II SA/Bd 839/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008r. sprawy ze skargi D. S. i J. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podjęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżących D. S. i J. S. od Wojewody [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 839/08 Uzasadnienie Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] [...] na podstawie art. 101 § 1 i § 3 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 lipca 2008 r. D. i J. S., działających przez swego pełnomocnika o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w B. przy ul. O., stanowiącą działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr [....] obręb [...], zajętą pod drogę publiczną i nabytą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto B., odmówił podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z [...] [...] o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości we własność i tym samym spełnione zostały przesłanki art. 97 § 1 pkt 4 Kpa uzasadniające zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Na powyższe postanowienie D. i J. S. złożyli zażalenie, wskazując że zawieszając w dniu 29 września 2006 r. postępowanie Prezydent B. wyraźnie określił, iż postępowanie ulega zwieszeniu "do prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy z powództwa Miasta B. o stwierdzenie częściowej nieważności umowy o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie". Zdaniem skarżących w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania przed sądem powszechnym obowiązkiem organu było podjęcie zwieszonego postępowania, a wskazana przez organ przyczyna odmowy podjęcia zawieszonego postępowania nie może być uważana za uzasadnioną. Organ odwoławczy – Wojewoda [....] postanowieniem z [...] – [....] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 Kpa uznał zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, że po prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w B. oddalającym pozew o stwierdzenie nieważności umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste w części dotyczącej działki nr [...], Prezydent B. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. Na powyższe postanowienie D. i J. S. złożyli skargę wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zdaniem skarżących odpadła przyczyna, dla której zawieszono postępowanie, a organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów skarżących zawartych w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazując że, rozstrzygnięcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] mieści się w pojęciu zagadnienia wstępnego i będzie implikowało stwierdzeniem nieważności kolejnej decyzji, to zaś spowoduje brak roszczenia odszkodowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 oraz art. 101 § 1 i 3 Kpa zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie własności nieruchomości położonej w B. przy ul. O. oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] obręb [...] zajętej pod drogę publiczną na rzecz poprzednich właścicieli tej nieruchomości D. i J. S. "do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy z powództwa Miasta B. o stwierdzenie częściowej nieważności umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste". Z akt wynika także, że pozew taki (noszący datę: 11 września 2006 r.) rzeczywiście wpłynął do Sądu Rejonowego w B. w dniu 29 września 2006 r. Z akt wynika również, że w dniu 3 kwietnia 2007 r. w I Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w B. zapadł wyrok (IC 1733/06), którym oddalono powództwo. Wyrok ten jest prawomocny. W związku z tym należy w tym miejscu wyraźnie stwierdzić, że z chwilą uprawomocnienia się tego wyroku obowiązkiem organu pierwszej instancji było podjęcie zawieszonego postępowania, ponieważ ustała przyczyna, dla której postępowanie to zawieszono w dniu 29 czerwca 2006 r. Wynika to ewidentnie z treści przepisu art. 97 § 2 Kpa. Stanowi on, że gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. A więc obowiązkiem organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie było podjęcie z urzędu zawieszonego postępowania. Stanowiłoby to nie tylko realizację powyższego przepisu ale i zasad ogólnych postępowania administracyjnego wymienionych w szczególności w przepisach art. 6-8 Kpa. Stanowią one, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, stoją na straży praworządności i obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. W tym miejscu wypada także zauważyć, że jeszcze w styczniu 2008 r. organ drugiej instancji zwracał uwagę Prezydentowi Miasta B. na konieczność podjęcia zwieszonego postępowania. Wynika to wyraźnie z treści uzasadnienia postanowienia Wojewody [...] z [....] – [...] wydanego w związku z zażaleniem D. i J. S. na bezczynność Prezydenta B. w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie [....]. Wojewoda [...] uznając zażalenie za nieuzasadnione stwierdził "W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania przed sądem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było podjęcie z urzędu postępowania, a w związku z brakiem tego rodzaju działania podjęcie postępowania na wniosek stron." dodając" Tym bardziej, że wniosek składany był przez strony 3 razy" (sic!). Tak samo jak wobec treści przytoczonego powyżej przepisu art. 97 § 2 Kpa także i wobec tego stanowiska organ przeszedł obojętnie, tj. nie podjął zawieszonego postępowania, mimo że było to jego bezwzględnym obowiązkiem. Zauważyć też należy, że jednym z podstawowych elementów w konstrukcji instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego jest wymóg jej stosowania tylko na czas konieczny do usunięcia przyczyny zawieszenia postępowania. Ustanie przyczyny zawieszenia postępowania oznacza odpadnięcie celu stosowania instytucji zawieszenia postępowania, a tym samym wymaga jego podjęcia. Organ pierwszej instancji nie tylko nie podjął zwieszonego postępowania ale po kliku miesiącach od wydania ww. wyroku przez Sąd Rejonowy dokonał nijako przekształcenia (czy raczej "przekształcenia") przesłanki zawieszenia, uznając bez wydawania odrębnego postanowienia, że jest nią tym razem wystąpienie przez Prezydenta Miasta B. z wnioskiem z dnia 26 listopada 2007 r. (znak: [...]) do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [....] znak [...] orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości we własność. W tej sytuacji należało uznać, że odmowa podjęcia zawieszonego postępowania stanowiła naruszenie art. 97 § Kpa i dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] – [...]. Odnosząc się jeszcze do zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że organ wydał je także z naruszeniem przepisu art. 107 Kpa. Uzasadnienie tego postanowienia w ogóle nie odnosi się do zarzutów zawartych w zażaleniu, a stanowi jedynie bardzo skrótowe przedstawienie przebiegu postępowania. Prowadząc ponownie postępowanie organ rozpozna ponownie wniosek skarżących z dnia 23 sierpnia 2008 r. zgodnie z treścią ww. przepisów, a w szczególności zgodnie z art. 97 § 2 Kpa mając na uwadze powyższe oceny i wskazania, które po myśli art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. są dla organu wiążące. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zawarte w pkt 3 na przepisie art. 200 tej ustawy oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.).