II SA/Bd 843/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2009 r. nr SKO-[...] w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. u. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję z dnia 4 sierpnia 2009 r., nr [...], którą Prezydent Miasta W. odmówił przyznania S. S. wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłku celowego zwrotnego z przeznaczeniem na uregulowanie zadłużenia czynszowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż wnioskodawca spełnia tylko jedno z dwóch kryteriów warunkujących przyznanie pomocy, mianowicie kryterium sytuacyjne, nie spełniając przy tym kryterium dochodowego. Wskazano ponadto, że w przypadku S. S. nie zachodzą również szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego zwrotnego i zasiłku celowego specjalnego. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia, źródłem utrzymania S. S. jest świadczenie z ZUS w wysokości 851,33 zł, a także dochód uzyskiwany z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,907 ha przeliczeniowego, wynoszący 394,75 zł, co daje łączną kwotę 1246,08 zł. Od powyższej sumy odliczono kwotę 200 zł, płaconych przez S. S. tytułem alimentów na rzecz córki. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł., w związku z powyższym brak jest podstawy przyznania S. S. zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na znaczne przekroczenie kryterium dochodowego. Ponadto brak jest podstaw do przyznania zasiłku, o którym mowa w art. 41 ustawy, który może zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie przekraczającej kryterium dochodowe. Z jednej strony nie zachodzą bowiem w przedmiotowej sprawie żadne szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, z drugiej z kolei strony udzielenie pomocy pieniężnej warunkowane jest możliwościami finansowymi organu przyznającemu świadczenie. Podkreślono, że jak wynika z rozliczenia środków finansowych MOPR we W. z dnia [...], wysokość środków zaplanowanych w budżecie pomocy społecznej nie pozwala na przyznawanie zasiłków celowych zwrotnych. Organ podniósł ponadto, że S. S. objęty został pomocą w formie bezpłatnych bonów obiadowych od dnia [...] do dnia [...], co świadczy o udzielaniu wyżej wskazanemu pomocy w miarę możliwości organu. Powyższe rozstrzygniecie stało się przedmiotem skargi, którą S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze, a także w kolejnych wniesionych w przedmiotowej sprawie pismach, skarżący nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów naruszenia przy wydawaniu zakwestionowanej decyzji prawa materialnego, czy też procesowego. W wyżej wskazanych pismach podniesione zostały z kolei liczne argumenty natury historycznej i politycznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte przy wydawaniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 12269) rolą sądów administracyjnych jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta przeprowadzana jest pod kątem zgodności z prawem, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej i sprowadza się do oceny, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie wnikając przy tym w jej celowość i zasadność. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Stosownie natomiast do § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (DZ. U. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zostało w wysokości nieprzekaraczającej 477 zł. Dochód z kolei, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej stanowi, zgodnie z art. 8 ust. 3, sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie lub w przypadku utraty dochodu – z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego, dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku okresowego wyniósł 1246,08 zł., a złożyły się na niego wypłacane skarżącemu świadczenie rentowe w wysokości 851,33 zł, a także dochód uzyskiwany z prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,907 ha przeliczeniowego w kwocie 394,75 zł. Kwota uzyskiwana z prowadzonego gospodarstwa rolnego ustalona została w oparciu o art. 8 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym przyjęto, ze z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. (kwota podwyższona z kwoty 194 zł na podstawie § 1 pkt 2 e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr127 Poz. 1055). Powyższa kwota 1246,08 zł., zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, pomniejszona została o kwotę 200 zł, wypłacanych tytułem alimentów na rzecz córki. Jak wynika z powyższych ustaleń, po zsumowaniu dochodów skarżącego oraz odliczeniu kwoty, o którą dochód zostaje pomniejszony, przyjąć należy, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej skarżący legitymował się dochodem w wysokości 1046,08 zł. Bezsprzecznie oznacza to, że ustalony dochód znacznie przekracza kwotę ustaloną jako kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 477 zł., w związku z czym zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ustawy nie mógł zostać przyznany. Kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Oznacza to, iż niespełnienie jej pozbawia możliwości przyznania zasiłku osobie o to świadczenie wnioskującej, mimo spełnienia przez nią innych ustawowych kryteriów. Podstawowym celem pomocy społecznej jest bowiem umożliwienie osobom potrzebującym przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przy czym organ realizujący tę pomoc nie może działać na zasadach dobrowolności – związany jest ustawą regulującą tę materię i wynikającymi z niej kryteriami. W związku z tym, jeśli przesłanki określone są w przepisie wprost, organ nie ma możliwości zinterpretowania ich w sposób inny, niż w nim wskazany. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach, mimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, może zostać przyznany specjalny bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium osoby samotnie gospodarującej, a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie zasiłku celowego, a także zasiłku celowego specjalnego mieści się w sferze swobodnego uznania przyznającego go organu, co oznacza, że nawet przy spełnieniu ustawowych przesłanek przyznanie świadczenia nie jest obligatoryjne. Uznanie to nie oznacza jednak dowolności. Organ kierować się musi zarówno okolicznościami sprawy, jak i ogólnymi celami pomocy społecznej, a także własnymi możliwościami – biorąc pod uwagę dostępne środki finansowe, a także liczbę złożonych wniosków o przyznanie pomocy, zarówno w formie świadczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych, konieczna jest zatem ocena szczególnych okoliczności warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Biorąc pod uwagę wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, że wydający zaskarżoną decyzję organ, a także organ pierwszej instancji nie naruszyły tak prawa materialnego, jak i procedury w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy. Z tego względu Sąd, na podstawie ustawy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.