II SA/Bd 842/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2012r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] znak [...] Prezydent Miasta T. w oparciu o art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") uznał Z. D. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, z uwagi na niestawienie się ww., pomimo wezwania pismem z dnia [...] do osobistego stawiennictwa, w Dziale Świadczeń Alimentacyjnych MOPR w T. celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. Jednocześnie organ wskazał, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. powiadomił MOPR w T. pismem z dnia [...], iż w okresie ostatnich 6 miesięcy ww. dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów, a więc że w sprawie nie zaistniała sytuacja objęta hipotezą przepisu art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Od powyższej decyzji Z. D. wniósł odwołanie, podnosząc okoliczność wpływania na konto Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. alimentów. Do odwołania ww. dołączył zaświadczenie pracodawcy o zarobkach, zawierające informację o dokonanych potrąceniach oraz dwa dowody wpłaty alimentów na konta ww. Komornika. Po rozpatrzeniu w/w odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] znak [...], orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wskazując w uzasadnieniu decyzji na prawidłowość w świetle treści przepisów art. 3 ust. 5, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozstrzygnięcia organu I instancji podkreśliło, iż odwołujący został prawidłowo wezwany do organu I instancji celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjny i odebrania oświadczenie o stanie majątkowym, że pomimo tego nie dopełnił tych obowiązków, co skutkowało wszczęciem przez organ I instancji, w dniu [...], postępowania w sprawie uznania odwołującego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, że w trakcie postępowania organ I instancji uzyskał od Komornika Sądowego informację o wyegzekwowanych należnościach z tytułu alimentów w okresie od [...] do [...], że przekazana przez Komornika informacja obejmuje wpłaty wykazane przez Z. D. w załącznikach do odwołania oraz, że z zaświadczenia tego wynika, iż w okresie 6 miesięcy poprzedzających wszczęcie postępowania przez organ I instancji Z. D. nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Ponadto SKO zaznaczyło, że z dokumentów dołączonych do odwołania nie wynika, czy po dniu [...] dłużnik dokonywał wpłaty z tytułu alimentów. W świetle powyższych okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia organu I instancji oraz wydana na ich podstawie decyzja, są zgodne z prawem i wskazanymi wyżej przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na powyższą decyzję Z. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której ponownie zaznaczył, iż nie uchyla się od płacenia alimentów, ponieważ od wielu lat ma zajęte przez Komornika Sądowego wynagrodzenie, a pieniądze na poczet alimentów są co miesiąc odprowadzane przez pracodawcę, zaś w chwili obecnej przez ZUS w T. Skarżący podkreślił, że Komornik Sądowy zajmuje mu nie mniej niż 60 % wynagrodzenia oraz, że dostarczył do MOPR w T. wszelkie zaświadczenia, że alimenty były odprowadzane. Zdaniem skarżącego skoro Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. otrzymuje przelewy z jego wynagrodzenia i nie ma mu nic do zarzucenia, to tym samym nie ma podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego unikającego płacenia alimentów. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd stwierdził, iż nie odpowiada ona prawu, z uwagi na dostrzeżone naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określające warunki możliwości uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, w wersji obowiązującej w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. I tak zgodnie z art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w art. 5 ust. 3 i ust. 3 pkt od 1 do 3 ww. ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ww. ustawy (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 889/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący pismem z dnia [...] został zawiadomiony o przyznaniu osobie uprawnionej – E. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] do dnia [...] oraz, że pismem z tego samego dnia został on wezwany przez MOPR w T. do osobistego stawienia się w ośrodku w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia majątkowego, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania. Nie stanowi również okoliczności spornej w sprawie ustalenie organu, iż skarżący nie wykonał wezwania organu i nie stawił się w MOPR w wyznaczonym terminie w celu wykonania ww. obowiązków, pomimo prawidłowego i odpowiadającego wymogom określonym w kpa doręczenia mu wezwania z dnia [...]. Tym samym więc bezsprzecznie zaistniały w sprawie podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (zaistnienie przesłanek z art. 5 ust. 3 i ust. 3 pkt 1 ww. ustawy), co też miało miejsce w dniu [...]. Z motywów rozstrzygnięć organów obu instancji oraz akt sprawy nie wynika jednak w sposób niewątpliwy i nie budzący wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 5 ust. 3a ww. ustawy, a więc że skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wskazano wyżej tylko poczynienie niewątpliwego ustalenia w tym przedmiocie umożliwia wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sytuacji zaistnienia którejkolwiek z podstaw z art. 5 ust. 3 i ust. 3 pkt 1-3 ww. ustawy. W sprawie zaś organ II instancji argumentując wystąpienie warunków do uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych powołał się na znajdującą się aktach sprawy informację z dnia [...] o przyznaniu osobie uprawnionej – E. