II SA/Bd 810/16

PostanowienieWSA w Bydgoszczy2017-01-17

Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Joanna Brzezińska, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, posiada legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej innych osób, jeśli jej statutowe cele nie są ściśle powiązane z przedmiotem postępowania?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna posiada legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej innych osób tylko wtedy, gdy kumulatywnie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, brała udział w postępowaniu administracyjnym, a po drugie, sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności. Samo formalne dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym nie jest wystarczające, jeśli cele statutowe organizacji nie są ściśle powiązane z przedmiotem sprawy, a jedynie ogólnikowo określone.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA na decyzję SKO uchylającą decyzję organu I instancji w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Stowarzyszenie twierdziło, że posiada legitymację skargową ze względu na swój udział w postępowaniu administracyjnym oraz realizację celów statutowych. Sąd rozpoznał najpierw kwestię dopuszczalności skargi, badając legitymację procesową Stowarzyszenia.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę Stowarzyszenia.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. Wysłanym w dniu [...] r. drogą elektroniczną wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej M. M.-K. zwróciła się do Burmistrza Gminy i Miasta J. o udostępnienie w formie pisemnej lub elektronicznej informacji publicznej w postaci kopii całej dokumentacji prac planistycznych, w tym materiałów planistycznych dotyczących studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na podstawie których możliwa jest budowa elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury towarzyszącej na terenie gminy J. oraz wszystkich decyzji, w tym decyzji o warunkach zabudowy oraz o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, na podstawie których możliwa jest budowa elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury towarzyszącej na terenie Gminy J. oraz całej dokumentacji związanej z wydaniem tych decyzji, w tym złożonych wniosków, przeprowadzonych dowodów, uzyskanych opinii i uzgodnień, itp. Uznając, że ww. wniosek obejmuje udostępnienie informacji przetworzonej, Burmistrz Gminy i Miasta J. pismem z dnia [...] r. wezwał wnioskodawczynię o wykazanie interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] r. wnioskodawczyni wskazała w piśmie z dnia [...] r., że uzyskanie żądanych informacji jest niezbędne w celu zweryfikowania czy organy samorządu terytorialnego prawidłowo funkcjonują w zakresie postępowań dotyczących inwestycji na terenie danej wspólnoty samorządowej. Wnioskiem z dnia [...] r. Stowarzyszenie [...] w P. (dalej powoływane tez jako Stowarzyszenie) zwróciło się do Burmistrz Gminy i Miasta J. o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w przedmiotowym postępowaniu celem dokonania społecznej kontroli realizacji uprawnienia do otrzymania informacji publicznej od organów administracji. Stowarzyszenie podkreśliło, że poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu będzie realizowało swoje regulaminowe cele, w szczególności w zakresie wspierania przestrzegania przepisów prawa na terenie RP oraz profilaktyki i przeciwdziałania przypadkom nadużywania prawa przez obywateli oraz, że wskazane cele wykonuje m.in. poprzez udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych w charakterze organizacji społecznej w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa. Jednocześnie Stowarzyszenie zaznaczyło, że za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniach przemawia również interes społeczny, który realizowany jest poprzez reprezentację w prowadzonych postępowaniach interesów mieszkańców gminy, które są przeciwstawne w stosunku do działań wnioskodawców składających obszerne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, których realizacja zakłóca prawidłowe i efektywne działanie organów administracji publicznej danej jednostki administracyjnej. Postanowieniem z dniu [...] r. Burmistrz Gminy i Miasta J. dopuścił ww. organizację społeczną do udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Burmistrz Gminy i Miasta J. odmówił M. M.-K. udostępnienia informacji publicznej we wnioskowanym zakresie z uwagi na brak podstaw do uznania, że istnieje szczególny interes publiczny w udostępnieniu wnioskodawczyni informacji przetworzonej. Organ I instancji podkreślił, że wnioskowana informacja publiczna z uwagi na jej szeroki zakres i związaną z tym konieczność poniesienie wyjątkowych nakładów finansowych i organizacyjnych przez organ (m.in. w związku z potrzebą przejrzenia całej wnioskowanej dokumentacji, jej anonimizacji i skopiowania), paraliżujących czasowo bieżąca pracę organu, stanowi informację publiczną przetworzoną, a wnioskodawczyni, pomimo wezwania nie wykazała, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Od powyższej decyzji M. M.