II SA/Bd 813/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 2009r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego na rzecz skarżącego kwotę 136 zł (sto trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (W Sz W) w P. decyzją z dnia [...] odmówił skarżącemu S. D. udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki, z powodu braku środków finansowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 53 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa z dnia 11 września 2003 r.", oraz § 3 ust. 1 i § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz kierowania żołnierzy zawodowych na studia albo naukę w kraju lub za granicą (Dz. U. Nr 59, poz. 362), dalej powoływanej jako "rozporządzenie MON". W uzasadnieniu decyzji podał, że skarżący spełnił warunki formalne do udzielenia pomocy finansowej ponieważ złożył stosowny wniosek, załączył do niego zaświadczenie Wyższej Szkoły [....] z siedzibą w P. o kosztach nauki oraz potwierdzające pobieranie nauki na dwusemestralnych studiach podyplomowych "Zarządzanie Kryzysowe" – w roku akademickim 2008/2009, kierunek nauki ma ścisły związek z zajmowanym stanowiskiem oficera Wydziału Planowania Mobilizacyjnego i Administrowania Rezerwami a także z planowanym wyznaczeniem na wyższe stanowisko służbowe. Stwierdził jednakże, że W Sz W w P. w 2008 r. nie przydzielono żadnych środków finansowych na refundację kosztów nauki. Zgłoszono więc potrzeby na środki finansowe na 2009 r. Przydzielone rozkazem nr [...] Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] środki budżetowe nie zabezpieczają jednak możliwości zwrotu kosztów nauki poza wojskiem. Wobec tego Szef W Sz W w P., jako dysponent środków budżetowych trzeciego stopnia, nie może wystąpić do Dyrektora Departamentu Kadr MON, jako organu właściwego w świetle przepisu art. 52 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o wyrażenie zgody na zawarcie umowy, dotyczącej udzielenia pomocy, ponieważ nie posiada zabezpieczonych środków finansowych na ten cel. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że analiza jego wniosku o udzielenie pomocy finansowej zajęła organowi ponad 5 miesięcy i że w uzasadnieniu decyzji wpisany został inny kierunek studiów i zła wysokość kosztów nauki oraz, że nie był informowany o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Stwierdził, że trudna sytuacja finansowa i ograniczenia budżetowe nie zwalniają organów administracji państwowej, a tym bardziej organów wojskowych od przestrzegania terminów rozpatrzenia wniosku określonych w kpa. Podał, że w czasie załatwiania jego wniosku zakończył naukę i obronił pracę. Wniósł o refundację poniesionych kosztów nauki. Dowódca P. Okręgu Wojskowego (POW) decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Szefa W Sz W w P. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji dowódca POW stwierdził, że z przepisów rozporządzenia MON (§ 3 ust. 1 pkt 1 i § 8 ust. 1 pkt 1 ) wynika jednoznacznie, że pomoc finansowa z związku z pobieraniem nauki może być żołnierzowi przyznana, ale nie jest ona obowiązkowa, oraz że możliwość przyznania tej pomocy występuje w sytuacji, gdy Dowódca jednostki wojskowej dysponuje środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na ten cel. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Szef W SZ W w P. nie dysponuje środkami finansowymi, które zostałyby zarezerwowane w budżecie na udzielenie pomocy finansowej i wobec tego nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia odwołania skarżącego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący ponownie podniósł, że jego wniosek o pomoc finansową nie został rozpatrzony w terminie i że rozpatrzono go niezgodnie z jego treścią. Ponadto podkreślił, że wniosek ten został przesłany do rozpatrzenia niezgodnie z właściwością wynikającą z § 6 rozporządzenia MON, konsekwencją czego było wydanie decyzji w pierwszej instancji przez organ niewłaściwy tj. Szefa W Sz W w P., a następnie, po odwołaniu przez Dowódcę POW. W związku z tym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie z właściwością, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika jednoznacznie, że nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości i że zaskarżone decyzje były wydawane przez organy wskazane w § 4 i następnych rozporządzenia MON. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod tym właśnie kątem Sąd uznał, że skarga S. D. zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa procesowego. