II SA/Bd 805/04
WyrokWSA w Bydgoszczy2004-11-16
Skład orzekający: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński, Sędzia WSA Małgorzata Włodarska, Asesor WSA Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. (sfałszowanie dowodu) jest dopuszczalne bez prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałsz, jeśli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest dopuszczalne nawet bez prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu, jeśli sfałszowanie jest oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu publicznego. W niniejszej sprawie oczywistość sfałszowania oświadczenia współwłaściciela nieruchomości (który nie żył w momencie składania oświadczenia) uzasadniała wznowienie postępowania, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji uchylającej zezwolenie na sprzedaż alkoholu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o uchyleniu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Decyzja ta została wydana po wznowieniu postępowania, ponieważ okazało się, że oświadczenie współwłaścicieli nieruchomości, na podstawie którego wydano zezwolenie, zostało sfałszowane – jeden z podpisujących nie żył od wielu lat. Skarżąca zarzucała rażące naruszenie prawa, w tym brak prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Mariusz Pstruś po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania M. S., decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2004 r. nr [...], mocą której uchylono decyzją własną – zezwolenie nr [...] z dnia [...] 2004 r. wydane M. S. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w lokalu "C." w B. i odmówiono wydania przedmiotowego zezwolenia, na podstawie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] uchylił zezwolenie z dnia [...]. wydane M. S. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży "C." w B. i odmówiono wydania przedmiotowego zezwolenia.
Decyzja ta została wydana na skutek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 K.p.a.
Ustalono, że do wniosku o wydanie zezwolenia zainteresowana dołączyła oświadczenie z dnia [...] 2004 r. podpisane przez Z. S. i B. Ś. – współwłaścicieli nieruchomości przy ul. D. w B.. Osoby te wyraziły zgodę na sprzedaż alkoholu w lokalu znajdującym się w budynku, którego byli współwłaścicielami. W dniu [...] 2004 r. spadkobiercy B. Ś. poinformowali, że B. Ś. zmarł [...] 1997 r.. Tym samym oświadczenie z dnia [...] 004 r. na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności, należy uznać za fałszywe.
Fakt ten nie był znany organowi I instancji w dniu wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wskazano, że jednym z warunków uzyskania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest uzyskanie pisemnej zgody właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Brak spełnienia tego warunku wyłącza pozytywne załatwienie tego wniosku.
W obliczu sfałszowania jednego z dowodów wznowienie postępowania było w pełni uzasadnione. Uzasadniona jest także odmowa wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu. SKO zauważyło, że organ I instancji nie podał w podstawie prawnej decyzji przepisów materialnoprawnych, co jednak w sposób istotny nie narusza przepisów postępowania.
Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik skarżącej.
Wniósł o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2004 r., ewentualnie o uchylenie w całości tychże decyzji.
W ocenie skarżącego decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Art. 145 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga dla jego zastosowania spełniania łącznie dwóch warunków, a mianowicie w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu a nadto sfałszowanie tego dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu lub innego organu. W sprawie nie przedstawiono prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałsz dokumentu co powoduje, iż zaskarżone decyzje jako rażąco naruszające prawo są nieważne
W sprawie nie zachodziły także przesłanki przewidziane w art. 145 § 2 K.p.a. albowiem nawet w przypadku przyjęcia, iż sfałszowanie dowodu jest oczywiste, to podjęcie decyzji o wznowieniu możliwe byłoby jedynie wówczas, kiedy wznowienie postępowania byłoby niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Naruszenie tych warunków stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.
W ocenie pełnomocnika skarżącej doszło także do wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego, a zwłaszcza art. 18 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć stosowną zgodę właściciela, ale nie jest to warunek konieczny dla uzyskania zezwolenia albowiem warunki niezbędne do wydania takiego zezwolenia precyzowane są w art. 18 ust. 7 ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podniesiono, że postępowanie wznawia się także wówczas, jeżeli na jaw wyjdą nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję Wskazano na jedno z orzeczeń NSA, które mówi o tym, że błędne powołanie podstawy prawnej nie prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji, jak tego żąda skarżący. Warunki wydania stosownego zezwolenia określone są w art. 18 ust. 6, natomiast art. 18 ust. 7 dotyczy warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do dalej idącego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zarzut naruszenia przepisu art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) Sąd uznaje za niesłuszny, podzielając w tym zakresie argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Wspomniana ustawa wprowadza reglamentację sprzedaży napojów alkoholowych stanowiąc, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży.
Ustawa precyzuje, co powinien zawierać wniosek o wydanie zezwolenia (art. 18 ust. 5) oraz jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o wydanie zezwolenia (art. 18 ust. 6). Nie jest trafne stwierdzenie skarżącego, że warunki te reguluje ust.7 art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten nie dotyczy warunków wydania zezwolenia, a warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych. Spełnienie wskazanych warunków musi nastąpić w toku prowadzonej działalności handlowej, a więc już po uzyskaniu zezwolenia. Natomiast procedurę wydania zezwolenia, rodzaje zezwoleń, warunki do wydania zezwoleń precyzuje art. 18 ust. 1 – 6 cyt. ustawy.
Rację ma natomiast skarżący, gdy mówi o ogólnych regułach interpretacji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Przepis ten mówi o przesłance wznowienia w postaci sfałszowania dowodu. Postępowanie administracyjne wznawia się, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Skarżący wskazuje, że wznowienie postępowania na tej podstawie uwarunkowane jest łącznym wystąpieniem dwóch warunków, a mianowicie w postępowaniu dowodowym prowadzonym w sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, a nadto sfałszowanie tego dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu.
Skarżący pomija jednak warunki, w jakich można odstąpić od tych przesłanek. Mimo braku orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu, można wznowić postępowanie z tego powodu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu publicznego. Wymóg oczywistości sfałszowania dowodu jest w powyższej sprawie spełniony. Organy co prawda nie uzasadniły potrzeby wznowienia postępowania z powodu zaistnienia przesłanki określonej w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i wskazując na poważną szkodę dla interesu publicznego, to jednak mając na uwadze przedmiot sprawy na taką szkodę można było wskazać.
Ustawa z dnia 26 października 19982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) w art. 18 ust. 6 wskazuje na dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Jednym z tych dowodów jest pisemna zgoda właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.
Tego rodzaju zgoda potwierdza określony fakt. W rozpatrywanej sprawie złożenie podpisu "B. Ś." rodziło domniemanie, że osoba ta żyje. Podpisu nie może bowiem złożyć osoba, która od ok. 7 lat nie żyje.
Ujawnienie faktu zgonu takiej osoby jest bez wątpienia nowym faktem, nie znanym organowi w chwili wydania decyzji zezwalającej na sprzedaż napojów alkoholowych. Zaistniały zatem podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na sprzedaż M. S. napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w lokalu "C." w B. Ujawnienie nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję jest podstawą wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dostrzegło pewne mankamenty decyzji organu I instancji. Należy jednak podzielić stanowisko tego organu, że naruszenie przepisów postępowania nie nastąpiło w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu I instancji.
Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalenie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło