II SA/Bd 845/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Prezydent Miasta [...], decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2012 r. działając na podstawie przepisów art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 9 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr. 98, poz. 1071 z późn. zm.) orzekł o obowiązku zwrotu przez M. R. na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w [...] nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. w kwocie brutto: [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] listopada 2011 r. skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu. W związku z tym, wypłacone za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. świadczenie z Funduszu Pracy stało się świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Uważając powyższe rozstrzygnięcie za krzywdzące, skarżący pismem z dnia [...] maja 2012 r. wniósł do Wojewody [...] odwołanie, w którym wyjaśnił, że uczęszczał na szkolenie pt. "[...]" w terminie od [...] 2011 r. do [...] 2011 r., prowadzone przez Stowarzyszenie [...] w [...]. Po zakończeniu szkolenia każdy uczestnik miał obowiązek odbycia stażu zgodnie z kierunkiem ukończonego szkolenia. Skarżący staż odbywał w okresie od [...] maja 2011 r. do [...] listopada 2011 r. Na czas szukania miejsca do odbycia stażu, strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], tj. od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. W tym czasie, jak podniósł skarżący, nie pobierał żadnych świadczeń pieniężnych z tytułu stażu, czy też innego zatrudnienia oraz nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Organ II instancji, po dokonaniu analizy odwołania, decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko, Wojewoda przedstawił poniższy stan faktyczny sprawy. Mocą decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] uznano skarżącego za osobę bezrobotną od dnia [...] kwietnia 2011 r. i od tegoż dnia przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...]% kwoty zasiłku. Dnia [...] czerwca 2011 r., na mocy decyzji nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] maja 2011 r., gdyż z przedstawionych dokumentów wynikało, że podlega on na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Następnie, decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] odmówiono przyznania skarżącemu prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...] maja 2011 r. Organ I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że w okresie od dnia [...] 2011 r. do [...] 2011 r. skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urząd pracy na szkolenie lub odbycia stażu przez firmę [...] Stowarzyszenie [...] w [...]. W wyżej przedstawionych okolicznościach organ I instancji, po uprzednim wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...], decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] uchylił decyzje: – z dnia [...].05.2011 r. znak: [...], nr [...], – z dnia [...].06.2011 r. znak: [...], nr [...], – z dnia [...].06.2011 r. znak: [...] i jednocześnie orzekł o odmowie uznania skarżącego z dniem [...] kwietnia 2011 r. za osobę bezrobotną z powodu nie spełniania warunków określonych przez art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po uprawomocnieniu się ww. decyzji organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w [...] nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. w kwocie brutto: [...] zł. Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wobec powyższego stanu rzeczy organ II instancji, przytaczając treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I, art. 76 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przyjął, że skarżący rejestrując się jako bezrobotny w dniu [...] kwietnia 2011 r., w sposób powszechnie stosowany przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym m.in. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jak zauważono, w dniu rejestracji strona w "Oświadczeniu osoby bezrobotnej" będącej cz. C "Karty rejestracyjnej bezrobotnego" poświadczyła własnoręcznym podpisem, że m.in. nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego - np. współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, albo pobieranie stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego, na które osoby bezrobotne zostały skierowane przez inne podmioty niż powiatowy urząd pracy (nie dotyczy ubezpieczenia społecznego rolników). W wyniku przeprowadzonego przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący w czasie od [...] 2011 r. do [...] 2011 r. został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urząd pracy na szkolenie lub odbycia stażu przez firmę [...] Stowarzyszenie [...] w [...]. Powyższe informacje zostały udzielone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismami z dnia [...] lutego 2012 r. oraz z dnia [...] czerwca 2012 r., na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych. Jak zauważył organ odwoławczy, do odwołania strona załączyła zaświadczenie ze Stowarzyszenia [...] w [...] z którego wynika, że w miesiącu kwietniu 2011 r. strona nie uzyskała żadnego stypendium i w związku z tym nie były opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Wnoszącemu odwołanie wskazano więc, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l mówi tylko i wyłącznie o tym, że bezrobotnym nie może być osoba, która podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie w ocenie organu wynika, że skarżący w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych. W tak ustalonym stanie faktycznym i zgodnie z cyt. wyżej przepisami, zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez stronę za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. uznano za świadczenie nienależne i podlegające zwrotowi, ponieważ wypłacono je za okres, kiedy to strona podlegała, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, a zatem pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Wobec powyższego, organ odwoławczy nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień i orzekł jak wyżej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu strona wskazała, że rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] była osobą bezrobotną, bez środków do życia (był to okres od [...] kwietnia 2012 do [...] maja 2012 r.). Skarżący nadmienił, że nigdzie w tym czasie nie pracował, nie posiadał żadnych dochodów. W ciągu trzydziestu dni skarżący miał obowiązek znaleźć sobie staż po ukończeniu kursu wg regulaminu organizatora kursu Stowarzyszenia [...] w [...]. W tym czasie zarejestrował się w PUP, o czym powiadomił płatnika – pracodawcę, czyli Stowarzyszenie [...]. Skarżący podniósł, że w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych poinformowano go, że zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego dokonuje pracodawca, czyli Stowarzyszenie [...]