II SA/Bd 833/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski ( spr) Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 5 października 2006r. sprawy ze skargi Piotra S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] 2006r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] 2006 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. (zwana dalej "Komisją Terenową) rozpoznając u poborowego Piotra S.: 1. zespół bólowy piersiowo - lędźwiowy na podłożu przebytej choroby Scheuermanna i łagodnego prawobocznego skrzywienia kręgosłupa L-S nieznacznie upośledzający sprawność ustroju. § 62.p.1;§ 34 p.1. 2. chondromolację obu rzepek z powysiłkowym zespołem bólowym prawego stawu kolanowego. § 77.p.5. 3. bliznę po przebytej operacji przepukliny pachwinowej prawostronnej. § 3. p.1. uznała go za zdolnego do czynnej służby wojskowej zaliczając do kategorii zdrowia "A". W odwołaniu skarżący podniósł, że cały czas się leczy pozostając pod opieką lekarską. Nie wolno mu dźwigać, nie może dużo chodzić, stać i siedzieć. Z powodu bólu ma kłopoty ze snem, pobiera leki. Ze względu na te dolegliwości ma ograniczoną zdolność do wykonywania pracy i normalnego życia - puchną mu kolana, drętwieją nogi. Zdaniem skarżącego wykonywanie w takich okolicznościach obowiązków żołnierza doprowadziłoby go do całkowitego kalectwa. Zwrócił też uwagę, że Komisja Terenowa zaliczyła go do kategorii "A", pomimo że stwierdziła wysoki stopień zaawansowania choroby. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2006 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. (zwana dalej "Komisją Rejonową") utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Terenowej. Analizując przedstawione przez skarżącego zaświadczenie opiekującego się nim lekarza organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że w przedstawionej dokumentacji nie ma żadnej wzmianki o ubytku funkcji kręgosłupa lub stawów kolanowych. Komisja Rejonowa zwróciła również uwagę, że podczas czynności komisyjnych organu pierwszej instancji wykonano zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa, który mieści się w granicach normy. Stwierdzono przy tym łagodne prawoboczne wygięcie kręgosłupa L- S oraz objawy nadciśnienia wewnątrzkrążkowego na poziomie L3/L4 i L4/L5. W uzasadnieniu Komisja Rejonowa przytoczyła wyniki badań lekarza neurologa oraz lekarza ortopedy. Ten pierwszy nie stwierdził u skarżącego zmian neurologicznych, natomiast lekarz ortopeda stwierdził nadmierną kyfozę piersiową, śladowe skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego prawostronnie; skrócenie kończyny dolnej prawej o 0,5 cm; tarcie w stawach rzepkowo - udowych, bolesne w stawie kolanowym prawym; bez zaników mięśniowych. Lekarz ortopeda rozpoznał również przewlekły zespół kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego na podłożu przebytej choroby Scheuermanna oraz chondromolację obu rzepek z przewlekłym zespołem bólowym stawu kolanowego prawego. Zdaniem Komisji Rejonowej przedstawiona dokumentacja i wyniki badań uzasadniają dokonanie ustaleń orzeczniczych jak w orzeczeniu organu pierwszej instancji. Stwierdzone schorzenia rozpatrywane oddzielnie i łącznie w sposób nieznaczny upośledzają sprawność ustroju i wobec tego nie uzasadniają zastosowania obniżonej kategorii zdrowia. Organ drugiej instancji nie dostrzegając konieczności ponownych badań stwierdził również, że Komisja Terenowa nie rozpoznała wysokiego stopnia zaawansowania chorób, o czym świadczy zastosowana kwalifikacja orzecznicza adekwatna do wyników badań lekarskich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Piotr S. wniósł o uchylenie decyzji Komisji Rejonowej i orzeczenie, w oparciu o przedstawioną dokumentację lekarską, iż jest niezdolny do czynnej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Skarżący ponownie opisując swoje dolegliwości zarzucił, że skarżone orzeczenie stoi w sprzeczności z przedłożoną przez niego dokumentacją lekarską i faktycznym stanem zdrowia. Zdaniem skarżącego zarówno Komisja Terenowa jak też Komisja Rejonowa rozpoznały u niego wysoki stopień zaawansowania choroby, wobec czego nie można go uznać za zdolnego do służby wojskowej. Wcielenie do tej służby sprawi