II SA/Bd 828/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...] 2005r., Nr [...] stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 24 maja 2001 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z 8 listopada 2000 r., o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu, zaskarżoną decyzję oparł o następujące ustalenia i rozważania: Uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w T. z dnia [...] 1980 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 1 grudnia 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. Organ wskazał w uzasadnieniu, że uprawnienia kombatanckie zostały skarżącemu przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach działalności pełnionej w ORMO. W takiej zaś sytuacji, w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..... przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Wyrokiem z dnia 29 października 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 2100/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i zobowiązał organ do przeprowadzenia postępowania na okoliczność działalności partyzanckiej J. D.. Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] 2005 r. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 371), po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. D. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] 2005 r., Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania: Uprawnienia kombatanckie J. D. uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Zespołu Bojowników o Wolność i Demokracją z tytułu utrwalania władzy ludowej służąc w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z [...] 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] 2001 r. Kierownik Urzędu pozbawił J. D. uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 2100/01 uchylił powyższe decyzje i zobowiązał organ do przeprowadzenia postępowania na okoliczność działalności partyzanckiej. W dniu 8 lutego 2005 r. Kierownik Urzędu wydał decyzję o pozbawieniu J. D. uprawnień kombatanckich. W ustawowym terminie strona zwróciła się do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przedłużenie terminu do wniesienia odwołania do dnia 15 kwietnia 2005 r. W tym też dniu skierowano pismo do strony informujące o przysługujących uprawnieniach. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpatrując ponownie sprawę ustalił i zważył, co następuje: We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. D. nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji organu orzekającego. Kierownik Urzędu wskazał również, iż nie budzi wątpliwości fakt, że J. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłączenie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w ORMO, co potwierdzają obiektywne dowody z wyjaśnień strony postępowania jak również z dokumentów w postaci akt ZBOWiD Zarząd Wojewódzki w T., w tym zaświadczenie KWMO w T. z dnia [...] 1979 r. W myśl art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zgodnie z którym "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4". Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. Także okoliczności podniesione przez stronę w trakcie prowadzonego postępowania przed urzędem dotyczącego jego "kontaktów z partyzantką polską" nie znajdują żadnego oparcia w materiale dowodowym. Powołani przez stronę świadkowie nie stanowią wiarygodnego źródła dowodowego, z uwagi na ich lakoniczne oświadczenia oraz enigmatyczne stwierdzenie, że Pan D. "był w partyzantce" oraz na fakt, że sami nie posiadają uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Ponadto wspomniany przez stronę uszczerbek na zdrowiu powstały w wyniku "pobicia przez Gestapo w marcu 1942 r." również nie stanowi represji w rozumieniu w/w ustawy i nie może być potraktowany jako działalność kombatancka lub działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2004 r. J. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji i poprzedzającej jej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił powierzchowną ocenę jego sytuacji życiowej dotyczącej nabycia uprawnień kombatanckich, a także zarzucił Kierownikowi Urzędu, że w sposób bezzasadny odmówił wiarygodności przedstawionych dowodów. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu swej decyzji z [...] 2005 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, skutkując tym samym uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako niezgodnych z prawem. Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem należało uznać, że narusza ono przepisy prawa materialnego i proceduralnego w sposób bezpośrednio oddziaływujący na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że sąd administracyjny nie rozstrzyga w przedmiocie występowania, bądź nie, określonych właściwymi przepisami przesłanek warunkujących przyznanie uprawnień kombatanckich. Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny, na skutek zaskarżenia, działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej, w tym wypadku oceny powodów odmowy uznania za wystarczające dowodów przedłożonych przez skarżącą. Nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Treść zawartych w skardze zarzutów w istocie sprowadza się do zakwestionowania oceny dowodów dokonanej przez Kierownika Urzędu na podstawie art. 80 k.p.a. Swobodna ocena dowodów w rozumieniu tego przepisu musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł oceny. W myśl tych zasad ustalenia faktyczne muszą być dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego dla wydania prawidłowej decyzji. Spełnienie tego warunku wymaga również przekonywującego uzasadnienia decyzji z zachowaniem wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie odpowiada tym wymogom, ponieważ ustalenia faktyczne są oparte na materiale dowodowym niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest uchybienie przez organ, jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadzie obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej wynikającej z art. 9 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." Warszawa 1998). W przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zebrał w pełni materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkowało przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów przy ustaleniu stanu faktycznego. Podważając wiarygodność świadków, którzy nie zostali jednak przesłuchani, Kierownik jako jeden z argumentów wskazał, że nie mogą oni stanowić wiarygodnego źródła dowodowego, z uwagi na ich lakoniczne oświadczenia oraz enigmatyczne stwierdzenie, iż Pan D. "był w partyzantce" oraz na fakt, że sami nie posiadają uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Należy również podnieść, że skarżący nie został również przesłuchany, chociaż jego zeznania mogłyby mieć istotne znaczenie dla sprawy. W postępowaniu administracyjnym organ powinien zgodnie z przepisami art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa rozpatrzyć czy skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie niż ustalone zaświadczeniem ZBOWiD-u i w zależności od tych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie. Z tych względów – skoro decyzja została wydana z naruszeniem w/w przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję. Wskutek uwzględnienia skargi, w myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie drugim wyroku.