. Analogicznie procedura przebiega w przypadku wyrejestrowania. Ponadto strona wskazała, że osoba bezrobotna w trakcie rejestracji nie jest informowana o odrębnych przepisach obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, o których mowa w decyzji o zwrocie zasiłku, a jedynie pytana, czy nie ma jakichkolwiek dochodów oraz czy jest gdzieś zatrudniona. Rejestrujący się w PUP, o tych sprawach nie mają żadnej wiedzy, nie kojarzą braku pracy z obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. W związku z powyższym, decyzja o zwrocie zasiłku za okres od [...] kwietnia 2012 do [...] maja 2012 r., argumentowana problematyką obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, która leży w gestii płatnika, jest w ocenie skarżącego krzywdząca. Wojewoda [...], w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie opiera rozstrzygnięcia na kryteriach słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych przez skarżącego w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Podstawę materialnoprawną powyższego orzeczenia stanowił przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.), który stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zaskarżona decyzja została poprzedzona ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem tego organu z dnia [...] maja 2012 r., w której po wznowieniu postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami uchylone zostały decyzje z dnia: - [...] maja 2011 r. znak: [...] nr [...] w sprawie uznania skarżącego z dniem [...] kwietnia 2011 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] kwietnia 2011 r. w wysokości [...]% kwoty zasiłku, - [...] czerwca 2011 r., znak: [...] nr [...] w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] maja 2011 r., - [...] czerwca 2011 r., znak: [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...] maja 2011 r. W powyższej decyzji organ jednocześnie orzekł co do istoty sprawy, o odmowie uznania skarżącego w dniu [...] kwietnia 2011 r. za osobę bezrobotną. Organ rozstrzygnął w powyższy sposób z uwagi na to, że skarżący w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2011 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu w związku z odbywaniem stażu w ramach projektu "[...]". Oznacza to, że na dzień rejestracji - [...] kwietnia 2011 r. nie spełniał on warunków koniecznych do uznania za osobę bezrobotną. Powyższe orzeczenie wywołało taki skutek, że od dnia [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. wypłacono bezpodstawnie skarżącemu świadczenia z Funduszu Pracy, przez co stały się one nienależnymi i podlegają zwrotowi. Świadczenia pieniężne zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do ich pobierania. Jednocześnie bezsporna jest okoliczność, że skarżący jako osoba pobierająca to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się karta rejestracyjna bezrobotnego, podpisana przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2011 r. W części C pkt 9 skarżący oświadczył, że nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego - np. współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej albo pobieranie stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego, na które osoby bezrobotne zostały skierowane przez inne podmioty niż powiatowy urząd pracy (nie dotyczy to ubezpieczenia społecznego rolników). Oświadczenie bezrobotnego o powyższej treści zostało w informacji wyróżnione w treści czerwoną czcionką. W pkt 20 lit. h skarżący został również pouczony o obowiązku niezwłocznego informowania urzędu pracy o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (pouczenie o obowiązku również zostało wyróżnione czerwoną czcionką w tekście). Dodatkowo organ w pkt II.7 pisma z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k-[...] akt administracyjnych) pouczył skarżącego o obowiązku dokonania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, stypendium, dodatku aktywizacyjnego lub innego świadczenia wypłaconego z Funduszu Pracy. W pkt II skarżący został pouczony o obowiązku zgłoszenia organowi w terminie 7 dni zaistnienia okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. W aktach administracyjnych (k-[...]) znajduje się pismo ZUS z dnia [...] lutego 2012 r., z którego wynika, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania przez PUP na szkolenie lub odbycie stażu przez firmę [...] Stowarzyszenie [...] w [...], w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2011 r. W piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. (k-[...] akt administracyjnych) ZUS potwierdził stanowisko i dodał, że w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. skarżący został przez PUP w [...] zgłoszony do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych. Ponadto skarżący wraz z odwołaniem dostarczył zaświadczenie Stowarzyszenia [...], że jako uczestnik projektu (szkolenia od [...] do [...] 2011 r. oraz stażu od [...] do [...] 2011 r.) w okresie od [...] do [...] 2011 r. otrzymał stypendium, od którego odprowadzano składki ZUS. Szczegółowe dane zawiera w zaświadczeniu tabela, według której w miesiącu kwietniu nie wypłacono skarżącemu stypendium i nie odprowadzono składek na ZUS z tego tytułu (w tabeli w miesiącu kwietniu wskazano kwotę 0 zł). Nieodprowadzenie składki na ZUS, nie jest równoznaczne z zaprzestaniem podlegania ubezpieczeniu społecznemu, do którego skarżący został zgłoszony przez płatnika. Akta sprawy nie potwierdzają, że w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. skarżący nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego. Brak jest dowodów, które potwierdziłyby, że w przedmiotowej sprawie w spornym okresie nastąpiło zgłoszenie przez płatnika wyrejestrowania skarżącego z ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) W związku z powyższym skarżący podlegał w spornym okresie ubezpieczeniu społecznemu, co stanowiło przeszkodę do bycia bezrobotnym, na co zwrócił uwagę Prezydent Miasta [...] pozbawiając skarżącego statusu osoby bezrobotnej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. w związku z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy. Przepis ten stanowi, że bezrobotny - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nie uczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Powyższe orzeczenie o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej jest ostateczne. Skarżący natomiast został pouczony o obowiązkach zgłaszania organowi okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Niewątpliwie takim stanem jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Skarżący był również pouczony o obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. W tym stanie rzeczy, w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. do [...] maja 2011 r. skarżący bezpodstawnie pobierał to świadczenie, mimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do jego pobierania. W świetle powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.