II SA/Bd 851/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Prezydent Miasta I. odmówił I. S. (dalej: skarżąca, strona) przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego za okres od [...] lutego 2021 r. do [...] marca 2021 r. z uwagi na niezłożenie wniosku o przyznanie tej formy pomocy w powyższym okresie. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w I. z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżąca została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do dnia [...] kwietnia 2023 r. Dalej wyjaśnił, że w okresie od [...] lutego 2021 r. do sierpnia 2022 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie dochodzonego obecnie zasiłku stałego. Taki wniosek strona złożyła w organie pomocowym w dniu [...] września 2022 r. i decyzją z dnia [...] października 2022 r. organ I instancji przyznał stronie wnioskowane świadczenie na okres od [...] września 2022 r. do [...] kwietnia 2023 r. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2022 r. pełnomocnik strony (T. S.) wystąpił do organu I instancji o zwrot niewypłaconego zasiłku stałego, za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. organ odmówił stronie przyznania wnioskowanego zasiłku stałego za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. wskazując, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Z uwagi na złożenie w dniu [...] lutego 2023 r. przez pełnomocnika skarżącej żądania wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2021 r. bez wskazania daty końcowej przyznania tego świadczenia organ mając na uwadze, że prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. odmówiono stronie przyznania tego świadczenia za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. uznał, że chodzi o okres od lutego 2021 r. do marca 2021 r. i orzekł o jego odmowie. 2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła wadliwe działanie organu I instancji, co spowodowało pozbawienie jej należnych świadczeń w postaci spłaty zasiłku stałego. W ocenie strony skoro orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało doręczone do organu I instancji, to winien był on pomóc jej w uzyskaniu tego świadczenia, zważywszy że ciężko zachorowała i powinna uzyskać pomoc od pracownika MOPS, który wiedział o wydanym orzeczeniu o niepełnosprawności. W konsekwencji skarżąca wniosła o zwrot niewypłaconego świadczenia w formie zasiłku stałego w pełnej wysokości, łącznie z odsetkami ustawowymi w okresie od [...] maja 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. 3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treści art. 37 ust. 1, art. 102 ust. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2023 poz. 901 ze zm. – dalej u.p.s."). Następnie Kolegium wskazało, że wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego strona złożyła w organie pomocowym w dniu [...] września 2022 r. Decyzją z dnia [...] października 2022 r. organ I instancji przyznał stronie wnioskowane świadczenie na okres od [...] września 2022 r. do [...] kwietnia 2023 r. Pełnomocnik strony złożył w organie I instancji w dniu [...] lutego 2023 r., wniosek o spłatę niewypłaconego zasiłku stałego za okres od lutego 2021 r. bez wskazania daty końcowej okresu przysługiwania wnioskowanego świadczenia. W związku z tym że decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2023r. organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego za okres od miesiąca kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r., organ zasadnie ograniczył swoje rozstrzygniecie do okresu 2 miesięcy tj. od lutego 2021 r. do marca 2021 r., wskazując jako podstawę odmowy przyznania tego świadczenia, brak wniosku strony o przyznanie zasiłku stałego za wskazany okres. Zdaniem organu odwoławczego obowiązujący przepis art. 106 ust. 3 u.p.s., nakazuje organom orzec o przyznaniu wnioskowanego świadczenia od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Fakt że organ orzekający o niepełnosprawności, orzekł o uznaniu strony za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie stanowi – wbrew stanowisku zawartemu w odwołaniu - podstawy do przyznania skarżącej zasiłku stałego z urzędu bowiem przepisy regulujące termin przyznania zasiłku stałego dla osób całkowicie niezdolnych do pracy wymagają złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowana jego otrzymania. 4. W skardze skierowanej do tut. Sądu strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła wadliwe działanie organu I instancji, co spowodowało pozbawienie jej należnych świadczeń w postaci zasiłku stałego. W jej ocenie organ wiedząc o wydanym orzeczeniu o niepełnosprawności winien ja poinformować o świadczeniach o jakie może się ubiegać. Pełnomocnik podkreślił, że nie otrzymał decyzji z dnia [...] lutego 2023 r. odmawiającej przyznania zasiłku stałego za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że żąda spłaty zasiłku za okres od [...] maja 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. 6. W pismach procesowych z dnia [...] lipca 2023 r. oraz [...] listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. 