II SA/Bd 820/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata D. J. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 820/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Starosta Ż., na podstawie art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r., Nr 99 póz. 1001; z późn. zm.) oraz art. 6 pkt 6 lit d, art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514; z późn. zm.) oraz art. 104 kpa odmówił umorzenia kwoty 8.301,34 zł z tytułu odsetek naliczonych od pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej przez M. S. W motywach decyzji organ wskazał, iż wprawdzie powiatowa rada zatrudnienia w dniu 25 maja 2006 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek M. S. o umorzenie zadłużenia z tytułu odsetek naliczonych od pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, jednakże w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uwzględnienia żądania strony, przy czym przesłanki te dotyczą wszystkich zobowiązanych, a więc również poręczycieli. W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. podniosła, iż narusza ona zasady współżycia społecznego i karze poręczyciela, który dobrowolnie spłacił całą zaciągniętą pożyczkę, nakazując mu dodatkowo spłatę odsetek. Ponadto zarzuciła organowi, iż nie wziął po uwagę, że z powodu szoku spowodowanego likwidacją działalności gospodarczej w związku z wyburzeniem osiedla ani ona, ani jej mąż nie wystąpili o przyznanie im zasiłku dla bezrobotnych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jego zdaniem fakt, iż prowadzone wcześniej postępowanie egzekucyjne było skuteczne i zadłużenie zostało spłacone, pozwala stwierdzić, iż decyzja organu l instancji nie przekracza granic uznania administracyjnego, a zatem jest zgodna z prawem. Rozpatrując sprawę należało bowiem mieć na względzie również, poza słusznym interesem stron, ogólną zasadę finansów publicznych, zgodnie z którą środkami publicznymi należy gospodarować w sposób oszczędny i celowy. Z art. 76 ust. 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika zaś, że umorzone przez starostę kwoty podlegają zaliczeniu do kwot wydatkowanych w ramach limitu Funduszu Pracy ustalonego przez ministra właściwego do spraw pracy na realizację programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody [...] M. S. zarzuciła, iż organy obu instancji nie wzięły pod uwagę trudnej sytuacji finansowej, w jakiej się znalazła. Jest poważnie chora, wymaga specjalistycznego długotrwałego leczenia, w związku z czym nie może pracować nawet sezonowo. Ponadto wskazała, iż wprawdzie faktycznie jedna z poręczycielek dobrowolnie spłaciła uzyskaną przez nią pożyczkę, jednakże kwotę tę skarżąca będzie musiała jej oddać. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację zawartą w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rozpoznając skargę ocenia, czy organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Poza oceną Sądu pozostaje natomiast zasadność, celowość podejmowanych działań. Podstawą wyrokowania przez Sąd jest przy tym, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) materiał zawarty w aktach sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Użyty w treści art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, póz. 515; ze zm.) zwrot "może" wskazuje, iż wydawana przez organ, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, decyzja w przedmiocie umorzenia udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki. obejmującej kwotę główną wraz z odsetkami ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia - nie ma obowiązku lecz może uwzględnić wniosek strony. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z dokładnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, by nie przekroczyć granic uznania. Zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowej sprowadza się do zbadania, czy organ przed podjęciem takiej decyzji zastosował się do powyższego wymogu, który to wymóg znajduje odzwierciedlenie w treści art. 7 i 77 § 1 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w samo uznanie, to jest wybór rozstrzygnięcia wydanego przy zastosowaniu się do wyżej wymienionych przepisów kpa, gdyż wybór ten dokonywany jest według kryteriów słuszności i celowości, kontrola zaś Sądu to tylko kontrola zgodności z prawem a nie badanie merytorycznej zasadności (celowości) decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i decyzja organu l instancji nie są dotknięte wadliwością polegającą na wydaniu ich w następstwie naruszenia przepisów administracyjnej procedury mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Możliwość umorzenia części lub całości pożyczki, jak wynika z art. 18 ustęp 4a cytowanej ustawy, uzależniona jest od spełnienia przynajmniej jednego z warunków wynikających z punktów od 1 do 5 tego ustępu. Jednakże, jak trafnie zaznaczyły organy obydwu instancji, umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może, stosownie do art. 18 ust. 4b nastąpić tylko wówczas, gdy warunki określone w punktach od 1 do 5 zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. W niniejszej sprawie obok skarżącej zobowiązanymi do spłaty należności są, w związku z treścią umowy z dnia 17 kwietnia 1997 r., B. W., B. D. i M. S.. