytuacji dla potrzeb komisyjnych nie było potrzebne pogłębianie diagnostyki (w tym również o obserwację szpitalną). Z tych względów Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska prawidłowo rozpoznała astmę oskrzelową i prawidłowo zakwalifikowała ją do § 35 pkt 5, gdyż paragraf ten obejmuje również okres remisji tego schorzenia. Kwalifikacja ta w stosunku do szeregowego rezerwy - grupa II (kolumna 5 wykazu schorzeń i ułomności) z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. uzasadniała zaliczenie orzekanego do kategorii zdrowia "D" - niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska rozpatrując odwołanie od orzeczenia Komisji Terenowej, w tej sytuacji nie widziała potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań, gdyż dowody są wystarczające, i utrzymała orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Odnosząc się do żądania skargi należy przede wszystkim wyjaśnić, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i co do zasady nie leży w jego kompetencjach orzekanie merytoryczne w sprawie. Sąd nie może zatem dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii odwołania skarżącego od orzeczenia organu administracji pierwszej instancji ani skierować go na badania lekarskie. Wykonując kontrolę działalności administracji publicznej sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). W braku takiego związania sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu dostrzeżonych w toku kontroli legalności decyzji wszelkich naruszeń prawa, w tym również przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie, i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. Badając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję pod kątem jej zgodności z prawem - co obejmuje nie tylko badanie zgodności z prawem materialnym, ale także badanie zgodności z przepisami postępowania, Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji uchybił wynikającemu z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.; dalej powoływaną jako kpa) obowiązkowi zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przy czym uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W swoim odwołaniu z dnia 10 czerwca 2005 r. skarżący podniósł, iż posiada dokumentację lekarską (w tym badania alergologiczne i spirometrię) świadczącą o tym, że jest zdrowy, a więc w konsekwencji - że nie ma chorób, które powodowałyby jego niezdolność do służby wojskowej. Zbadanie i ocena tej dokumentacji mogła zatem wpłynąć na treść orzeczenia lekarskiego. Komisja, pomimo że zgodnie z ww. przepisami kpa jest zobowiązania z urzędu zgromadzić niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy nie zwróciła się do skarżącego o przedstawienie wskazywanej przez niego dokumentacji ani też nie wyjaśniła jak była ona uwzględniania przez specjalistów, skoro ww. dokumentacji brak w aktach sprawy. W przedmiotowej sprawie z wypełnienia tego obowiązku nie zwalniał Komisji Rejonowej fakt, iż skarżący - jako poborowy - stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416; z późn. zm.) był badany przez Powiatową Komisję Lekarską Nr [...] w E. w dniu [...] 2001r.. Organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję administracyjną z uwzględnieniem stanu faktycznego na dzień wydawania decyzji, a więc w oparciu o samodzielne ustalenia faktyczne, a nie wyłącznie w oparciu o wcześniejsze ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ na potrzeb innego, zakończonego postępowania. Zaskarżone orzeczenie jako wydane w stosunku do żołnierza rezerwy (art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP; pkt 4 decyzji organu I instancji) wydane zostało w nowej sprawie, powinno zatem być oparte o nowe, samodzielne ustalenia faktyczne. Należy przy tym zauważyć, że zawarte w odpowiedzi na skardze twierdzenia organu co do oparcia orzeczenia z [...] 2001 r. o dokumentację medyczną przedstawioną przez skarżącego nie mają żadnego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przedstawienie akt administracyjnych sprawy sądowi jest obowiązkiem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi ( art. 54 § 2 p.p.s.a). Jeżeli obowiązek ten został wykonany nienależycie poprzez brak włączenia części dokumentacji, której treść zaważyła na wydaniu zaskarżonej decyzji, to konsekwencje tego ponosi organ, a są to m.in. tego rodzaju konsekwencje, iż jego argumentacja w odpowiedzi na skargę nieoparta na treści akt przedstawionych Sądowi jest argumentacją gołosłowną. Należy też zwrócić uwagę na, powtarzającą się w orzeczeniach wojskowych komisji lekarskich, niedbałość w formułowaniu sentencji i uzasadnień wydawanych orzeczeń. W niniejszej sprawie przejawia się to w braku wskazania, z jakiego aktu prawnego pochodzi wskazywany w rozstrzygnięciach "§ 35 p 5". Dopiero w odpowiedzi na skargę (a więc w sposób spóźniony - patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt I SA/Łd 588/98, opulikowany w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47097) organ drugiej instancji naprawia ten błąd precyzując, iż chodzi tu o przepis zawarty w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Co więcej wskazany § 35 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. nie wskazuje choroby określanej jako "astma oskrzelowa w okresie remisji objawowej" lecz "astma oskrzelowa ze sporadycznymi zaostrzeniami o niewielkim nasileniu". W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia brak uzasadnienia stanowiska Komisji co do tego, czy i z jakich powodów "astma oskrzelowa w okresie remisji objawowej" jest tożsama z jednostką chorobową wskazaną przez ustawodawcę. Takie uzasadnienie jest niezbędne biorąc pod uwagę, iż w "Objaśnieniach szczegółowych" do ww. § 35 (rozdział IX ww. załącznika nr 2) brak wyjaśnień, które potwierdziłyby tożsamość stwierdzonej przez Komisję choroby z chorobą opisaną w (ułomnie) wskazanym przez Komisję przepisie prawa. Zaskarżona decyzja nie zawiera zatem uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa. Ze względu na powyższe braki decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie. W toku dalszego postępowania organ drugiej instancji powinien zbadać treść dokumentacji wskazywanej przez skarżącego w odwołaniu z dnia 10 czerwca 2005r. i dokonać jej oceny pod kątem wpływu na treść wydawanego orzeczenia, a wydając samo orzeczenie - powinien precyzyjnie wskazać jego podstawę prawną oraz w przypadku określania chorób (ułomności) w inny sposób niż czyni to ustawodawca w powoływanych przez Komisję Lekarską przepisach - uzasadnić, czy i dlaczego zachodzi tożsamość choroby (ułomności) określanych przez Komisję lub biegłych lekarzy z chorobami (ułomnościami) wskazywanymi przez ustawodawcę. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 p.p.s.a określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczyła utrzymania w mocy decyzji określającej, iż skarżący jest niezdolny do służby wojskowej tj. że nie jest zdolny do podjęcia określonych obowiązków - orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe. Wobec braku stosownego, uzasadnionego wniosku strony (art. 210 § 1 p.p.s.a) Sąd nie zawarł w wyroku orzeczenia o przysługującym skarżącemu (art. 200 p.p.s.a) zwrocie tej części kosztów postępowania, które skarżący mógł ponieść niezależnie od przysługującemu mu zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. f) p.p.s.a.).