II SA/Bd 836/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] Burmistrz W., działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 13, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 25, art. 26, art. 29, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z póżn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku P. B. nr DSR. [...] złożonego w dniu [...].04.2017, orzekł o: 1. przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat - B. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...].04.2017 r. do [...].07.2017 r. 2. przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat - B. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...].04.2017 r. do [...].07.2017. 3. przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia - B. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...].04.2017 r. do [...].07.2017. 4. na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustalono do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt 1-3 decyzji w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od [...].04.2017 r. do [...].07.2017 r. (tj. w wysokości różnicy pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa ww. art. 5 ust. 3, a kwotą o którą przekroczony został dochód rodziny), 5. odmowie od dnia [...] sierpnia 2017 r. świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego, wnioskowanego na B. B., 6. odmowie od dnia [...] sierpnia 2017 r. świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego, wnioskowanego na B. B., 7. odmowie świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018, wnioskowanego na B. B.. W uzasadnieniu podjętej decyzji orzekający organ podniósł, iż na podstawie informacji o dochodach za rok 2015, uzyskanej w systemie informatycznym Ministra Finansów oraz oświadczeń o dochodach nieopodatkowanych stwierdzono, że rodzina wnioskodawcy w roku 2015 uzyskała dochód w wysokości [...] zł (tj. dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez M. B. w okresie od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r., natomiast od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. działalność gospodarcza została zawieszona). Do dochodu rodziny nie uwzględniono dochodu P. B. z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę oraz umowę zlecenia w związku z tym, iż jest to dochód utracony. Miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a kryterium dochodowe dla rodziny wyniosło [...] zł (764,00 zł x 4 osoby) w okresie od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r. (tj. do dnia ważności orzeczenia o niepełnosprawności córki B. B.). Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wynosi [...] zł w okresie od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r., dlatego w ocenie organu w tej sytuacji zastosowanie znalazły przepisy art. 5 ust. 3-3c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto orzekający organ wyjaśnił, iż od dnia [...] sierpnia 2017 r. do dnia [...] października 2017 r. kryterium dochodowe dla rodziny wynosiło [...] zł (674,00 zł x 4 osoby), co spowodowane jest utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności córki B. B.. W związku z tym, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę [...]zł, tj. kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego od dnia [...] sierpnia 2017 r., zdaniem organu I instancji skutkowało to tym, że strona nie posiada uprawnień do zasiłków rodzinnych od dnia [...] sierpnia 2017 r. Organ I instancji zwrócił też uwagę, że na podstawie art. 8 cytowanej ustawy, wymienione w nim dodatki przysługują wyłącznie do zasiłku rodzinnego w związku z czym, gdy stronie nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, to nie przysługuje jej również prawo do wyżej wskazanych dodatków. W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. zarzuciła, iż wydający ją organ I instancji nie przytoczył podstawy prawnej niezbędnej do obliczenia dochodu, będącej podstawowym elementem do przyznania, ustalenia wysokości świadczenia bądź odmowy przyznania świadczeń rodzinnych. W związku z tym, iż małżonek odwołującej w 2015 r. prowadził pozarolniczą działalność na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, to jej zdaniem przy ustaleniu dochodu winien być zastosowany art. 3 pkt 1b ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że dla wyliczenia dochodu należy od przychodu odjąć składki ZUS-owskie oraz podatek, natomiast w zaskarżonej decyzji zostały odjęte tylko składki na ubezpieczenie społeczne. Ponadto, w ocenie skarżącej, formularz PIT-28 za 2015 rok stanowiący podstawę do wyliczenia dochodu rodziny, dotyczy uzyskanych dochodów za cały rok 2015, a nie tylko 8 miesięcy jak to przyjął organ wydający decyzję, gdyż mąż skarżącej w 2015 r. prowadził przez 8 miesięcy działalność, a przez 4 miesiące miał ją zawieszoną, do której to okoliczności organ w ogóle się nie ustosunkował. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy potwierdził stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji w zakresie wysokości dochodu rodziny wnioskodawczyni, stwierdzając dodatkowo, że w poprzednim systemie prawnym, rodzina strony nie uzyskałaby prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków, w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zmiana przepisów w tym zakresie spowoduje przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków, lecz w wysokości pomniejszonej o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego przez całą rodzinę, czyli o [...] zł miesięcznie, stanowiącego część dochodu otrzymywanego ponad kryterium dochodowe dla rodziny z dwojgiem dzieci w wieku do lat 5 i do 18 roku życia. Z zastosowaniem zasady "złotówka za złotówkę" świadczenia będą zatem wypłacone w wysokości różnicy pomiędzy przysługującą kwotą świadczeń rodzinnych, o które ubiega się rodzina tzw. "łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami", a wysokością dochodu przekraczającego kryterium dochodowe czyli w okresie od kwietnia 2017 r. do lipca 2017 r. po [...] zł miesięcznie. Odnosząc się do argumentu strony, podniesionego w treści odwołania, iż dochód męża z prowadzonej działalności gospodarczej organ obliczył tylko za 8 miesięcy, tj. w okresie w jakim prowadził tę działalność, a pozostałe 4 