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] do dnia [...], oraz na okoliczność uzyskania przez organ I instancji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. informacji o wyegzekwowanych należnościach z tytułu alimentów w okresie od [...] do [...] (okres ostatnich 6 miesięcy). W aktach sprawy nie ma natomiast żadnego dokumentu z którego wynikałaby kwota wysokości ustalonych alimentów za okres od dnia [...] do dnia [...] (informacja z dnia [...] o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości obejmuje jedynie okres od dnia [...] do dnia [...]). W ocenie Sądu brak takiej informacji w aktach sprawy uniemożliwia zweryfikowania słuszność poczynionego przez organy obu instancji stwierdzenia o niewywiązywaniu się przez skarżącego przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Brak bowiem informacji o ustalonych alimentach w całym okresie ostatnich 6 miesięcy, przy jednoczesnym nie wskazaniu w uzasadnieniu podjętych w sprawie decyzji w którym to dokładnie miesiącu nie wywiązała się strona z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 3a ww. ustawy, nie pozwala na poczynienie niewątpliwego ustalenia w kwestii regulowania bądź też nie przez nią zobowiązań alimentacyjnych w kontrolowanym okresie w kwocie nie niższej niż 50 % ustalonych alimentów. Zdaniem Sądu tylko w sytuacji wyraźnego i niebudzącego wątpliwości określenia miesiąca w którym skarżący nie wywiązał się z obciążających go zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % ustalonych alimentów, mogło stanowić podstawę do zaniechania ustalenia wysokości alimentów skarżącego w całym okresie badanych 6 miesięcy. W przedmiotowej sprawie natomiast orzekające organy ani nie wskazały wprost takiego miesiąca, ani też nie wyjaśniły sposobu ustalenia, na postawie otrzymanego przez MOPR w T. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. zaświadczenia o dokonanych przez skarżącego wpłatach, że skarżący nie wywiązał się w okresie ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów, poprzez chociażby wskazanie kwoty którą należałoby w danym miesiącu wpłacić, aby spełnić warunek z art. 5 ust. 3a ww. ustawy, a która to nie została uiszczona. Poczynienie zaś niewątpliwych ustaleń co do okoliczności objętych hipotezą wskazanego przepisu było w ocenie Sądu konieczne dla możliwości wydania decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zwłaszcza że skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania w sprawie zaprzeczał twierdzeniom organów o uchylaniu się przez niego od płacenia obciążających go zobowiązań alimentacyjnych. W tym miejscu podkreślić należy, że podjęcie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, powoduje konieczność spełnienia przez to rozstrzygnięcie wszelkich wymogów formalnych jakie ustawodawca stawia decyzjom administracyjnym, w szczególności tych wynikającym z przepisów art. 107 kpa, a określających obligatoryjne elementy decyzji, odnoszące się zarówno do komparacji i formuły rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Przepis art. 107 § 3 kpa precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji stanowi zatem istotny składnik prawidłowo wydanej decyzji. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o powodach, tak faktycznych jak i prawnych, którymi kierował się organ podejmując określone rozstrzygnięcie w sprawie. Strona może bowiem skutecznie bronić swoich interesów, tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powzięcia decyzji. Obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji wiąże się także z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu rozstrzygnięć, dotyczy zwłaszcza tych decyzji, z którymi wiążą się dla strony określone negatywne konsekwencje. Analiza akt sprawy i zapadłych w sprawie rozstrzygnięć w kontekście poczynionych uwag prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że organy administracyjne dopuściły się, naruszenia przywołanych przepisów art. 107 § 3 i art. 11 kpa w zw. z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy bowiem nie określiły i nie wyjaśniły w uzasadnieniu podjętych decyzji w sposób jasny i precyzyjny sposobu dokonania ustalenia, że skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu niewywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Nie ma zatem możliwości skontrolowania prawidłowości stanowiska organów w tym zakresie. W aktach sprawy nie ma również, jak podkreślono wyżej, informacji dotyczącej wysokości zobowiązań alimentacyjnych skarżącego za okres od dnia [...] do dnia [....], co świadczy także o niekompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Brak materiału dowodowego w tym zakresie w okolicznościach przedmiotowej sprawy przesądza zatem także o uchybieniu przez orzekające w sprawie organy przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Naruszenie wszystkich wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego ma ten skutek, że motywy rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów są niejasne w szczególności dla adresata decyzji, ale także i dla Sądu. Taka zaś sytuacja uniemożliwia zweryfikowanie twierdzenia organów, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, warunkujące możliwości wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydent Miasta T. z dnia [...]. Orzeczenie zawarte w pkt 2 oparto na art. 152 ppsa. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku. Zawarte w nim oceny i wskazania mają bowiem po myśli art. 153 ppsa dla organu moc wiążącą.