II SA/Bd 85/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia (del. SSO) Renata Owczarzak Asesor WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi A. R. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej, uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmówił A. R. R. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie. W uzasadnieniu powyższej decyzji, podniesiono, iż A. R. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w Rywałdzie i Kutnie który wpłynął po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania w kwestii przyznania uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. - sygn. akt SK 4/02 ( Dz. U. z dnia 29.04.2003 r. Nr 72, poz. 658 ), który stwierdził niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , co skutkowało koniecznością uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2001 r. Ponadto jak wynika z przeprowadzonej analizy akt sprawy, strona ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie, który nie został wymieniony w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154 ). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. R. podniósł, że jako 6 letnie dziecko po zamordowaniu jego ojca, z rodziną był osadzony - więziony - w hitlerowskim obozie w Rywałdzie, a następnie obozie przejściowym w Kutnie. Podkreślił nadto, że powód uwięzienia jego wraz z rodziną potwierdzali świadkowie w swoich zeznaniach, które zostały dołączone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2003 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. Okoliczności powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wnoszą nowych okoliczności, bowiem obozy w Rywałdzie i Kutnie nie zostały wymienionew rat. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, oraz w cytowanym wyżej rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r. w sprawie miejsc odosobnienia, a nadto obóz ten nie należał do kategorii wychowawczych obozów pracy lub karnych obozów pracy oraz nie stanowił miejsca odosobnienia w których pobyt dzieci do lat 14-tu miał charakter eksterminacyjny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, A. R. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Skarżący podniósł ponadto, że bezspornym jest pobyt skarżącego w obozach w Rywałdzie i Kutnie, a nadto istotnym jest, iż decyzją z dnia [...] nr [...] ten sam organ przyznał mu uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz.U. nr 87, poz. 395, ze zmianami ). W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnął sprawę dotyczącą przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z przepisem prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, ze zmianami ). Przyznanie uprawnień kombatanckich nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę, która ubiega się o te uprawnienia ustawowych przesłanek, a przesłanki te w odniesieniu do skarżącego określa przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) cytowanej wyżej ustawy. Przepis ten stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy o kombatantach są m.in. okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W art. 8 ust. 1 ustawy Prezes Rady Ministrów został upoważniony do określenia, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozów o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art.4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt. 3. Prezes Rady Ministrów w wykonaniu tej delegacji ustawowej, w wydanym rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. ( Dz.U. Nr 106, poz. 1154 ) określił miejsca odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Rozporządzenie to określa także miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W § 5 wymienione są inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) tj. przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania), wychowawcze obozy pracy (Arbeitserziehungslager): samodzielne oraz utworzone na terenie więzień i obozów przesiedleńczych, karne obozy pracy (Strafarbeitslager): samodzielne oraz utworzone na terenie więzień, obozy typu Polenlager i obozy pracy przymusowej dla Żydów (Zwangsarbeitslager fur Juden), natomiast w § 6 wymienione są inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Poza sporem pozostaje, iż Rywałd i Kutno nie znajdują się na liście obozów koncentracyjnych, ani innych miejsc odosobnienia, o których mowa jest w ustawie w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c). Nie mniej w zaskarżonej decyzji nie rozważono kwestii odnoszącej się do dyspozycji przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, oraz art. 8 ust. 2 pkt 2 b cytowanej ustawy, co wobec braku odniesienia się do powyższych okoliczności stanowi naruszenie tych przepisów, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w zaskarżonej decyzji dokonano jedynie ustaleń co do przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej, Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 31.12.1998 r. załączonego do akt administracyjnych wynika, iż w okresie od października do końca grudnia 1939 r. w Rywałdzie mieścił się obóz pracy. W konsekwencji uwzględniając skargę, Sąd orzekł jak w sentencji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c, natomiast rozstrzygniecie o kosztach postępowania znajduje oparcie w treści art. 200, art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.