8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku stałego za okres od [...] lutego 2021 r, do [...] marca 2021 r. z uwagi na niezłożenie wniosku o przyznanie tej formy pomocy w powyższym okresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego zasady przyznawania normuje artykuł 37 u.p.s. w myśl którego zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu zasiłek stały ustala się w wysokości 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Przy tym, w świetle art. 6 pkt 1 u.p.s., przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Kryterium dochodowe, o którym mowa w powyższych regulacjach nie stanowiło w realiach rozpatrywanej sprawy kwestii spornej. Z niekwestionowanych ustaleń organów orzekających wynika bowiem, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w I. z dnia [...] kwietnia 2021 r., kwalifikującym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz znajduje się w trudnej sytuacji materialno-bytowej spowodowanej brakiem dochodu. Powodem, dla którego organy administracji publicznej obu instancji odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego zasiłku za okres wsteczny (luty-marzec 2021 r.) było niezłożenie wniosku we właściwym terminie. Wskazania w tym miejscu wymaga, że w myśl art. 106 ust. 3 u.p.s., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Specyfika sytuacji opisanej w ust. 7 i nast. dotyczy zaś przypadku, w którym wnioskodawca ubiegający się o zasiłek stały nie posiada jeszcze orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy - w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wówczas wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; w przypadku natomiast niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. W myśl z kolei art. 106 ust. 9 u.p.s., jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie (ust. 10). W sytuacji zaś niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu (ust. 11). Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje zatem, że zasadą jest, iż zasiłek stały przysługuje zawsze od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia. Wyjątek od generalnej zasady, wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s., dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku stałego, został natomiast określony w ust. 7 i nast. tego artykułu i odnosi się do ściśle wskazanej sytuacji, w której wnioskodawca, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie posiada jeszcze stosownego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, czy orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wówczas, jak wynika z treści przytoczonych wyżej przepisów, złożenie takiego wniosku wszczyna postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, a następnie - po spełnieniu określonych warunków - postępowanie takie zawiesza się do czasu dostarczenia ww. orzeczenia. Jeżeli natomiast orzeczenie zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, organ po podjęciu postępowania, wydaje decyzję o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia. 9. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazania wymaga, że jak wynika z zaskarżonej decyzji, a czego nie kwestionuje strona w okresie od [...] lutego 2021 r. do sierpnia 2022 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Taki wniosek strona złożyła w organie pomocowym w dniu [...] września 2022 r. i decyzją z dnia [...] października 2022 r. organ I instancji przyznał stronie wnioskowane świadczenie na okres od [...] września 2022 r. do [...] kwietnia 2023 r. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2022 r. pełnomocnik strony (T. S.) wystąpił do organu I instancji o zwrot niewypłaconego zasiłku stałego za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. organ odmówił stronie przyznania wnioskowanego zasiłku stałego za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. wskazując, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Następnie pismem z dnia z dnia [...] lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do organu z wnioskiem o wypłatę zasiłku stałego za okres od lutego 2021 r. W przedmiotowym piśmie nie wskazano końcowej daty przyznania wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji skoro jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. organ I instancji rozpoznał już wniosek strony za okres od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. to zasadnie w decyzji z dnia [...] marca 2023 r. Prezydent Miasta I. zawęził rozpoznanie wniosku strony do okresu od lutego do marca 2021 r. Zdaniem Sądu mając na uwadze przywołane powyżej regulacje, skoro w okresie luty-marzec 2021 r. strona skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku stałego, a uczyniła to dopiero w miesiącu wrześniu 2022 r., to organy prawidłowo odmówiły przyznania dochodzonego świadczenia za okres wsteczny, tj. od dnia 1 lutego do [...] marca 2021 r. Za ten okres brak było bowiem podstaw prawnych do przyznania stronie wspomnianego zasiłku stałego. Jak wyjaśniono to wyżej, zgodnie z obowiązującymi przepisami skarżąca, chcąc uzyskać zasiłek stały od dnia [...] lutego 2021 r. powinna była złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w okresie poprzedzającym ubieganie się o orzeczenie stwierdzające u niej stopień niepełnosprawności. Skoro zatem w sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca wniosek o przyznanie zaległego zasiłku stałego złożyła dopiero w miesiącu wrześniu 2022 r., to brak było podstaw do przyznania jej zasiłku stałego za okres sprzed miesiąca złożenia wniosku o przyznanie tegoż zasiłku. W konsekwencji uznać należy, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły będących wzorcem kontroli przepisów art. 37 i art. 106 ust. 3 u.p.s., albowiem fakt spełnienia od określonej daty wynikających z art. 37 u.p.s. przesłanek przyznania zasiłku stałego, nie przesądza jeszcze o konieczności jego przyznania, albowiem kwestie wypłacania i przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej reguluje także art. 106 ust. 3 u.p.s., który wiąże powstanie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej z datą złożenia wniosku o przyznanie tegoż zasiłku. 10. Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.