-K. wniosła odwołanie domagając się jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazując w uzasadnieniu odwołania, że zakres żądanych informacji mógł uzasadniać przyjęcie, że przedmiotowa sprawa dotyczy informacji przetworzonej, wnioskodawczyni zakwestionowała stanowisko organ I instancji o braku wykazania przez stronę istnienia interesu publicznego w uzyskaniu wnioskowanej informacji. Pismem z dnia [...] r. Stowarzyszenie [...] w P. złożyło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz odpowiedź na odwołanie. Po rozpatrzeniu ww. odwołania od decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B (SKO) decyzją z dnia [...] r. znak: [...] orzekło o uchyleniu zaskarżoną decyzję w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji kwestionując stanowisko organu, iż szeroki zakres wnioskowanej informacji uzasadnia uznanie jej za informację publiczną przetworzoną oraz zarzucając organowi I instancji brak rozważenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w kontekście możliwości zlecenia podmiotowi zewnętrznemu przygotowana zanonimizowanej informacji oraz możliwości zastosowania art. 15, art. 14 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) Na powyższą decyzję organu II instancji Stowarzyszenie [...] w P. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżając w całości decyzję SKO Stowarzyszenie wniesiono o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w związku z pominięciem w zupełności wskazywanej w decyzji organu I instancji oraz w piśmie uczestnika postępowania okoliczności, iż wykonanie żądania obejmującego wiele dokumentów, które należy przejrzeć oraz skopiować sparaliżowałoby działalność urzędu oraz pracę jego pracowników; - naruszenie przepisu materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem o ile organ II instancji prawidłowo stwierdził, że jeżeli utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, to jest to informacja przetworzona, to jednak w niniejszej sprawie SKO uznało, że żądanie M. M.-K. nie dotyczyło informacji przetworzonej. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie przytoczyło okoliczności mające wbrew stanowisku SKO wskazywać, że wniosek M. M.-K. dotyczył informacji przetworzonej, oraz uzasadniające odmowę udostępnienia wnioskowej informacji publicznej z uwagi na nie wykazanie interesu prawnego w uzyskaniu informacji przetworzonej. Ponadto Stowarzyszenie przytoczyło okoliczności mające wskazywać na posiadanie legitymacji do wniesienia skargi. W tym zakresie Stowarzyszenie pokreśliło, że z przepisu art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że organizacja społeczna jest uprawniona do wniesienia skargi w sprawach dotyczących innych podmiotów, o ile kumulatywnie spełnione będą dwa warunki, tj. po pierwsze sprawa sądowoadministracyjna mieści się w zakresie statutowej działalności organizacji społecznej, a po drugie organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stowarzyszenie poprzez udział w postępowaniach dotyczących dostępu do informacji publicznej i nadzór nad ich prawidłowością w ramach społecznej kontroli realizuje swoje cele wyrażone w regulaminie. Zgodnie bowiem z regulaminem Stowarzyszenia do jego celów należą m.in.: wspieranie przestrzegania przepisów prawa na terenie RP, szerzenie świadomości prawa wśród obywateli i urzędników, profilaktyka i przeciwdziałanie przypadkom nadużywania prawa przez urzędy i obywateli oraz ochrona środowiska. Cele te w myśl regulaminu Stowarzyszenie realizuje min. poprzez udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych w charakterze organizacji społecznej w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa. Z powyższego wynika, zdaniem Stowarzyszenia, że jego udział w postępowaniach dotyczących dostępu do informacji publicznej jest zgodny z celami statutowymi Stowarzyszenia. Za udziałem tym, jak zaznaczyło skarżące Stowarzyszenie przemawia również interes społeczny, który nie powinien być ograniczony tylko do interesu samej organizacji społecznej lecz winien on służyć ochronie wartości wspólnych dla większej liczby podmiotów. Wartościami takimi mogą być np.: ochrona życia i zdrowia mieszkańców, poprawa warunków bezpieczeństwa na danym terenie, ale także społeczny nadzór nad postępowaniami wszczynanymi przez tzw. pieniaczy i zapewnienie w ten sposób prawidłowego i efektywnego funkcjonowania organów administracji publicznej danej jednostki. Stowarzyszenie zaś w ten uprawniony sposób reprezentuje interesy mieszkańców gminy, które są przeciwstawne w stosunku do działań osób składających - w niewiadomym celu - obszerne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, których realizacja zakłóca działanie organów i realizację ich działań na rzecz społeczności lokalnej. Stowarzyszenie wskazało, że z powyższych względów postanowieniem Burmistrza Gminy i Miasta J. z dnia [...] r., zostało ono dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z wniosku M. M.