II SA/Bd 854/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 27 listopada 2012 r. (uzupełniony częściowo 9 stycznia 2013 r. ) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z żoną oraz synem (pkt 6 PPF). Skarżący uzyskuje miesięcznie kwotę [...] zł netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast jego syn z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje kwotę [...] zł. Podał, że żona jest osoba bezrobotną, uzyskuje zasiłek dla bezrobotnych. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Ponadto podał, iż nie posiada oszczędności oraz papierów wartościowych. Poza tym wskazał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości około [...] zł miesięcznie. Dalej podał, że posiada zaległość w dokonywaniu opłat za mieszkanie. Według zeznań podatkowych PIT-37 skarżący opodatkowany był wspólnie z małżonkiem i dochód po odliczeniach w ten sposób za 2011r. wyniósł [...] zł natomiast za 2010 r. [...] zł. Saldo na rachunku bankowym na dzień 24 grudnia 2012 r. wyniosło [....] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Jedynie podał wydatek związany z utrzymaniem mieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. IV Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu (4360 zł wpisu sądowego), a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że kwota wpisu sądowego nie powinna stanowić dla strony nadmiernego obciążenia. Poza tym wpis sądowy jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie przed sądem. Na uwagę zasługuje również to, że skarżący zobowiązany do przedłożenia ściśle określonych dokumentów uczynił to w sposób wybiórczy. Nie nadesłał bowiem np. zaświadczenia potwierdzającego status bezrobotnej żony, jak również nie przedłożył zeznań podatkowych syna, z którym zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym. Trudnej sytuacji materialnej skarżącego przeczy obrót środkami pieniężnymi na jego rachunku bankowym jak chociażby wielokrotne wypłaty w okresie od 26 sierpnia 2012r. do 24 grudnia 2012 r. z bankomatu głównie kwoty [...]zł (kilkadziesiąt transakcji). Wreszcie saldo na rachunku bankowym na dzień 24 grudnia 2012 r. wyniosło [...] zł. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek. V Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.