II SA/Bd 809/09

22 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010r. sprawy ze skarg J.W. i D.S. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie wydania odpisu decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2009r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata Ł.K. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 4. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M.J. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił J. S. wydania odpisu decyzji administracyjnej wydanej przez siebie w dniu [...] r. znak[...], na mocy której nakazano J. i D. S. dokonania rozbiórki będącego w budowie obiektu garażowego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w B. B., który został usytuowany w odległości 0,50 m od granicy z działką sąsiednią oznaczoną nr ew. [...] oraz 0,50 m od linii rozgraniczenia z ulicą [...] w B. B. w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż J. i D. S. otrzymali upomnienie z dnia [...] r., znak: [...] (odebrał D. S. w dniu 22.04.2004r.), wzywające zobowiązanego do wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] r. znak: [...] i od tej decyzji J.D. S. odwoływali się, składając wniosek o uchylenie decyzji i wznowienie postępowania administracyjnego. Ponadto organ podniósł, że zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego powiatowy organ nadzoru budowlanego zawiadamiał strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań, przy czym kwestia nieprawidłowego doręczenia decyzji jak i innych dokumentów w sprawie przesyłanych zobowiązanym nigdy nie była poruszana. Powyższe w ocenie organu uzasadnia przyjęcie, iż w toku postępowania administracyjnego w sprawie, przedmiotowa decyzja z dnia [...] r. znak: [...] była doręczona prawidłowo. Odnosząc się do uzasadnienia zawartego we wniosku z dnia 27.04.2009 r., a dotyczącego ustanawiania pełnomocnika organ nadmienił, że w aktach sprawy znak: [...] znajduje się pełnomocnictwo z dnia 26.11.2008 r. ustanowione przez J. S. na rzecz J. S., legitymującego się dowodem osobistym nr AFY560879 dotyczące ,,przeglądania akt sprawy, składania wniosków i otrzymywania odpowiednich pism, kserowania dokumentów." Na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] odmawiające wydania odpisu decyzji administracyjnej zażalenie złożył D. S., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. błąd w ustaleniach okoliczności faktycznych spowodowany dowolną oceną materiału dowodowego w wyniku : a ) nie rozpatrzenia całego materiału zgromadzonego w sprawie znak [...] (art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. ) poprzez pominięcie, że na potwierdzeniu nadania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] dokonanej przesyłką poleconą za zwrotnym poświadczeniem odbioru w polskiej placówce pocztowej widnieje pieczątka Poczty Polskiej w [...] z dnia 20 listopada 2004r., co oznacza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] musiałby wysłać stronie postępowania swoją decyzję aż 5 dni wcześniej zanim faktycznie ją wydal. Z tego względu jest chybiony argument organu I instancji o doręczeniu stronie w/w decyzji. b ) przeprowadzenia rozumowania sprzecznego z zasadami logiki (art. 80 k.p.a.), gdyż pełnomocnictwo szczególne udzielone J. S. pochodzi z dnia 26 listopada 2008 r. i zostało złożone przez J. S. dopiero 4 lata po wydaniu decyzji z dnia [...] r. znak[...], a tym samym nie może być odnoszone do doręczenia sprzed 4 lat, abstrahując już od tego, że J. S. nigdy nie odbierał korespondencji z w/w decyzją, c ) powołania się przez organ I instancji na nie istniejące dowody w sprawie, bowiem nie ma w aktach żadnego dowodu, że strony przed wydaniem decyzji z dnia [...]r. znak [...] zostały zawiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań, podobnie jak nie ma w aktach sprawy żadnego odwołania od decyzji z dnia [...] r. znak [...] w rozumieniu art. 127 k.p.a , 2. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu na każdym jego etapie (art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. ), gdyż okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji na podstawie przepisów rozdziału 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu przez organ, nie mogą być uznane za udowodnione, 3. naruszenie art. 73 k.p.a. i art. 74 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, gdyż strona wnosiła o doręczenie decyzji z dnia 25 listopada 2004r. w trybie art. 109 k.p.a. w zw. z art. 14 § 1 k.p.a., która jak dotąd nie została stronie doręczona, a ponadto organ I instancji stosując w/w przepisy nie mógł odmówić stronie doręczenia decyzji, która wykazała we wniosku ważny interes - złożenie środka zaskarżenia, a nie zachodziły przesłanki negatywne opisane w art. 74 § 1 k.p.a., które enumeratywnie wymienia tenże przepis ; 4. naruszenie art. 109 k.p.a. poprzez nie doręczenie stronie decyzji z dnia [...]r. w sprawie znak [...] w rozumieniu art. 40 § 1 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia[...