zaś, że jego stan zdrowia pogorszy się. W odpowiedzi na skargę Komisja Rejonowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Komisja Rejonowa stwierdziła w szczególności, że komisje obu instancji rozpoznały schorzenie kręgosłupa i stawów kolanowych i zastosowały kwalifikację orzeczniczą stopnia nasilenia tych schorzeń zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., co uzasadnia uznanie poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Odnosząc się do żądania skargi należy przede wszystkim wyjaśnić, że sąd administracyjny sprawuje jedynie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i co do zasady nie leży w jego kompetencjach orzekanie merytoryczne w sprawie. Sąd nie może zatem dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia orzekając w kwestii, czy skarżący jest zdolny do służby wojskowej. Rozpatrując zarzut skarżącego, że został uznany za zdolnego do służby wojskowej pomimo faktycznego stanu jego zdrowia i stwierdzenia wysokiego stopnia zaawansowania choroby, trzeba zwrócić uwagę, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia (tak jak w typowym badaniu lekarskim), ale rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 1999 r. sygn. akt III SA 783/99 opubl. w elektronicznym zbiorze orzecznictwa LEX pod nr 44802). Owe stwierdzenie przydatności do służby wojskowej następuje z uwzględnieniem chorób i ułomności wyszczególnionych w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Z treści tego załącznika wynika, iż nie wszystkie rozpoznawane u poborowego rodzaje chorób lub ułomności powodują, iż należy go uznać za niezdolnego do służby wojskowej. Także nie każdy rozpoznany stopień zaawansowania choroby powoduje, że poborowy jest niezdolny do służby wojskowej. Wydając orzeczenie o przydatności do służby wojskowej komisje lekarskie obowiązane są stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a."), w tym art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jednym ze składników decyzji administracyjnej jest uzasadnienie faktyczne i prawne, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie spełnia tych wymagań uzasadnienie ograniczające się do wskazania wyników badań bez odniesienia ich do treści przepisów będących podstawą wydania decyzji. Zgodnie z § 34 punkt 1 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. kategorię "A" zdolności do służby wojskowej przyznaje się poborowym w przypadku stwierdzenia, że istnieje "Skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nie upośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju". Taką samą kategorię należy przyznać poborowemu w przypadku stwierdzenia choroby opisanej w § 62 pkt 1 rozporządzenia tj. w przypadku stwierdzenia, że istnieją "Przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe. splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z okresowymi zaostrzeniami". Ani organ pierwszej instancji, ani organ drugiej instancji nie wyjaśniły jednak w swojej decyzji cechy którego z powyższych schorzeń przejawia stwierdzony "zespół bólowy piersiowo - lędźwiowy" o określonym podłożu, "nieznacznie upośledzający sprawność ustroju" (pkt 1 orzeczenia Komisji Terenowej). Wskazanie na "zespół bólowy" sugeruje schorzenie określone w § 62 pkt 1 rozporządzenia. W takim przypadku podlegającą badaniu i kwalifikacji cechą schorzenia nie jest jego wpływ na sprawność ustroju (nieznaczność lub znaczność upośledzenia sprawności ustroju), ale "przewlekłość" i częstotliwość zaostrzeń ("okresowe" zaostrzenia - § 62 pkt 1, "częste" - § 62 pkt 2, "częste" wraz z utrwalonymi objawami ubytkowymymi - § 62 pkt 3). Cecha ta nie była badana, organy dopuściły się wobec tego także naruszenia wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli odnieść ocenę "nieznacznego upośledzenia sprawności ustroju" do będącego jedynie "podłożem" zespołu bólowego "prawobocznego skrzywienia kręgosłupa", to należy mieć na względzie, że tam, gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia - w tym wypadku stopień upośledzenia sprawności ustroju - pojęciami ogólnymi, takimi, jak "nieznaczne" (§ 34 pkt 1 rozporządzenia), "znaczne" (§ 34 pkt 3 rozporządzenia), obowiązkiem komisji lekarskiej jest wnikliwe uzasadnienie przyjęcia