-K.. Jednocześnie stwierdziło, że wskazane okoliczności uzasadniają również legitymację skargową Stowarzyszenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, albowiem przedmiotowa sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia (w tym przypadku w zakresie działalności regulaminowej, niemniej stowarzyszenie zwykłe, które nie posiada statutu, lecz tylko regulamin, również jest organizacją społeczną w rozumieniu art. 31 kpa), a Stowarzyszenie brało udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenia, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dopuszczalność drogi sądowej przed sądami administracyjnymi uwarunkowana została zarówno podmiotowo, jaki i przedmiotowo. Dopuszczalność podmiotowa wynika z przyjętej bezwzględnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości oznaczającej, że postępowanie to może zostać skutecznie uruchomione tylko w wyniku skargi wniesionej przez uprawniony podmiot, a więc podmiot, który na podstawie przepisu prawa ma legitymację do zaskarżenia działania, bezczynności czy przewlekłości postępowania organu administracji publicznej. Skoro więc obligatoryjną przesłankę dopuszczalności wniesienia do sądu administracyjnego skargi stanowi legitymacja skargowa, czyli posiadanie uprawnienia do złożenia skargi i skoro tylko podmiot posiadający legitymację skargową władny jest żądać skutecznie przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli działania (bezczynności lub przewlekłości) organu administracji publicznej, to tym samym sąd przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli legalności określonego aktu (bezczynności lub przewlekłości) organu administracyjnego, zobligowany jest w pierwszej kolejności do poczynienia ustalenie, że skarga pochodzi od uprawnionego podmiotu, przy czym ustalenia w tym zakresie dokonuje niezależnie od uprzedniej kwalifikacji danego podmiotu przez organy w postępowaniu administracyjnym, którą to kwalifikacją Sąd nie jest związany. Na tle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy koniecznym zatem w pierwszym rzędzie stało się rozważenie kwestii zdolności Stowarzyszenia [...] do bycia stroną skarżącą, czyli stroną legitymowaną w postępowaniu sądowadministracyjnym do wniesienia skargi. Przyjmując bezwzględnie zasadę skargowości ustawodawca w art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej powoływanej jako ppsa) określił krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, regulując tym samym legitymację do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z przytoczonego przepisu ustawodawca zróżnicował w nim przesłanki legitymacji skargowej wyszczególnionych w przepisie podmiotów. W przypadku organizacji społecznej działającej w sprawie dotyczącej innych osób legitymacja skargowa została ograniczona dwoma przesłankami, tj. przesłanką udziału organizacji w postępowaniu administracyjnym oraz związku sprawy z zakresem statutowej działalności organizacji, charakteryzowaną jako przesłanka materialnoprawna legitymacji skargowej organizacji społecznej. Warunek udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym zostanie spełniony, jeżeli organizacja występowała w tym postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony (postanowienie NSA z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1005/12 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przedstawienie przez organizację społeczną poglądu w sprawie (art. 31 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego – tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej powoływanej jako kpa) warunku tego nie spełnia. Organizacja społeczna musi zatem zgłosić żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu (art. 31 § 1 kpa), a żądanie to musi zostać postanowieniem organu administracyjnego uwzględnione (art. 31 § 2 kpa), skutkiem czego organizacja staje się w postępowaniu administracyjnym uczestnikiem na prawach strony (art. 31 § 3 kpa). Dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki materialnoprawnej legitymacji skargowej wymagane jest natomiast ustalenie merytorycznego związku treści rozstrzygnięcia działania organu administracji publicznej z celami statutowymi organizacji społecznej (postawienie NSA z 12 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2608/13 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Obie