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podniósł, iż pismem z dnia 27.04.2009r. (wpływ 28.04.2009r.) J. S. wystąpiła o wydanie odpisu decyzji administracyjnej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] wraz z pouczeniem o prawie zaskarżenia i wniosek uzasadniła tym, że nie otrzymała ww. decyzji, nie mogła skorzystać z prawa odwołania się od decyzji. Natomiast w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru dokumentujące odebranie przedmiotowej decyzji przez J. S. (ojca wnioskodawczyni), w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zaskarżonym postanowieniem, wydanym w oparciu o art. 74 § 2 Kpa odmówił wydania odpisu decyzji administracyjnej wydanej dnia[...] znak [...] i to rozstrzygnięcie w ocenie organu odwoławczego jest zasadne, a rozpatrzenie zarzutu, że podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie jest podpisem J. S., nie należy do organu nadzoru budowlanego. W skardze do sądu J. S. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia[...] wydanego w sprawie znak; [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. nie rozpatrzenie istotnych zarzutów strony postępowania w zażaleniu na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r.. wydane w sprawie znak :[...], które mają istotny wpływ na wynik postępowania t częściowe rozpoznanie sprawy ), a które odnoszą się do błędu w ustaleniach istotnych okoliczności faktycznych w wyniku; a ) nie rozpatrzenia całego materiału zgromadzonego w sprawie znak [...] (art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.), a w szczególności, że na potwierdzeniu nadania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] dokonanej przesyłką poleconą za zwrotnym poświadczeniem odbioru w polskiej placówce pocztowej widnieje pieczątka Poczty Polskiej w [...] z dnia 20 listopada 2004 r., co oznacza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] musiałby wysłać stronie postępowania swoją decyzję aż 5 dni wcześniej zanim faktycznie ją wydał i z tego względu jest chybiony argument organu I instancji o doręczeniu stronie w/w decyzji, b ) przeprowadzenia rozumowania sprzecznego z zasadami logiki (art. 80 k.p.a.), bowiem pełnomocnictwo szczególne udzielone J. S. w dniu 26 listopada 2008r. zostało złożone przez J. S. dopiero 4 lata po wydaniu decyzji z dnia[...]. znak [...] i nie może być wiązane ze skutecznym doręczeniem przed czterema laty jako pełnomocnikowi J. S. (obecnie: J. W. ), abstrahując już od tego, że J. S. nigdy nie odbierał korespondencji zawierającej w/w decyzję i nie był domownikiem, ponieważ mieszka na ul. [...] w B. B., a korespondencja z w/w decyzją była zaadresowana na ul. [...] w B. B., c ) powoływania się przez organ I instancji na nie istniejące dowody w sprawie, ponieważ nie ma w aktach żadnego dowodu, że strony przed wydaniem decyzji z dnia [...]r. znak [...] zostały zawiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań jak również nie ma w aktach sprawy żadnego odwołania od decyzji z dnia[...] znak [...] w rozumieniu art. 127 k.p.a i z tego względu organy administracji publicznej obu instancji nie mogą przyjmować domniemania doręczenia decyzji administracyjnej ze względu na dalsze czynności procesowe stron, zwłaszcza w sytuacji, gdy żadna ze stron nie ma wykształcenia prawniczego . 2. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu na każdym jego etapie (art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. ) - gdyż okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji na podstawie przepisów rozdziału 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu przez organ, nie mogą być uznane za udowodnione, 3. naruszenie art. 73 k.p.a. i art. 74 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, gdyż strona wnosiła o doręczenie decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 109 k.p.a. w zw. z art. 14 § 1 k.p.a., która jak dotąd nie została stronie doręczona, a ponadto organ I instancji stosując w/w przepisy nie mógł odmówić stronie doręczenia decyzji, która wykazała we wniosku ważny interes - złożenie środka zaskarżenia, a nie zachodziły przesłanki negatywne opisane w art. 74 § 1 k.p.a., które enumeratywnie wymienia tenże przepis ; 4. naruszenie art. 109 k.p.a. poprzez nie