II SA/Bd 849/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Paweł Paczewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009r. sprawy ze skargi T. i R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2009 r. [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postawienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz R. G. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 101 § 1 w związku z art. 97 § 2, art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 853/08, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekło o odmowie podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem SKO z dnia [...] nr [...] oraz utrzymującym je w mocy postanowieniem z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zawiesiło postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...], położonej w obrębie B., z działką nr [...], położoną w obrębie P. i ostatecznego ustalenia spornych granic nieruchomości pomiędzy działkami nr [...] w obrębie P., nr [...] we wsi B. i nr [...] we wsi M. Postanowieniem z dnia [...]., po rozpoznaniu wniosku T. i R. G. o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy własne postanowienie. Pismem z dnia [...] R. G. złożył ponowny wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności trzech ostatecznych decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...],[...] oraz [...] w sprawie zezwolenia na wycinkę drzew, w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w B. o przywrócenie granic – wyrok SO w B. z dnia [...], sygn. akt [...] oraz zakończeniem postępowania rozgraniczeniowego wznowionego ostateczną decyzją SKO w B. z dnia [...] nr [...], uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą wznowione postępowanie przed tym organem w przedmiocie zatwierdzenia granic pomiędzy działką nr [...] a działką [...]. We wniosku wskazano, że nie zachodzą orzeczone w postanowieniach SKO z dnia [...] oraz z dnia [...] zagadnienia wstępne uzasadniające dalsze zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ zauważył, że zgodnie z art. 97 § 2 kpa organ administracyjny zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku natomiast ustania przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania, organ z urzędu, lub na żądanie strony podejmuje postępowanie. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego istnieją w dalszym ciągu. Organ wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2008 r. wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 853/08 oddalający skargę T. i R. G. na decyzję SKO w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, w którym podniesiono, że kwestia jednoznacznego ustalenia spornych granic nieruchomości należących do T. i R. G. oraz D. M. stanowi z całą stanowczością zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodził się R. G., który złożył w związku z tym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu odwołujący się zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 46 i 48 kc. Jak wynika z treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przed wydaniem decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...],[...] oraz [...] zezwalających D. M. na wycięcie drzew organ nie żądał od wnioskodawcy wycinki, D. M., prowadzenia postępowania rozgraniczającego jego działkę nr [...] w obrębie P., pokrytą wodą stojącą jeziora L. z sąsiednimi działkami gruntowymi, w tym działkami odwołującego się nr [...] w obrębie B., działką nr [...] w obrębie M. i działkami nr [...],[...] i [...] w obrębie B. Skarżący się podniósł, że wszczęcia postępowania rozgraniczającego nie żądało również SKO w B. przy rozpoznawaniu sprawy o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanych decyzji. Z uwagi na powyższe odwołujący się wskazał, że postępowanie rozgraniczające należącej do niego działki położonej w B. i M. z działką nr [...] w obrębie P. – nie toczy się. Granice natomiast należących do T. i R. G. działek nr [...],[...] i [...] w obrębie B. zostały wznowione protokołem z dnia [...]. Odwołujący się wskazał ponadto, że uzasadnianie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania koniecznością rozgraniczenia działki nr [...] w M., stanowiącej jego własność z działką [...] w P. jest niezgodne ze zdrowym rozsądkiem z uwagi na fakt, że działka ta nie była przedmiotem żadnej decyzji Wójta Gminy L. zezwalającej na wycinkę drzew. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 101 § 1, art. 97 § 2, art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 853/08. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, w związku z wnioskiem złożonym przez R. G. z dnia [...] organ zawiadomił o tym fakcie strony, dając im możliwość zajęcia stanowiska w przedmiotowej kwestii. Jak zatem wynika ze stanowiska zajętego przez D. M., reprezentowanego przez pełnomocnika, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Dariusz M. wskazał również na fakt zmiany właściciela działki nr [...] we wsi B. i umorzenia postępowania dotyczącego wycinki drzew na wyżej wskazanej działce przez Starostę T. Jak ponadto wynika ze stanowiska, które zajął D. M., z wyroku SO w B. z dnia [...], sygn. akt [...] wynika, że działki nr [...] i [...] nie mają ustalonej granicy z działką [...] oraz że istotnym dla sprawy jest fakt, iż na przestrzeni ostatnich lat zmieniły się kontury przylegających do jeziora działek i to w takim stopniu, że w wielu miejscach linia brzegowa jeziora L. znajduje się kilka metrów od rzeczywistej granicy geodezyjnej, co ma znaczenie dla ustalenia właściwego przebiegu granic. Stanowisko zajęte z kolei przez Wójta Gminy L. wskazało bezpodstawność zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutu błędnej wykładni przepisów art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 46 i 48 kc. Podobnie za bezpodstawny Wójt uznał zarzut, że ciąży na nim obowiązek wszczęcia postępowania rozgraniczającego. Organ ponownie powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2008 r. wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 853/08, podzielił zawartą w jego uzasadnieniu argumentację i uznał, że w przedmiotowej sprawie nadal istnieją przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi, którą T. i R. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie art. 6 kpa w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 48 kc, a także art. 7 i 77 § 1 kpa w związku z art. 25 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art. 7 kpa w związku z art. 19 kpa, art. 7 kpa w związku z art. 19 i art. 75 § 2 kpa, art. 153 ppsa oraz art. 97 § 2 kpa. Skarżący podali, że są właścicielami nieruchomości w B. i M., zapisanej w Księdze Wieczystej KW nr [...], w stosunku do której Wójt Gminy L. orzekł decyzjami z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...] o wycięciu drzew we wsi B. Skarżący wskazali, że nie byli stroną postępowania rozpoznawczego w tym przedmiocie. Skarżący wskazali ponadto, że są właścicielami działek nr [...] i [...] we wsi B., nr [...] we wsi M., a także działki nr [...] w B. Jak wynika z dalszej części skargi, D. M. posiada we wsi P. nieruchomość nr [...], stanowiącą w części zbiornik wody stojącej – jezioro L., w związku z czym część działki stanowiąca ten zbiornik nie może stanowić terenu, na którym rośnie las lub zadrzewienie przywodne, o którym orzekł Wójt Gminy L. w decyzji z dnia [...] nr [...]. Skarżący wskazali, że przed wydaniem decyzji organ winien był przeprowadzić dowód z dokumentów urzędowych, jakimi są publiczne rejestry, księgi wieczyste, czego nie uczynił. Podnieśli również, że decyzje o wycięciu drzew z należących do ich działek zostały podjęte bez ich wiedzy. Z uwagi na powyższe uznali, że zawieszenie postępowania w sprawie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zezwalających na wycięcie drzew z lat [...] – [...] jest bezprawne. Wójt Gminy L., w opinii skarżących, nie uznał potrzeby rozgraniczania nieruchomości należącej do D. M. podczas wydawania decyzji w latach [...] – [...], w związku z czym wyżej wskazany dokonał wycięcia drzew z lasu skarżących na ich nieruchomości w B. (działka [...] i [...]), na działce [...] w obrębie M. oraz drzew na działkach [...] w obrębie B. Skarżący wskazali, że Wójt Gminy L. nie miał kompetencji do orzekania w sprawie wycięcia drzew z należących do nich lasów w obrębie B. i M. W związku z powyższym skarżący równocześnie ze złożeniem przedmiotowej skargi złożyli do Starosty T. wniosek o wszczęcie postępowania o dokonaną bez ich wiedzy i zgody wycinkę drzew z lasu. Postępowanie to, jak wynika ze skargi, zostało zawieszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Skarżący podnieśli, że podana w zakwestionowanym postanowieniu przyczyna zawieszenia postępowania nie zachodzi, ponieważ rodzaje użytków i ich kontury nie zostały zmienione od wydania decyzji z lat [...] – [...]. Podkreślili, że rozgraniczenia dokonane w roku [...] są prawomocne, tym bardziej, że SKO w B. ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] umorzyło wznowione w tej sprawie postępowanie, a prawomocne wyroki Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], sygn. [...] i Sądu Okręgowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] przebiegu tych geodezyjnie wyznaczonych granic nie zmieniły. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, bowiem w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki do utrzymania w mocy postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji i stosuje środki przewidziane ustawą. Sądowa kontrola zapadłych w sprawie orzeczeń wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wydane w I instancji naruszają przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który nakazuje zawiesić postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Kluczowe zatem znaczenie przy rozpoznawaniu zaskarżonej do sądu sprawy ma ustalenie, czy ustąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania stosownie do treści art. 97 § 2 kpa, który to przepis stanowi, że gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Ustalenia organu w powyższym zakresie mają znaczenie przy ocenie zasadności wniosku skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania. Zgodnie z decyzją o zezwoleniu na wycięcie drzew z dnia [...] usuniecie drzew dotyczyło działek nr [...] wzdłuż linii brzegowej w P. oraz z terenu działki [...] stanowiącej własność D. M. Pozostałe dwie wcześniejsze decyzje zezwalały na wycięcie drzew z nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że jezioro L. stanowi teren działki nr [...], a linia brzegowa tego jeziora graniczy bezpośrednio z działkami skarżących o numerach [...],[...] i [...] w B. gm. L., z działkami [...] i [...] w B. i z działka nr [...] w M. Zawieszenie postępowania dokonane na podstawie postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] podjęte zostało w celu ustalenia ponad wszelką wątpliwość, czy wycięcie drzew nastąpiło z terenu stanowiącego własność wnioskodawcy, czy też skarżących. Jest to istotne zagadnienie prejudycjalne, którego wynik rozwiąże kwestię praw własnościowych terenu, z którego dokonano wycinki drzew i zezwoli jednocześnie na ocenę, czy skarżącym przysługuje status strony postępowania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności zezwoleń na wycięcie drzew. Stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądnie strony lub z urzędu. Brak rozwiązania zagadnienia wstępnego w rozpoznawanej sprawie stoi na przeszkodzie do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W ocenie skarżących ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 2 kpa. Świadczą o tym prawomocne rozgraniczenia z [...], decyzja Kolegium [...] i prawomocne wyroki Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sygn. akt [...] i Sądu Okręgowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...], które nie zmieniły przebiegu geodezyjnie wyznaczonych granic. Sąd weryfikując stanowisko skarżących wyrażone w skardze uznał, że Kolegium niedokładnie ustaliło stan faktyczny w sprawie. Jest to istotne uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Organ mało wnikliwie zweryfikował stanowisko skarżących o zakończeniu postępowania z ich powództwa o przywrócenie granic działki nr [...] położonej w B. z działką nr [...]. Skarżący powołując się na stanowisko Sądu stwierdzili, że w punktach granicznych istnieje stabilizacja w postaci kamieni betonowych z krzyżem i jest to stan ustalony podczas pomiaru rozgraniczeniowego w dniu [...]. Oprócz tego Sąd stwierdził na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy, że brak jest uwarunkowań prawnych i zdecydowanego stanu użytkowania na pewnym odcinku granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] i w tym zakresie powinno być przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe. Powyższe stanowisko sądu cywilnego nie jest kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, dlatego w ocenie Sądu można je dopuścić jako bezsporne, chociaż w aktach administracyjnych brak jest wymienionych wyżej wyroków Sądu Rejonowego w T. i Sądu Okręgowego w B., co też udaremnia sądowi administracyjnemu rozpoznającemu skargę weryfikację tego stanowiska. W aktach administracyjnych powinny znajdować się dokumenty, na które organ powołuje się w treści uzasadnienia wydawanych rozstrzygnięć. Powyższe stanowisko wynikające z wyroków sadów powszechnych powinno zostać zweryfikowane przy rozpoznawaniu wniosku skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ zatem powinien ustalić, czy zezwolenie na wycięcie drzew obejmowało swoim zakresem linię brzegową działki nr [...] z działką należąca do skarżących nr [...] (k- 164). Brak w zaskarżonych rozstrzygnięciach stanowiska organu w tym zakresie jest w ocenie Sądu istotnym uchybieniem, które ma wpływ na wynik sprawy. Tylko w sytuacji, gdy okaże się, że wycięcie drzew nastąpiło również z nierozgraniczonego terenu pomiędzy działkami nr [...] i [...], to stosunki własnościowe na powyższych nieruchomościach będą świadczyły o konieczności dalszego zawieszenia postępowania. W świetle powyższego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ oceni, czy przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr [...] i [...] będzie miało wpływ na wynik postępowania w związku ze stanowiskiem zawartym w powyższym wyroku Sądu Okręgowego w B. Jeżeli tak, to organ powinien wezwać na podstawie art. 100 § 2 kpa w zakresie nałożonych na niego obowiązków, strony o wystąpienie do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ lub właściwy sąd. Wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonych postanowień doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.