II SA/Bd 837/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak ( spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W dniu [...] M. N. wystąpiła z wnioskiem do Prezydenta Miasta [...] o wymeldowanie jej męża K. N. z lokalu przy ul. [...] we W. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że mąż nie przebywa w powyższym lokalu od [...] i od tego czasu sama ponosi koszty utrzymania mieszkania. W dniu [...] K. N. złożył w Prokuraturze Rejonowej we [...] zawiadomienie o popełnienie przez żonę M. N. przestępstw na jego szkodę polegających na przywłaszczeniu mienia (art.284§1 kk) i zmuszaniu go do określonego zachowania poprzez uniemożliwianie wejścia do mieszkania (art.191§1 kk). W trakcie postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że Prokuratura Rejonowa we [...] nadzoruje postępowanie przygotowawcze (sygn. [...]) zmierzające do ustalenia, czy popełnione zostało przestępstwo określone w art.191§1 kk polegające na utrudnianiu K. N. wejścia do przedmiotowego lokalu. Z tych przyczyn Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie w sprawie o wymeldowanie K. N. "do czasu rozpatrzenia sprawy przez Prokuraturę Rejonową we [...]. Zażalenie na to postanowienie wniosła M. N. wywodząc, że zaistniały przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu jej męża z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania, gdyż opuścił on dobrowolnie mieszkanie i nieobecność ta ma charakter trwały. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że zawieszenie postępowania administracyjnego jest uzasadnione wystąpieniem zagadnienia wstępnego, które rozstrzygnięte zostanie w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową we [...]. W skardze na to postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. N. podniosła, że jej mąż dobrowolnie wyprowadził się ze wspólnego mieszkania, a zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu służy jedynie przedłużaniu tej sprawy. W ocenie skarżącej, z faktu wszczęcia przez Prokuraturę Rejonową we [...] postępowania w sprawie zmuszania do określonego zachowania nie można wyprowadzić wniosku, że istotnie doszło do popełnienia tego przestępstwa na szkodę jej męża. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozstrzygając niniejszą sprawę na wstępie należy prawidłowo określić jej zakres przedmiotowy. Jak wynika bowiem z treści akt sprawy, przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w trakcie trwania postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącej o wymeldowanie K. N. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ocena legalności tego postanowienia obejmuje jedynie zagadnienia proceduralne dotyczące zastosowania przez organ orzekający instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego. Normujący tę kwestię przepis art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sprawą zasadniczą dla oceny wniosku była kwestia dotycząca wyjaśnienia pojęcia "zagadnienia wstępnego". W literaturze przyjmuje się, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuację, w której "wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, C.H.Beck, Warszawa 2003, str. 429). Za taką interpretacją pojęcia "zagadnienia wstępnego" przemawia również orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 18.04.2000r.sygn. akt V SA 1701/99 (opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 79244) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa zachodzi w sytuacji, gdy w ramach stanu faktycznego stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej występuje jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy administracyjnej, gdy jednocześnie do rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę administracyjną, lecz inny organ lub sąd." Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (wyrok NSA z 1.06.1998 r., sygn. akt II SA 534/98, publ. LEX nr 41763). W ocenie organów orzekających w sprawie wszczęcie przez Prokuraturę Rejonową we [...] postępowania przygotowawczego na skutek złożonego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa polegającego na zmuszaniu K. N. do określonego zachowania poprzez uniemożliwianie wejścia do mieszkania (art.191§1 kk) winno zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. prowadzić do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania. Mając na uwadze wyżej zaprezentowane wyjaśnienie pojęcia zagadnienia prejudycjalnego stwierdzić należy, że ocena organów orzekających w sprawie obligatoryjnego zawieszenia postępowania w przedmiocie wymeldowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest pozbawiona podstaw prawnych, a przez to błędna. Materialnoprawną podstawą żądania skarżącej jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., który stanowi, że "Organ administracji wydaje [...] decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego [...] i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się." Jak wynika z treści cytowanego przepisu, to do organu należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, tym samym stwierdzenie że utraciła ona uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W ramach badania przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu organ dokonuje zatem również samodzielnych ustaleń i oceny w zakresie ustalenia charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu także wówczas, gdy równolegle toczy się postępowanie karne mogące obejmować ustalenia w analogicznym zakresie. W konsekwencji, ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie może być kwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. (por. cyt. wyrok NSA z dnia 18.04.2000r.) Z wyżej zaprezentowanych rozważań wynika, że w istocie najważniejszym elementem konstrukcyjnym instytucji zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.) jest istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Wymaganej tu bezpośredniej zależności nie można utożsamiać z wymogiem jej ukierunkowania na określoną treść decyzji administracyjnej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji. Reasumując należy wskazać, że choć przyczyny i okoliczności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez uczestnika postępowania mają istotne znaczenie w sprawie o wymeldowanie, to jednak do dokonania ustaleń w tym zakresie właściwy jest organ rozpoznający sprawę, bez konieczności czekania na wynik postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organy ścigania. W tym stanie rzeczy dokonana przez organ odwoławczy ocena, prowadząca do uznania, że zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie jest prawidłowa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.