doręczenie stronie decyzji z dnia [...] r. w sprawie znak [...] w rozumieniu art. 40 § 1 k.p.a. Ponadto skarżący zarzucił bezzasadne nie przeprowadzenie przez organ II instancji uzupełniającego postępowania dowodowego dotyczącego wniosków dowodowych strony zgłoszonych w zażaleniu na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., wydane w sprawie znak: [...] oraz naruszenie przez organ II instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu na każdym jego etapie, nawet na etapie postępowania zażaleniowego (art. 8 k.p.a.. art. 9 k.p.a.. art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a, ), a naruszenie tego obowiązku stanowiło naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy . Zdaniem skarżącego organ I instancji, obok nieprawidłowo zastosowanej podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, błędnie ustalił stan taktyczny w sprawie, ponieważ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, w szczególności nie przesłuchał w charakterze świadka J. S. na okoliczność złożenia podpisu na potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej, w której mogła być decyzja administracyjna Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak:[...]. Ponadto strona podniosła, że [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie odniósł się do żadnego z zarzutów do zaskarżonego postanowienia, jak również nie dostrzegł, że wniosek o doręczenie decyzji administracyjnej nie był żądaniem doręczenia odpisu aktu administracyjnego w trybie art. 74 § 2 k.p.a., lecz na podstawie art. 109 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tożsamą co do żądania oraz uzasadnienia skargę na przedmiotowe postanowienie wniosła również J. W. (sygnatura akt II S.A./Bd 811/09). Postanowieniem z 24 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy , działając na podstawie art. 111§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączył sprawę II S.A./Bd 809/09 ze sprawą IISA/Bd 811/09 do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia powołany został przepis art. 74 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten zawarty jest w rozdziale 3 Kodeksu postępowania administracyjnego regulującym problematykę udostępniania akt stronom postępowania i odnosi się do uprawnień stron w tym zakresie, określonych w art. 73 kpa. W myśl § 2 tego przepisu, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W przepisie tym ustawodawca sformułował zatem zakres prawa strony do przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów, żądania uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Treść wyżej przytoczonych przepisów wskazuje, że zarówno uprawnienie do przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, jak i uwierzytelniania sporządzonych odpisów bądź żądania ich wydania z akt sprawy przysługuje, pod określonymi tam warunkami. Obowiązek organu wydania uwierzytelnionego odpisu ograniczony jest tylko jednym warunkiem, którym jest istnienie "ważnego interesu strony". Skoro jako prawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia organy zastosowały przepisy dotyczące udostępnienia akt, to ta okoliczność powinna być rozważona w tej sprawie. Innych przesłanek i warunków, przywołane wyżej przepisy nie formułują, zatem wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wydania odpisu dokumentu z akt sprawy - z powołaniem się na przepis art. 74 § 2 k.p.a. – z pominięciem badania przez organ przesłanki ważnego interesu strony jest niedopuszczalne. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika natomiast, że przy odmowie uwzględnienia wniosku strony organy powołały się na okoliczności faktyczne implikujące procesowe skutki zastępczego doręczenia decyzji administracyjnej. W tym miejscu wskazać należy, że doręczenie stronie odpisu decyzji trybie art. 109§ 1 kpa nie stanowi negatywnej przesłanki udzielenie tejże stronie odpisu uwierzytelnionego tejże decyzji w trybie art. 73§2 kpa. Czy skarżąca J. W. powoływała się na istnienie ważnego interesu we wniosku Sąd nie może stwierdzić z uwagi na brak tego wniosku w aktach sprawy. Z tego też względu nie jest możliwe w sposób jednoznaczny ustalenie, czy istotnie organy orzekające w sprawie jednoznacznie ustaliły treść żądania skarżącej i przy załatwieniu wniosku zastosowały prawidłową podstawę prawną. Reasumując, organ winien ustalić przedmiot podania skarżącej J. W., a następnie w zależności od wyniku tego ustalenia wydać postanowienie w oparciu o odpowiednią podstawę prawną. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach (pkt 3 i 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).