II SA/Bd 826/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 2, art. 3, art. 41 pkt 1 w związku z art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a., orzekł o odmowie przyznania H. O. pomocy finansowej na zakup używanego telewizora z komisu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, wnioskodawczyni utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł oraz dodatku mieszkaniowego, wynoszącego [...] zł. Organ zauważył, iż wnioskowana pomoc należy do kategorii świadczeń z pomocy społecznej, przyznanie których następuje na podstawie uznania administracyjnego, stwierdzając jednocześnie, że wynikająca z wniosku potrzeba stanowi potrzebę wyższego rzędu, zatem nie jest potrzebą niezbędną, która zrealizowana być musi w pierwszej kolejności, zwłaszcza, że nastąpiłoby to z pokrzywdzeniem osób wnioskujących o przyznanie bardziej podstawowych świadczeń. Organ wskazał ponadto, iż wnioskowana pomoc nie może być ponadto przyznana w ramach instytucji specjalnego zasiłku celowego. We wniesionym odwołaniu H. O. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego w treści decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], w oparciu o art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., w związku z art. 39 i art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż wniosek złożony przez H. O., będący kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, obejmuje koszt połowy wartości używanego telewizora z komisu ([...]zł) wraz z dowozem zakupionego sprzętu do domu. SKO zauważyło, iż w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, z uwagi natomiast na charakter potrzeby będącej przedmiotem wniosku, nie będącej niezbędną potrzebą życiową, organ nie uznał za zasadne również przyznanie specjalnego zasiłku celowego, bowiem nie stanowi to realizacji podstawowych założeń pomocy społecznej. W skardze do sądu H. O. podniosła, iż w przedmiotowej sprawie organy wzięły pod uwagę jedynie kryterium dochodowe, nie zważając na występujące kryterium sytuacyjne przyznania świadczenia z pomocy społecznej, niepełnosprawność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, w związku z czym nie może zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Podstawowym założeniem pomocy społecznej, nakreślonym w art. 2 ust. 1 ustawy jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak natomiast wynika z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. "Niezbędność", o której mowa w cytowanym przepisie, nie została jednak przez ustawodawcę w sposób jasny określona i musi być pojmowana obiektywnie, zgodnie z celami pomocy społecznej i możliwościami udzielających pomocy organów. Z powyższego wynika, iż nie każda potrzeba osoby potrzebującej może zostać przez organ pomocy społecznej uwzględniona, a jedynie taka, która odpowiada celom i mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, nie zaspokaja bowiem całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać również własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, organ odmówił skarżącej wnioskowanej pomocy z uwagi na przekroczenie przez nią kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. Dochód skarżącej natomiast, na który składają się: renta w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy, wynoszący [...] zł, w łącznej kwocie stanowi [...] zł, co niewątpliwie oznacza przekroczenie kryterium dochodowego. W związku z powyższym stanowisko organu o nieprzyznaniu skarżącej zasiłku celowego, z uwagi na niespełnienie ustawowego kryterium jego przyznania, uznać należy za prawidłowe. Podobnie za słuszne uznać należy stanowisko organu o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy w ramach zasiłku celowego specjalnego. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu wynika, iż o przyznaniu, bądź nieprzyznaniu świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego decyduje organ administracyjny, który "może" przyznać świadczenie, gdy uzna, iż zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", lub też odmówić przyznania tego świadczenia, dysponuje bowiem w tym względzie uznaniem administracyjnym. Jak jednak słusznie wskazał skarżony organ, swoboda uznania nie oznacza jego dowolności, w związku z czym obowiązkiem organu jest należyte umotywowanie powziętej decyzji. Analizując treść uzasadnienia organów obu instancji, wskazać należy, iż w sposób prawidłowy i, co również ważne jasny i czytelny, wskazane zostały motywy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Pierwszą i co za tym idzie najistotniejszą przesłanką skutkującą odmową, jest przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego, drugą natomiast przesłanką decydującą o negatywnej treści zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest cel, w związku z którym złożony został wniosek o przyznanie zasiłku. Cel ów, co zostało dostrzeżone przez organy obu instancji, a co w pełni podziela Sąd rozpoznający sprawę nie mieści się w głównych założeniach pomocy społecznej. Niezbędne potrzeby bytowe, o których mowa w ustawie, winny być, co już zauważono, pojmowane obiektywnie, a także relatywnie w porównaniu z innymi osobami wymagającymi pomocy i opieki ze strony państwa. Z uwagi na ograniczoność środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej, z dużą rozwagę należy tymi środkami dysponować, bacząc, aby pomoc otrzymywały osoby najbardziej potrzebujące w najbardziej istotnym i niezbędnym zakresie. Biorąc znów pod uwagę czynnik obiektywny uznać należy, iż artykułami pierwszej potrzeby są niewątpliwie żywność, opał, lekarstwa, czy leczenie. Za istotne potrzeby uznać należy także remonty, ciepłą odzież, obuwie czy podręczniki szkolne dla dzieci. Potrzeba zrealizowania której domaga się skarżąca – współudział organu pomocy społecznej w kupnie telewizora wraz z dowozem zakupionego telewizora do domu wykracza zarówno poza konieczność, jak i niezbędność. Państwo nie jest w stanie zaspokajać wszystkich potrzeb obywateli, a jedynie te najistotniejsze, za istotną potrzebę trudno natomiast uznać kupno telewizora, nawet jeśli cena jego jest okazyjna. Odnośnie podniesionego w skardze argumentu nie wzięcia przez organ kryterium sytuacyjnego, jakim jest niepełnosprawność, wskazać należy, iż kryterium sytuacyjne rozpatrywane jest łącznie z kryterium dochodowym. Przesłanki te funkcjonują nierozerwalnie i nie wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Podkreślenia wymaga ponadto dysponowanie przez organ uznaniem administracyjnym, zasady którego zostały już omówione powyżej, a także przyznawanie świadczeń na zasadzie pomocniczości. W związku z powyższym, uznając iż wydając zaskarżoną decyzje, organ nie naruszył prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.