II SA/Bd 803/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ochotniczej Straży [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" Ochotnicza Straż [...] w [...] wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że OS [...] w [...] jest stowarzyszeniem świadczącym szeroko pojęte usługi z zakresu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa oraz pomocy ludności. We wniosku wskazano, iż wartość środków trwałych wnioskodawcy, według bilansu za ostatni rok, wynosi [...] zł, a rok obrotowy 2013 stowarzyszenie zamknęło stratą w wysokości [...] zł. Strona skarżąca dysponuje rachunkiem bankowym w Banku Spółdzielczym w [...], którego stan wynosi – [...] zł. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy strona skarżąca podniosła, iż wszelkie środki finansowe otrzymane z instytucji samorządowych, bądź rządowych, darowizn osób fizycznych i prawnych oraz wygospodarowane przez OS [...] we własnym zakresie są przeznaczane na bieżącą działalność wnioskodawcy. We wniosku skarżąca podniosła, że prowadzi nieodpłatnie siłownię oraz Muzeum [...] w [...] Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. oddalił wniosek Ochotniczej Straży [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu [...] października 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia podnosząc, że OS [...] w [...] nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania jak i kosztów obsługi prawnej bez uszczerbku dla prowadzenia bieżącej działalności. Skarżąca podkreśliła, że utrzymuje się z dochodów z zawartych umów najmu, składek członkowskich i darowizn. Wskazał również, że zgromadzone na rachunku bankowym zostaną przeznaczone na zakup opału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Tym bardziej, że organizacje pożytku publicznego nie należą do podmiotów, które w myśl art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Wnioskodawca jest ochotniczą strażą [...]. Jednostki takie działają na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380). Zgodnie z 19 ust. 1 tej ustawy ochotnicza straż pożarna funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Przepis art. 33 ust. 1 tej ustawy przewiduje możliwość uzyskiwania przez stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki, zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Jak wynika z § 49 statutu Ochotniczej Straży [...] w [...] majątek i fundusze OS [...] powstają ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z majątku i imprez, ofiarności publicznej oraz wpływów z działalności gospodarczej. Wnioskodawca posiada, zatem możliwości zgromadzenia środków finansowych na prowadzenie statutowej działalności z wielu źródeł. Przeprowadzona w sprawie analiza wskazuje, że środki finansowe, którymi dysponuje strona skarżąca nie są niskie, bowiem wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a zgromadzone środki na rachunku bankowym wynoszą [...] zł. W ocenie Sądu środki finansowe, którymi dysponuje strona skarżąca pozwolą na jej partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Argument strony, że wszelkie środki finansowe, które znajdują się w dyspozycji stowarzyszenia są przeznaczane na bieżącą działalność OS [...] nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przerzucanie bowiem ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie radcy prawnego, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mając powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.