II SA/Bd 850/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Ewy M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta G. z dnia [...] 2005 roku nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją Prezydenta G. z [...] 2005r. nr [...] uznano Ewę M. za osobę bezrobotną z dniem [...] 2005r., odmawiając przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu stwierdzono, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania zainteresowana przez 180 dni była zatrudniona w wymiarze - etatu i od 1 maja 2004r. do 30 kwietnia 2005r. - przez 365 dni w pełnym wymiarze czasu pracy w gospodarstwie ogrodniczym Wojciecha M. w C. Z zaświadczenia ZUS wynika, że od 1 maja 2004r. do 30 kwietnia 2005r. zainteresowana była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia. Od 1 czerwca 2004r. pracodawca nie miał obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Organ powołując się na art. 71 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznał, że do uprawnień zasiłkowych nie można zaliczyć pracy w gospodarstwie ogrodniczym od 1 czerwca 2004r. do 30 kwietnia 2005r. tj. 334 dni, gdyż był to okres w którym nie istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. W odwołaniu od decyzji Ewa M. podniosła, że nie była świadoma, że od 1 czerwca 2004r. nie było obowiązku płacenia składek na Fundusz ale składki były potrącane i przyjmowane. Dopiero 4 maja 2005r. poinformowano odwołującą się o nieistnieniu obowiązku. Decyzją Wojewody [...] z [...] 2005r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że prowadzący gospodarstwo nie miał statusu pracodawcy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 25 cyt. ustawy pracodawcą jest m.in. jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zatrudnia lub ma zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. Osoba nie posiadająca wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie spełnia ustawowej definicji pracodawcy i tym samym w myśl art. 104 ust. 1 pkt 1 ustawy nie jest objęta obowiązkiem opłacania za zatrudnionych pracowników składek na Fundusz Pracy. Obowiązujące przepisy nie przewidują też dobrowolnego opłacania składek. To należy odnieść do stanu prawnego od 1 czerwca 2004r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po 1 czerwca 2004r. osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej pomimo zatrudnienia pracownika nie może być uznana za pracodawcę w rozumieniu cyt. ustawy a przy braku podstaw do objęcia jej obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Pracy nie ma podstaw prawnych do zaliczenia okresu pracy u indywidualnego rolnika do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku. Okres pracy uprawniający do zasiłku to czas od 3 listopada 2003r. do 31 maja 2004r. przy założeniu, że otrzymywane wynagrodzenie wynosiło co najmniej minimalne wynagrodzenie, jednakże okres ten jest krótszy od wymaganych 365 dni i tym samym niewystarczający do przyznania uprawnień zasiłkowych. W skardze Ewa M. wskazała na okoliczności podniesione już w odwołaniu. Zdaniem skarżącej skoro składki pobrano, należy uznać, że sporny okres powinien być zaliczony do okresu od którego przyznawany jest zasiłek dla bezrobotnych. Do dzisiejszego dnia ZUS dysponuje uiszczonymi składkami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej doszło bowiem do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 a, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: 1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz 2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy ( FP), stosownie do treści przepisu art. 104 ust 1 pkt 1 lit. a ustawy o zatrudnieniu, nałożony został między innymi na pracodawców, za osoby pozostające w stosunku pracy i uzyskujące w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Tak więc zaliczeniu do stażu pracy, od którego zależy prawo do zasiłku dla bezrobotnych, podlega ten okres zatrudnienia, w którym osoba ubiegająca się o zasiłek pozostając w stosunku pracy, osiągała miesięcznie co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, od którego pracodawca opłacał obowiązkowe składki na FP. Organy administracji rozstrzygające niniejszą sprawę uznały, że skarżąca nie legitymuje się wymaganym stażem pracy ponieważ, pomimo tego, że była zatrudniona w okresie od 1 maja 2004r. do 30 kwietnia 2005r. i odprowadzano składki na FP, to jednak pracodawca nie był pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 25 ustawy o zatrudnieniu i tego okresu od 1 czerwca 2004r. tj. dnia wejścia w życie ustawy nie można zaliczyć do stażu pracy o jakim mowa w art. 71 ust 1 pkt 2a cytowanym powyżej. Niewątpliwie w art. 2 ust 1 pkt 25 ustawy o zatrudnieniu ustawodawca zdefiniował pojęcie pracodawcy. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o pracodawcy - oznacza to jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, które zatrudniają lub mają zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. W ustawie o zatrudnieniu nie wyjaśniono bliżej co należy rozumieć pod pojęciem "prowadzącej działalność gospodarczą". Definicji działalności gospodarczej należy poszukiwać na gruncie ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły ( art. 2 tej ustawy). Wobec tego należy stwierdzić, że działalność wytwórcza w rolnictwie - jeśli nie jest wykonywana wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb, czyli gdy jest zarobkowa ( ukierunkowana " na zbyt") jest także działalnością gospodarczą,( tak K. Kohutek Komentarz do art. 3 ustawy o działalności gospodarczej - system informacji prawnej Lex/el. 2005). Wobec powyższego osoba fizyczna zajmująca się działalnością wytwórczą w rolnictwie o charakterze zarobkowym, zatrudniająca w swoim gospodarstwie rolnym co najmniej jednego pracownika jest pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 25 ustawy o zatrudnieniu. Ma zatem obowiązek uiszczenia za osoby pozostające u niej w stosunku pracy, składek na FP. Konieczne jest zatem ustalenie, czy Wojciech M. prowadził wytwórczą działalność rolniczą o charakterze zarobkowym oraz czy skarżąca spełnia wymagane kryterium dochodowe. Żadnych ustaleń w tym zakresie organy administracji nie poczyniły. Muszą zatem to uczynić ponownie rozpoznając sprawę. Wprawdzie z przepisu art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że: " przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (... ) to, nie zmienia faktu że działalność taka jest działalnością gospodarczą. Niestosowanie przepisów ustawy oznacza, że podmiot prowadzący taką działalność jest zwolniony z obowiązku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że nie można na podstawie tego przepisu wywodzić, że działalność wytwórcza w rolnictwie nie ma charakteru działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 tej ustawy. Przeczy temu literalne brzmienie przepisu art. 3 ( tak K. Kohutek cyt. powyżej) co jest aktualne na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Pośrednim potwierdzeniem słuszności tego poglądu jest to, że ustawodawca zdecydował się na zmianę przepisów ustawy o zatrudnieniu poprzez przyjęcie innej definicji pracodawcy. Obecnie, od dnia 1 listopada 2005r. jest nim jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika ( art. 1 pkt 1 lit. a tiret 8 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 164, poz. 1366). Wyeliminowano więc zwrot " prowadząca działalność gospodarczą" w odniesieniu do osoby fizycznej, wykluczając tym samym niebezpieczeństwo zbytniego zawężenia znaczenia pojęcia pracodawca. Jedynym kryterium pozostaje zatrudnienie co najmniej jednego pracownika, co jest bardzo czytelne i jednoznaczne. Ponadto w art.19 tej ustawy zawarto regulację odnoszącą się wprost do kwestii charakteru prawnego okresów zatrudnienia u pracodawcy prowadzącego działalność wytwórczą w rolnictwie przebytych po dniu 1 czerwca 2004r. do dnia wejścia w życie ustawy, nakazując zaliczyć ten okres do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli tylko podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Powyższe jednoznacznie wskazuje na to, że zamiarem ustawodawcy nigdy nie było wyłączenie z grona pracodawców osób prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie. Doszło do tego tylko z powodu błędnej interpretacji przepisu art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez organy administracji. Należy przyjąć, że zmianę definicji pracodawcy wprowadzono, aby tego uniknąć w przyszłości. Reasumując stwierdzić należy, że organy administracji publicznej obu instancji, rozpoznając niniejszą sprawę naruszyły przepisy prawa materialnego przez błędną ich interpretację , co miało wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.