II SA/Bd 851/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. II SA/Bd 851/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej Śródmieście w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przyznał skarżącemu K. B. zasiłek stały w kwocie 406,33 zł, na okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 13 lutego 2009 r., orzekł o zgłoszeniu go w tym okresie do ubezpieczenia zdrowotnego i opłaceniu składki na to ubezpieczenie. Skarżący w odwołaniu z dnia 4 lipca 2008 r. wniósł o zmianę tej decyzji i przyznanie jemu zasiłku stałego od dnia 14 lutego 2008 r. na okres jednego roku, zgodnie z treścią wyroku Sądu Rejonowego w B. zaliczającego go właśnie w tym okresie do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. decyzją z dnia [...]r., po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego został odnotowany w protokole z dnia 10 czerwca 2008 r.- ustnego zgłoszenia podania o udzielenie pomocy i potwierdzony przez skarżącego w aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w tym samym dniu przez pracownika socjalnego. W związku z tym słusznie organ I instancji, na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728; ze zm.) przyznał skarżącemu świadczenie od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 13 lutego 2009 r. SKO wskazało ponadto, że z przytoczonych przepisów prawa wynika jednoznacznie, że brak jest aktualnie podstaw prawnych do przyznania zasiłku stałego od dnia ustalenia niepełnosprawności oraz, że nie można uwzględnić zarzutu zbędności przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, ponieważ ustawodawca w art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie stanowi, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, a jego brak jest przesłanką uchylenia decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W skardze na tą decyzję skarżący wniósł o jej zmianę twierdząc, że organ I instancji już 10 marca 2008 r. był poinformowany o zmianie jego sytuacji osobistej- zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym (wcześniej w stopniu lekkim), co skutkować powinno zmianą decyzji i przyznaniem zasiłku stałego i nie ma to, w jego ocenie związku z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ "decyzja była wydania". Skarżący powołał się na treść art. 106 ust. 5 ustawy, który powinien być zastosowany w jego przypadku. Ponadto skarżący wskazał, że 20 maja 2008 r. dostarczono do organu I instancji wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r., z którego wynika, że został on zaliczony do niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, co jest zgodne z opinią biegłego sądowego oraz, że obydwa te dokumenty zostały przedłożone w okresie pobierania zasiłku okresowego (od 1 marca 2008 r. do 31 maja 2008 r.), zaś przed przyznaniem tego świadczenia, w dniu 10 marca 2008 r. przeprowadzono z nim wywiad środowiskowy. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśniono, że argumenty zawarte w skardze dotyczą odrębnej sprawy-przyznania zasiłku okresowego, która nie była przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją oraz, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zmiana stopnia niepełnosprawności nie ma wpływu na uprawnienia do zasiłku okresowego, natomiast przyznanie zasiłku stałego zależy wyłącznie od złożenia stosownego wniosku łącznie z wymaganymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (cyt. na wstępie ). Stosownie do treści art. 36 ust. 1 lit a ustawy jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek stały. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. aktualnie 477 zł. W niniejszej sprawie, wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. skarżący został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres jednego roku, poczynając od dnia 14 lutego 2008 r. Na podstawie tego orzeczenia Sądu oraz w oparciu o dane dotyczące osiąganego dochodu wynikające z wywiadu środowiskowego, organy obu instancji uznały, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające do przyznania zasiłku stałego i przyznały jemu ten zasiłek. Jednocześnie przyjęto, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją został złożony w dniu 10 czerwca 2008 r., co skutkowało przyznaniem świadczenia począwszy od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 13 lutego 2009 r., stosownie do treści art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl powołanego przepisu świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...). Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 106 ust. 3 zacytowany powyżej, dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W ocenie Sądu przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składała kolejny wniosek (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1253/06, Z. NSA 2007/2/101). W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z konicznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarżący w dniu 10 czerwca 2008 r. złożył bowiem wniosek o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy, co potwierdził na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. Nie zachodzi więc w tej sytuacji ciągłość niepełnosprawności uprawniająca do tego świadczenia. Nie zmienia tego fakt, że wcześniej skarżący pobierał zasiłek okresowy, który jest zupełnie innym rodzajem świadczenia. Jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego oraz od zaistnienia trudnej sytuacji życiowej w połączeniu z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia. Tylko przykładowo ustawodawca wymienia szczególne okoliczności, które mogą powodować przyznanie tego świadczenia: długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość utrzymania lub nabycie uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego (art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast przyznanie zasiłku stałego uzależnione jest poza kryterium dochodowym, wyłącznie od stopnia niezdolności do pracy (art. 37 ust. 1 tej ustawy). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 20 maja 2008 r. żona skarżącego złożyła w ROPS "Śródmieście" odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. zaliczającego skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na okres jednego roku, od dnia 14 lutego 2008 r. W związku z tym, w dniu 26 maja 2008 r. pracownik socjalny poszedł do domu skarżącego (vide: kserokopie wyjść służbowych k-13). Wobec nieobecności skarżącego w domu, zostawiono powiadomienie o konieczności skontaktowania się z pracownikiem socjalnym ROPS do dnia 30 maja 2008 r. w celu uzupełnienia oświadczenia i dokumentacji w związku ze złożonym w dniu 20 maja 2008 r. wyrokiem sądu. Pomimo tego powiadomienia skarżący stawił się w ośrodku dopiero w dniu 10 czerwca 2008 r. Wtedy też sporządzono protokół z ustnego zgłoszenia podania o przyznanie zasiłku stałego i jednocześnie przeprowadzono wywiad środowiskowy. Konieczność jego przeprowadzenia wynika z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia (...) wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wynika więc z tego, że każdorazowe przyznanie (lub odmowa przyznania), któregoś ze świadczeń przewidzianych ustawą wiąże się z koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ukierunkowanego na zebranie tych danych, które umożliwiają ocenę spełnienia przesłanek przyznania poszczególnych świadczeń. W tym kontekście stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego organy administracji nie mogły posłużyć się w sprawie o przyznanie zasiłku stałego wywiadem środowiskowym sporządzonym na potrzeby innej wcześniejszej sprawy – o przyznanie zasiłku okresowego. Nie mogły też przyjąć jako dowodu w sprawie opinii biegłego sądowego o stopniu niepełnosprawności skarżącego, bowiem dopiero prawomocny wyrok sądu wydany w oparciu o opinię biegłego sądowego przesądza w sposób pewny i jednoznaczny o stopniu niepełnosprawności. Nie miał też w tej sprawie zastosowania przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Dotyczy on bowiem zamiany lub uchylenia decyzji administracyjnej która, co oczywiste, została już w sprawie konkretnego świadczenia wydana. Nie można zaś na podstawie tego przepisu zmienić, jak życzyłby sobie tego skarżący, decyzji administracyjnej przyznającej inne świadczenie niż to, o które się aktualnie ubiega, co do którego decyzji jeszcze nie wydano. Reasumując stwierdzić należy, że słusznie organy administracji przyjęły, iż w tej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją (wyrokiem sądu i wywiadem środowiskowym) został złożony dopiero w dniu 10 czerwca 2008 r. To spowodowało, że przyznanie zasiłku stałego zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami prawa mogło nastąpić dopiero od dnia 1 czerwca 2008 r. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji wyroku. G. Malinowska-Wasik M. Włodarska W. Jarzembski