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, rozpatrując wniosek skarżącej o umorzenie odsetek od pożyczki w kwocie 8.301,34 zł, należało rozważyć, czy w stosunku do wszystkich tych osób zachodziły przesłanki umorzenia wyszczególnione zwłaszcza w punktach 1, 2 i 5. Zgodnie z pkt 1 ust. 4a art. 18 w tym art. 2 ust. 4b umorzenie pożyczki możliwe jest w razie stwierdzenia, że żadna z osób zobowiązanych nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, a w myśl pkt 2 - jeśli w wyniku egzekucji wskazane osoby lub osoby pozostające na ich utrzymaniu byłby pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Celem ustalenia, czy nie zachodzą sytuacje określone w punktach 1 i 2, przeprowadzone zostały z inicjatywy organu l instancji przez pracowników właściwych ośrodków pomocy społecznej u skarżącej i wszystkich poręczycieli, wywiady dotyczące ich sytuacji materialnej i rodzinnej oraz zebrano dokumenty potwierdzające wysokość zarobków i otrzymywanych świadczeń pieniężnych, uwzględniając członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe czynności wykazały, że o ile średni dochód w rodzinie skarżącej na jedną osobę wynosi wg stanu na grudzień 2005 r. tylko 160,75 zł i rodzinie B. W. - 321,02 zł, to sytuacja materialna i majątkowa pozostałych dwóch poręczycielek nie uzasadniała przyjęcia, że wypełnia ona dyspozycje przepisów punktów 1 i 2 ust. 4a (B. D. - na osobę 737,54 zł, a M. S. - 688,89 zł przy czym jest ona właścicielką nieruchomości - gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,33 ha). Jak przy tym podkreślono w uzasadnieniach decyzji l i II instancji, przeprowadzona wcześniej egzekucja komornicza należności głównej - kwoty pożyczki okazała się skuteczna, a jedna ze zobowiązanych dobrowolnie spłaciła zadłużenie. Skoro część odpowiedzialnych solidarnie poręczycielek nie spełnia określonych w pkt 1 i 2 warunków umorzenia kwoty należnych odsetek, to - w świetle treści art. 18 ust. 4b ustawy - z tej przyczyny brak było w ogóle podstaw do rozważania możliwości uwzględnienia w oparciu o unormowania punktów 1 i 2 wniosku o umorzenie wskazanej należności. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż w przyszłości będzie musiała zwrócić poręczycielkom wpłacone przez nie pieniądze. Liczą się stwierdzone możliwości płatnicze współzobowiązanych. Materiały zawarte w aktach administracyjnych nie pozwalają także na wyprowadzenie wniosku, że za umorzeniem odsetek przemawiają względy gospodarcze lub społeczne, o których mowa w pkt. 5 ustępu 4a. Jako nawiązanie do tych warunków umorzenia należności z tytułu zaciągniętej pożyczki należy odczytać powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na art. 76 ust. 10 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001; ze zm.), z którego wynika, że umorzone przez starostę kwoty podlegają zaliczeniu do kwot środków wydatkowanych w ramach limitu Funduszu Pracy ustalonego na realizację programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia środków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. Jak wyżej zaznaczono, dopiero w razie zaistnienia w stosunku do wszystkich czterech zobowiązanych w niniejszej sprawie osób jednego lub więcej warunków przewidzianych w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz.U. z 2003 r., 58 póz. 514; ze zm.) organ miałby możliwość a nie obowiązek uwzględnienia wniosku o umorzenie należnych odsetek. Wówczas też dopiero zasadne i celowe byłoby dokonanie na gruncie art. 7 kpa oceny wspomnianego wniosku pod kątem słusznego interesu stron postępowania administracyjnego w tym zwłaszcza interesu skarżącej (niezależnie od interesu społecznego). Skoro warunki do rozstrzygania o umorzeniu należności nie zaistniały, organ nie mógł brać pod uwagę powołanych przez stronę okoliczności wskazujących na jej interes w wydaniu krzywdzącej dla niej decyzji. Uznając, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie przez Starostę Ż. w dniu [...] 2006 r. decyzji wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, w związku z czym wskazana decyzja, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa, orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). jak w sentencji.