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. (cyt. na wstępie). Zgodnie z art. 52 ust. 1 tej ustawy żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych. O fakcie pobierania nauki żołnierz zawodowy pisemnie informuje dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe (ust. 2). Stosownie do ust. 3 żołnierz zawodowy może wystąpić do organu, o którym mowa w ust. 2 o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki. Zgodnie zaś z ust. 4 powołanego artykułu pomoc, o której mowa w ust. 3 może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanych lub planowanych do wyznaczenia stanowisku służbowym. Jak wynika z akt sprawy organy wojskowe ustaliły, że skarżący stosownie do treści powyższego przepisu poinformował dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe – Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień (WKU) P. o podjęciu nauki i wystąpił z pisemnym wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki w Wyższej Szkole [...] w P. w zakresie Zarządzania Kryzysowego w systemie Bezpieczeństwa Narodowego. Komendant WKU wyraził zgodę na kształcenie, a ponadto stwierdził, że poziom i kierunek studiów jest zbieżny z planowanym do wyznaczenia dla skarżącego stanowiskiem. Następną kwestią jaką zajęły się organy wojskowe było ustalenie czy w ich dyspozycji znajdują się stosowne środki finansowe, aby żądanej pomocy skarżącemu udzielić. Jak wynika to z uzasadnienia decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., w 2008 r. W Sz W nie przydzielono żadnych środków finansowych na pomoc w związku z nauką. Natomiast środki finansowe przyznane w 2009 r. nie obejmowały zwrotu kosztów nauki pobieranej poza wojskiem. Wobec powyższych ustaleń organów podstawowym i jedynym powodem wydania decyzji o odmowie udzielenia pomocy skarżącemu stał się brak środków finansowych na udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki. Wskazać należy, że podstawę prawną decyzji o odmowie udzielenia pomocy finansowej stanowią wyłącznie przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej (cyt. na wstępie) wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 55 ustawy z dnia 11 września 2003 r. Stosownie do treści § 8 ust. 1 tego rozporządzenia. Dowódca jednostki wojskowej w drodze decyzji: 1) odmawia żołnierzowi udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w przypadku braku środków finansowych; 2) odmawia żołnierzowi udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki w przypadku niespełnienia przez żołnierza warunków, o których mowa w art. 52 ust. 4 ustawy; 3) może odmówić żołnierzowi udzielenia pomocy finansowej w przypadku istnienia możliwości pobierania nauki w ramach szkolenia wojskowego. Przy czym pod pojęciem dowódcy jednostki wojskowej należy, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, rozumieć dowódcę jednostki wojskowej, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, w której żołnierz zawodowy zajmuje stanowisko służbowe lub do której został skierowany w ramach pełnienia zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej albo w dyspozycji. Zgodnie więc z przytoczonymi powyżej przepisami, organem właściwym do wydania decyzji o odmowie udzielenia pomocy finansowej jest dla skarżącego – oficera w Wydziale Planowania Mobilizacyjnego i Administrowania Rezerwami Wojskowej Komendy Uzupełnień P. – Komendant WKU P. Natomiast organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy kodeks postępowania administracyjnego w stosunku do Komendanta WKU P. jest Szef W Sz W w P. [art. 14 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) w związku z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich Sztabów Wojskowych i Wojskowych Komend Uzupełnień (Dz. U. Nr 66, poz. 613, ze zm.)]. W niniejszej sprawie decyzje o odmowie udzielenia skarżącemu pomocy finansowej wydał w I instancji Szef W Sz W w P. a w II instancji Dowódca POW. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organy te nie były właściwe do podejmowania decyzji w tych instancjach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 19 kpa organy administracji publicznej (a jako takie działały w tej sprawie organy wojskowe) zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten spoczywa na organach w każdym stadium postępowania, aż do jego zakończenia decyzją ostateczną. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący. Reasumując stwierdzić należy, że wydając w przedmiotowej sprawie decyzję jako organ I instancji Szef W Sz W w P. dopuścił się naruszenia przepisów o właściwości, co stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkuje nieważnością podjętej decyzji. Utrzymując w mocy decyzję organ I instancji rażącego naruszenia przepisów dopuścił się także Dowódca P O W nie dostrzegając braku właściwości zarówno swojej jak i organu I instancji. Powyższe powoduje, iż Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, a o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.