tego, a nie innego paragrafu i punktu ww. rozporządzenia. Orzeczenie Komisji nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni, lecz stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. musi zawierać uzasadnienia faktyczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47326). Komisja zatem stwierdzając "nieznaczne" upośledzenie sprawności ustroju powinna się odnieść do tego czy wskazywane przez skarżącego w odwołaniu zalecenia lekarskie (zakaz dźwigania, częstego chodzenia, stania i siedzenia) świadczą o "nieznacznym" czy też "znacznym" upośledzeniu sprawności ustroju. Podobne uwagi należy odnieść do wskazanego w punkcie 2 orzeczenia Komisji Terenowej schorzenia w postaci chondromolacji obu rzepek z powysiłkowym zespołem bólowym prawego stawu kolanowego, które zostało zakwalifikowane jako wymieniane w § 77 pkt 5 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. Przywołany przepis rozporządzenia zawiera następujący opis schorzenia: "Następstwa przebytych urazów bez zniekształceń nie upośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową". Pomimo różnicy w określeniu nazw schorzeń ani uzasadnienie orzeczenia organu pierwszej instancji, ani też uzasadnienie orzeczenia organu drugiej instancji nie zawierają wyjaśnienia, dlaczego dokonano powyższej kwalifikacji. Sąd dostrzega jednak, że w treści "objaśnień szczegółowych" znajdujących się pod tabelą rozdziału XVII - "Kończyny" rozporządzenia znajdują się także objaśnienia co do treści § 77 pkt 5 i 6. Stwierdzają one, iż do tych punków należy kwalifikować takie następstwa przebytych uszkodzeń wewnątrzstawowych, które m.in. powodują chondromolację, potwierdzoną w badaniach USG. Samo zatem wskazanie na rozpoznanie chondromolacji jest wystarczające do kwalifikacji schorzenia, z § 77 pkt 5 lub 6 i nie pozostaje w sprzeczności z przedstawioną przez skarżącego dokumentacją lekarską (zaświadczenie w formie "karty informacyjnej" sporządzone przez dr med. Krzysztofa Szczura). Organy obu instancji nie wyjaśniają jednak, dlaczego prawidłowym rozpoznaniem jest stwierdzenie, że "chondromolacja" nie upośledza lub jedynie nieznacznie upośledza sprawność ruchową (§ 77 pkt 5 rozporządzenia). Także w tym przypadku brak wypowiedzi organów orzekających, czy wskazywane przez skarżącego w odwołaniu zalecenia lekarskie (zakaz dźwigania, częstego chodzenia, stania i siedzenia) świadczą o "nieznacznym" czy też "znacznym" upośledzeniu sprawności ruchowej. Powyższe uchybienia mogły mieć wpływ na wynik postępowania, gdyż przyjęcie, że skarżący posiada ww. schorzenia odpowiednio w stopniu więcej niż "nieznacznie" upośledzającym sprawność ustroju lub sprawność ruchową ewentualnie schorzenie to jest związane z "częstymi zaostrzeniami" skutkowałby przyznaniem kategorii "D" zdolności do służby wojskowej (§ 34 pkt 2, § 77 pkt 6, § 62 pkt 2 rozporządzenia), natomiast stwierdzenie, że upośledzenie sprawności ustroju nastąpiło w stopniu "znacznym" lub zaostrzenia zespołu bólowego są "częste" i występują wraz z utrwalonymi objawami ubytkowymi, skutkowałoby przyznaniem kategorii "E" zdolności do służby wojskowej (§ 34 pkt 3, § 62 pkt 3 rozporządzenia). Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416; z późn. zm.) oznaczałoby to że skarżący jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria "D") lub że jest trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W ponownym postępowaniu organy powinny dokonać stosownych ustaleń faktycznych i rozstrzygnąć, czy i jakiemu konkretnie schorzeniu wymienionemu w rozporządzeniu z dnia 25 czerwca 2004 r. odpowiada stwierdzony "zespół bólowy piersiowo - lędźwiowy na podłożu przebytej choroby Scheuermanna i łagodnego prawobocznego skrzywienia kręgosłupa L-S nieznacznie upośledzający sprawność ustroju" i "chondromolacja obu rzepek z powysiłkowym zespołem bólowym prawego stawu kolanowego", a także jaki stopień nasilenia przejawiają zdiagnozowane schorzenia. Motywy rozstrzygnięcia powinny być wyczerpująco omówione w uzasadnieniu orzeczenia. Ze względu na powyższe braki decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia całości skargi, stosownie do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w punkcie 2 sentencji wyroku.