wymienione przesłanki legitymacji skargowej organizacji społecznej muszą być spełnione łącznie. Sama zatem okoliczność udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, obwarowana na etapie postępowania administracyjnego celami statutowymi organizacji oraz interesem społecznym (art. 31 § 1 in fine kpa), nie daje z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi. Odrębny charakter mają bowiem regulacja art. 31 § 1 kpa i art. 50 § 1 in fine ppsa. Faktyczne dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym daje prawa procesowe wyłącznie w postępowaniu administracyjnym, nie daje zaś tych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności nie jest wystarczające do wniesienia przez taką organizację skutecznie skargi do sądu administracyjnego (postanowienie NSA z 12 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2608/13; postanowienie NSA z dnia 8 października 2013 r., sygn. II OSK 1059/12, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1885/13 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro ustawodawca nakazał sądowi badanie istnienia przesłanki pozostawania sprawy w zakresie statutowej działalności organizacji społecznej, to należy przyjąć, że nie jest on związany stanowiskiem organu administracji w tej kwestii. Uznawszy zatem, że wniesienie skargi przez organizację społeczną w sprawie dotyczącej innych osób nie pozostaje w zakresie jej statutowej działalności, sąd będzie mógł ją odrzucić nawet w przypadku, gdy organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym. Sąd nie może więc poprzestać na stwierdzeniu formalnego dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, ale powinien nie będąc związanym rozstrzygnięciem organu w tym zakresie, dokonać własnych ustaleń odnośnie pozostawania sprawy w zakresie statutowej działalności organizacji. O ile wystąpienie przesłanki udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, jako mającej charakter obiektywny, nie budzi co do zasady wątpliwości, o tyle kwestia objęcia przedmiotu sprawy zakresem statutowej działalności organizacji społecznej, mogącej-jak wykazano wyżej-stanowić przedmiot badania sądu administracyjnego, wymaga oceny zgodności przedmiotu sprawy z zakresem statutowej działalności konkretnej organizacji społecznej. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżące Stowarzyszenie, mające status stowarzyszenia zwykłego, wniosło przedmiotową skargę jako organizacja społeczna z powołaniem się na interes prawnych innych osób oraz, że w postępowaniu administracyjnym zostało ono dopuszczone postanowieniem organu I instancji z dniu [...]. do udziału w postępowaniu w trybie art. 31 kpa. Okoliczność ta pozwala przyjąć, że spełniona została jedynie jedna z dwóch przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi przez organizację społeczną, a mianowicie formalna przesłanka "brania udziału w postępowaniu administracyjnym". Przepis art. 50 § 1 ppsa wymaga ponadto, zgodnie z poczynionymi powyżej uwagami, spełnienia przesłanki materialnoprawnej legitymacji skargowej tj. aby sprawa mieściła się w zakresie statutowej działalności organizacji. Ocenie podlega zatem, czy dana sprawa dotyczy kierunków działalności organizacji społecznej zapisanych w statucie lub innym akcie organizacji spełniającym funkcję podobną do statutu. Określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być możliwie precyzyjnie określone, tak, aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem danej sprawy. Legitymacja skargowa organizacji społecznej musi więc być uzasadnione skonkretyzowanymi celami statutowymi tej organizacji, tzn. musi istnieć merytoryczne w sensie prawnym powiązanie przedmiotu postępowania z celami statutowymi i zakresem działania danej organizacji społecznej, a nie tylko powiązanie faktyczne. Nie do przyjęcia jest, że jednostka musi wykazać interes materialny wynikający z przepisu prawa materialnego, zaś organizacja społeczna może otrzymać legitymację na podstawie hasłowo, ogólnikowo określonych celów statutowych, bez wykazania związku z przedmiotem zaskarżonego działania. Wymóg art. 50 § 1 ppsa dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2011 r., sygn. akt 1308/11; postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1885/13 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Zakres statutowej działalności stowarzyszenia zwykłego, jakim jest skarżące Stowarzyszenie, określa jego regulamin poprzez wskazanie celów. Ze znajdującego się w aktach sprawy regulaminu Stowarzyszenia [...] wynika, że do celów Stowarzyszenia należy m.in. "wspieranie przestrzegania przepisów prawa na terenie RP", "szerzenie świadomości prawa wśród obywateli i urzędników", "profilaktyka i przeciwdziałanie przypadkom nadużywania prawa przez urzędy i obywateli" oraz "ochrona środowiska" (pkt 1-5 ust. 9 regulaminu). Cele te w myśl regulaminu Stowarzyszenie realizuje min. poprzez udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych w charakterze organizacji społecznej w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia przytoczone przepisy regulaminu wskazują, że jego udział w postępowaniach dotyczących dostępu do informacji publicznej jest zgodny z celami statutowymi Stowarzyszenia. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Przedmiot kontrolowanej sprawy dotyczy dostępu do informacji publicznej, o której udzielenie zawnioskowała M. M.-K., a który to wniosek nie został uwzględniony przez organ I instancji z uwagi na brak wykazania szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji uznanej przez organ za informację przetworzoną, co zostało natomiast zakwestionowane przez organ II instancji. Kwestię dostępu do informacji publicznej, w tym przetworzonej, reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Celem tej ustawy jest zapewnienie swego rodzaju "społecznej kontroli" nad organami władzy publicznej, urzeczywistnienia idei transparentności władzy publicznej i zapewnienie aktualnej wiedzy o stanie państwa, samorządów i instytucji publicznych oraz ich majątku. Cele te realizowane są poprzez przyznanie w art. 2 tej ustawy prawa podmiotowego do uzyskania informacji publicznej. Z takiego ustawowego prawa, mającego źródło w art. 61 Konstytucji RP, skorzystała w przedmiotowej sprawie M. M.-K. wnioskując o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu w żaden sposób nie wiążą się ściśle z przedmiotem niniejszej sprawy wymienione w art. 9 regulaminu ogólne cele Stowarzyszenie do uczestniczenia w postępowaniu, w ramach którego konkretny podmiot realizuje zagwarantowane mu przez ustawę prawo do uzyskania informacji publicznej. Organizacja społeczna ze swej istoty stanowi zrzeszenie powołane do wypełniania określonych ważnych społecznie celów. Jako ważny społecznie cel działania organizacji społecznej nie może być uznane blokowanie czy utrudnianie obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Takie działania pozostaje bowiem w całkowitej sprzeczności z ideą ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustanowionymi w niej uprawnieniami w zakresie dostępu do informacji publicznej, a ponadto stanowi działanie nie w sprawie ważnej społecznie (in rem), ale przeciwko danym podmiotom (in personam), co tym bardziej jest nie do zaakceptowania i nie do pogodzenia z punktu widzenia istoty i celu działalności organizacji społecznej. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku stanowisko Stowarzyszenia mające stanowić uzasadnienie dla jego legitymacji skargowej, że złożenie obszernego wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi nadużycie prawa i zakłóca działanie organów administracji, gdyż po pierwsze sama ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje instrumenty prawne pozwalające na rozpatrzenie takich wniosków (na instrumenty te wskazał organ II instancji w uzasadnieniu decyzji), a po drugie nie uzależnia ona prawa do uzyskania informacji publicznej od zakresu wnioskowanej informacji. W takiej sytuacji nie można uznać, że wszczynając w drodze skargi postępowanie sądowoadministracyjne, Stowarzyszenie realizuje regulaminowe cele. Ponadto sformułowane w regulaminie Stowarzyszenia w sposób ogólnikowy i hasłowy cele w postaci "wspierania przestrzegania przepisów prawa", "szerzenie świadomości prawa" czy "przeciwdziałanie przypadkom nadużywania prawa" nie pozostają w wymaganym związku z przedmiotem sprawy, który stanowi kwestia dostępu do konkretnej informacji publicznej i w ramach niej kwalifikacja wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej. Wymienione cele niewątpliwie nie uprawniają Stowarzyszenia do przypisania sobie roli kontrolera indywidualnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej i nie pozostają w wymaganym związku z przedmiotem postępowania zainicjowanego konkretnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, złożonym przez M. M.-K.. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie zachodzi brak rzeczywistego i prawnego związku pomiędzy zakresem regulaminowej działalności Stowarzyszenia i przedmiotem postępowania. Skoro zaś istnienie takiego związku stanowi, jak wykazano to wyżej, bezwzględną przesłankę legitymacji skargowej Stowarzyszenia i skoro sama okoliczność formalnego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym nie stanowi w świetle regulacji art. 50 in fine ppsa wystarczającej podstawy do skutecznego wniesienia skargi, Sąd zobligowany był do odrzucenia skargi organizacji społecznej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa z uwagi na stwierdzony brak legitymacji Stowarzyszenia do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło