II SA/Bd 815/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję SKO w B. z dnia [...]lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanowił: oddalić wniosek I W dniu 10 września 2012r. (uzupełniony 26 września 2012r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) D.S.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z wniosku, skarżący zamieszkuje wraz z rodzicami i bratem. Oświadczył, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem czy wyżywieniem, ponieważ zapewnia mu to rodzina. Uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiada zobowiązanie alimentacyjne na troje małoletnich dzieci. Ponadto podał, iż nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Według zeznań podatkowych PIT-36L wnioskodawca w 2010r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży hurtowej materiałów budowlanych osiągnął dochód w wysokości [...] zł natomiast w 2011r. osiągnął stratę w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U z 2012r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Wręcz przeciwnie oświadczył, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem czy wyżywieniem, ponieważ zapewnia mu to rodzina Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. IV Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu (400 zł wpisu sądowego), a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że kwota wpisu sądowego nie powinna stanowić dla strony nadmiernego obciążenia. Wpis sądowy stanowi co prawda równowartość miesięcznego dochodu skarżącego, jednakże byt socjalny ma on zapewniony przez rodzinę. Poza tym wpis sądowy jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie przed sądem. Na uwagę zasługuje również to, iż skarżący nie wykazał całego swojego majątku do czego był zobligowany. Nie wskazał, a co wynika wprost z akt administracyjnych niniejszej sprawy, że jest właścicielem nieruchomości o łącznej powierzchni [...] , której wartość według operatu szacunkowego na dzień 7 maja 2012r. wynosiła [...] zł. Ma to bardzo istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia, ponieważ kwestia niewyjawienia tegoż bardzo ważnego faktu stawia w niekorzystnym świetle wcześniejsze oświadczenia strony. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zgodzić się należy z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.), iż podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Jak wskazano powyżej wartość majątku skarżącego wynosi [...] zł. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek. V Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.