miesiące działalność była zawieszona, Kolegium wyjaśniło, że uzyskany przez męża skarżącej w okresie 8 miesięcy 2015 r. dochód winien być podzielony przez ilość miesięcy w którym był uzyskiwany tj. 8 miesięcy, co organ I instancji uczynił w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z oświadczenia M. B. z dnia [...] kwietnia 2017 r., w roku 2015 uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego cyt. "dochód - po odliczeniu kwot z tyt. należnej składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł podatek 0 - wyniósł [...] zł" i taki dochód organ przyjął do obliczenia dochodu rodziny uzyskanego w roku 2015. W skardze do sądu P. B. zarzuciła, że organ II instancji w ogóle nie rozpatrzył jej argumentów stanowiących podstawę wniesionego odwołania, w którym podniosła dwie kwestie; mianowicie błędu w oświadczeniu o dochodach - nie zostały odliczone składki zdrowotne, co spowodowało zawyżenie dochodu. Druga kwestia dotyczyła nie podania w uzasadnieniu decyzji wydanej przez Burmistrza W. pełnej podstawy prawnej stanowiącej podstawę wyliczeniu dochodu. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że w oświadczeniu o dochodach jest błąd, gdyż w pkt 1 należało podać dochody po odjęciu składek na ubezpieczenie społeczne (pkt 2), zdrowotne (pkt 3) oraz podatek (pkt 4). Niestety skarżąca mylnie odczytała, że od dochodu odjąć należy jedynie pkt 2 składki społeczne i pkt 4 podatek, a uzyskany wynik wpisać do pkt 1 co uczyniła, skutkiem czego został zawyżony dochód. W ocenie skarżącej, SKO analizując powyższą kwestię, dokonało jedynie przytoczenia danych z błędnie wyliczonego oświadczenia, wskazując, iż od dochodu zostały odjęte składki zdrowotne kwotę [...]zł, czego skarżąca nie jest w stanie zrozumieć. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że oprócz nie odjęcia składek zdrowotnych w oświadczeniu o dochodach, to dodatkowo błędnie została podana ich kwota, bowiem z PIT-u za 2015 r. wynika, iż składki zdrowotne wynoszą [...] zł, natomiast księgowa skarżącej podała, że wysokość składki zdrowotnej wynosi [...] zł, co wynika z przepisów prawa, natomiast SKO podało jeszcze inną kwotę składek zdrowotnych. W związku z powstałymi zawirowaniami w celu wyliczenia faktycznego dochodu, skarżąca wystąpiła do księgowej o zaświadczenie z konkretnie podaną wysokością składek na ubezpieczenie zdrowotne (zaświadczenie z dnia [...].06.2017 r. załączone do odwołania), z którego wynika, iż składki zdrowotne wynoszą [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. W przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.. Przeprowadzona pod tym kątem analiza zaskarżonej decyzji dała podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji organu odwoławczego. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] o przyznaniu wnioskowanych świadczeń rodzinnych z zastrzeżeniem pkt 4 tej decyzji, iż na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustalono do wypłaty, łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt 1 do 3 zaskarżonej decyzji, w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od [...] kwietnia 2017 r. do [...] lipca 2017 r., tj. zgodnie z art. 5 ust. 3a ww. ustawy, w wysokości różnicy pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w art. 5 ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Powyższe ustalenie organ odwoławczy uzasadnił tym, iż w odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby, co zdaniem Kolegium miało miejsce w niniejszej sprawie, bowiem z oświadczenia M. B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. wynika, że w roku 2015 uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, który po odliczeniu kwot z tytułu należnej składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek - wyniósł [...] zł i taki dochód organ przyjął do obliczenia dochodu rodziny uzyskanego w roku 2015. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzuje w art. 3 pojęcie dochodu, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3a pkt 1 lit. a) b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3a pkt 1 lit. b) c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3a pkt 1 lit. c). W zależności zatem od tego, czy wnioskodawca podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym oraz tego, w jakiej formie to opodatkowanie następuje, ustawa w szczegółowy sposób określa sposób wyliczenia kwoty dochodu dla potrzeb ustalenia przez organ prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych. Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przez organy art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za uzasadniony, gdyż analiza akt sprawy i przedłożonej przez skarżącą do odwołania informacji (PIT-28) o dochodach za 2015 r. wskazuje na rozbieżności między źródłem, na którym oparł się organ I instancji, a dokumentem przedłożonym z odwołaniem przez skarżącą, przy jednoczesnym wskazaniu przez skarżącą w odwołaniu, iż dokonała błędnego wyliczenia dochodu wobec potrącenia jedynie składek na ubezpieczenie społeczne z pominięciem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organ odwoławczy naruszając przepisy art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., obligujące do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie dokonał prawidłowych ustaleń dochodu wnioskodawczyni za rok 2015 r. Jeśli bowiem skarżąca w odwołaniu wskazała na błędnie wyliczoną kwotę dochodu z jednoczesnym wyjaśnieniem, na czym ów błąd polegał, to zadaniem organu, w myśl powyższego przepisu winno być wezwanie strony do przedłożenia oświadczenia jednoznacznie określającego osiągnięty w 2015 r. dochód. Powyższe uchybienie w zakresie prawidłowego ustalenia dochodu wnioskodawczyni miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zważyć bowiem należy, że samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznając odwołanie strony, dokonuje ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, nie zaś zbadanie, czy wydana uprzednio decyzja jest zgodna z prawem. Takie bowiem uprawnienie przysługuje jedynie sądom administracyjnym, zaś postępowanie administracyjne daje stronom gwarancję dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności tego postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.