II SA/Bd 830/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2009r. w sprawie ze skargi W.B. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009r. W.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od wyżej wskazanej skargi, skarżący w dniu [...] października 2009r. złożył wypełniony przez siebie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w których wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. We sporządzonym wniosku skarżący wskazał, iż wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zamieszkując w mieszkaniu o powierzchni [...] m2. Na miesięczny dochód rodziny składają się dochody skarżącego ([...] zł netto) oraz jego żony ([...] zł brutto). Skarżący zadeklarował, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, ani żadnych wartościowych przedmiotów. Skarżący podniósł ponadto, że nie posiada żadnych wolnych środków z uwagi na stan zdrowia. Postanowieniem z dnia 16 października 2009r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego stwierdzając, iż w złożonym przez siebie wniosku skarżący nie wskazał okoliczności przemawiających za zwolnieniem go od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący złożył w dniu [...] listopada 2009r. sprzeciw, podnosząc, iż dochody jego i jego żony ulegają ciągłemu obniżeniu przy wzroście kosztów utrzymania. Skarżący wskazał, że nie mieszka z żoną i dziećmi w stanowiącym ich własność mieszkaniu, lecz w mieszkaniu matki żony, w zamian za utrzymanie mieszkania i spłatę kosztów jego wykupu od Skarbu Państwa. Z uwagi na istnienie licznych rozbieżności dotyczących informacji o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącego, zarządzeniem z dnia 9 listopada 2009r. przesłano skarżącemu kolejny formularz PPF w celu wypełnienia go z uwzględnieniem informacji zawartych w sprzeciwie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu [...] listopada 2009r. złożył wypełniony formularz, w którym dodatkowo wniósł o ustanowienie adwokata. Formularz ten w istocie nie różnił się w treści od formularza wniesionego w dniu [...] października 2009r. i nie zostały w nim zawarte informacje, o udzielenie których skarżący wezwany został przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających konieczność i celowość pomocy spoczywa na stronie. W celu dokładnego zbadania sytuacji rodzinnej i majątkowej strony przesyła się jej urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy (PPF), zawarte w nim, po jego wypełnieniu, informacje pozwalają na ocenę uzasadniająca, lub nie, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przypadku zaistnienia wątpliwości należy wezwać stronę do wskazania konkretniejszych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Analiza obu wypełnionych przez skarżącego urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacji zawartych w sprzeciwie, budzi wątpliwości co do wiarygodności tych informacji. Skarżący wezwany zarządzeniem sądu wątpliwości tych nie rozwiał. Nadal nie jest jasne ile osób wchodzi w skład gospodarstwa domowego – w obu formularzach PPF skarżący wymienia wyłącznie siebie i żonę, natomiast w sprzeciwie twierdzi, że mieszka z dziećmi. Nie wiadomo zatem, w jakim wieku są dzieci, czy uczą się i pozostają na utrzymaniu rodziców, czy też pracują. Wskazać należy, iż rubryka nr 6 formularza PPF "stan rodzinny" wymaga wpisania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze wskazaniem innych wymaganych danych dotyczących tych osób. Skarżący nie podał ponadto żadnych informacji dotyczących należącego do niego mieszkania o powierzchni [...] m², nie wiadomo zatem czy jest to mieszkanie wynajmowane z zyskiem, czy też w zamian za możliwość zamieszkiwania w większym mieszkaniu, właściciel tego mieszkania – matka żony skarżącego – zamieszkała w mniejszym mieszkaniu należącym do W.B. W kwestii dochodów skarżącego również dostrzec można nieścisłości. Jak bowiem wynika z formularza przedłożonego w dniu [...] października 2009 r., skarżący uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł netto, a żona jego uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] brutto. W sprzeciwie natomiast podniesiono, że dochody skarżącego i jego żony ulegają ciągłemu obniżeniu, wskazując że pensja skarżącego wynosi w obecnym momencie mniej, niż [...] zł netto. Wezwany do określenia dochodów pracujących członków rodziny, skarżący wskazał swój dochód na [...] zł, dochód natomiast żony na [...] zł, nie podając, czy są to wartości netto, czy też brutto. Skarżący został ponadto wezwany do określenia miesięcznej raty kredytu za mieszkanie, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, a także do stałych miesięcznych wydatków rodziny oraz szczególnych wydatków uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Jak wynika ze złożonego w dniu [...] listopada 2009r. formularza, rata roczna określona została na [...] zł, co w przeliczeniu na ratę miesięczną wynosi kwotę [...] zł. Stałe miesięczne wydatki, ani wydatki szczególne, mimo wezwania, nie zostały określone. Biorąc pod uwagę zawarte w formularzu z dnia [...] listopada 2009r. informacje, nie wskazano w nim okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Aby móc bowiem obiektywnie ocenić przesłanki pozwalające na udzielenie pomocy prawnej należy oprzeć się na faktach wiarygodnych i z sobą niesprzecznych. Obowiązek wyczerpującego przedstawienia tych faktów w stanie zgodnym z rzeczywistością spoczywa na osobie, która ubiega się o przyznanie pomocy. Sąd nie ma prawa, ani obowiązku brania pod uwagę okoliczności, które jasno i wprost nie wynikają z twierdzenia wnioskodawcy. Wskazać należy, że koszty w postępowaniu sądowym są wydatkiem wyjątkowym. Wnosząc skargę o wszczęcie postępowania należy mieć świadomość konieczności ich ponoszenia i wygospodarować na ten cel część dochodu, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszt ogranicza się do uiszczenia jednorazowego wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Skarb Państwa nie jest w stanie udzielać pomocy wszystkim wnioskodawcom, stąd surowe kryteria oceny ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.