II SA/Bd 867/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B. W. reprezentowanego przez opiekuna prawnego T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (zwanej dalej w skrócie "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza I. K. (z upoważnienia którego działał Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. K.) odmawiającą T. G. przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na B. W. W uzasadnieniu Kolegium wskazując na art. 16 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i 6 oraz art. 3 pkt 7 i 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.") podniosło, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przez znaczny stopień niepełnosprawności należy rozumieć m.in. posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a także osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – m.in. w domu pomocy społecznej. Kolegium ustaliło, że zgodnie z orzeczeniem Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] października 1992 r. B. W. został zaliczony do I grupy inwalidów trwale. Przebywa obecnie w Domu Pomocy Społecznej w W., tj. w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Już więc z tego powodu nie ma uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto z tytułu niepełnosprawności jest osobą uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego. Wprawdzie z uwagi na przebywanie w Domu Pomocy Społecznej dodatek ten nie jest realizowany, jednakże samo uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego stanowi negatywną przesłankę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniosła T. G. jako opiekun prawny B. W. W skardze opiekun skarżącego wskazała, że B. W. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej (w skrócie – "DPS") w W. na podstawie decyzji Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] marca 1996 r. i przyjęty do tej placówki w dniu [...] kwietnia 1996 r. Z uwagi na datę skierowania i przyjęcia do DPS niemożliwe było ubieganie się o dodatek pielęgnacyjny wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż osobom przebywającym w domu pomocy społecznej przyjętym przed dniem [...] stycznia 2004 r. dodatek nie przysługuje. Skarżący (podopieczny T. G.) nie przebywał przez 14 dni w miesiącu poza placówką, zatem opiekun nie występował o to świadczenie również za taki okres czasu. Opiekunka wskazała, iż z interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2008 r., która została opublikowana na stronach internetowych Ministerstwa pod nazwą "Zasiłek pielęgnacyjny dla osób przebywających w instytucjach zapewniających całodobowe utrzymanie" wynika, że jeżeli mieszkaniec DPS ponosi w części lub całości koszty swojego utrzymania, placówka ta nie jest dla tej osoby instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie i w związku z tym zasiłek pielęgnacyjny jej przysługuje. Skarżący zaś na podstawie decyzji Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie we W. z dnia [...] kwietnia nr [...] ponosi miesięczną opłatę za pobyt w DPS w W. w kwocie [...] zł, zatem spełnia przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie czy skarżący – reprezentowany przez opiekuna prawnego T. G. – przebywający w Domu Pomocy Społecznej w W. jest osobą umieszczoną w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 5 u.ś.r. osobie umieszczonej w takiej instytucji zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Definicję "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" zawiera art. 3 pkt 7 u.ś.r. Stosownie do tego przepisu instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest także dom pomocy społecznej – jeżeli zapewnia on nieodpłatne pełne utrzymanie. Z kolei art. 58 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stwierdza, że wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej. Z zestawienia tych przepisów można zatem wywieść wniosek, że skarżący rzeczywiście został umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, co w konsekwencji powinno skutkować odmową przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, stosownie do art. 16 ust. 5 u.ś.r. Słusznie jednakże zwrócono uwagę w skardze, że skarżący znajduje się w szczególnej sytuacji w związku z datą umieszenia go w domu pomocy społecznej Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Starosty W. (w imieniu którego działała dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie we W.) nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. ustalającą opłatę za pobyt skarżącego w DPS w W. – skarżący został umieszczony w tym DPS od dnia [...] kwietnia 1996 r. (potwierdza to dołączona do skargi decyzja Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] marca 1996 r. o skierowaniu skarżącego do DPS w W. i ustaleniu opłaty z tego tytułu). Umieszczenie skarżącego w DPS nastąpiło zatem w czasie, kiedy zgodnie z obowiązującym ówcześnie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej – pobyt w domu pomocy społecznej był odpłatny. W związku ze zmianą ustawodawstwa w zakresie pomocy społecznej sytuację osób umieszczonych w domach pomocy społecznej przed [...] stycznia 2004 r. regulują przepisy przejściowe. I tak – zgodnie z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 88, poz. 539 z późn. zm.) "Osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach". Z kolei stosownie do art. 158 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom przebywającym w ponadgminnym domu pomocy społecznej, skierowanym do domu pomocy społecznej przed dniem [...] stycznia 2004 r., chyba że przebywają poza tym domem przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Powyższe uregulowanie jest uregulowaniem szczególnym w stosunku do ogólnych, powołanych na wstępie rozważań Sądu przepisów. Z tych przepisów szczególnych wynika zaś, że osoba, która została skierowana do domu pomocy społecznej przed dniem [...] stycznia 2004 r. i przebywa obecnie w ponadgminnym domu pomocy społecznej a jednocześnie nie przebywa poza takim DPS przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu – nie ma prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Jednocześnie – skoro osoba skierowana do DPS przed [...] stycznia 2004 r. jest zobowiązana do ponoszenia opłat za pobyt w tym DPS – nie można uznać, że dla tej osoby DPS jest "instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie". Kolegium, pomimo że dysponowało dowodami wskazującymi, że skarżący znajduje się w sytuacji, którą regulują przepisy szczególne – nie wyjaśniło należycie stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie ustaliło, w jakiej dacie skarżący został umieszczony w DPS, czy jest to ponadgminny dom pomocy społeczny oraz czy skarżący nie przebywa poza tym DPS przez okres dłuższy niż 2 tygodnie. Tym samym – jak wynika z wcześniejszych rozważań – organ dopuścił się naruszenia wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że skarżący znajduje się w sytuacji pozwalającej na przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto – akceptując decyzję organu I instancji odmawiającą "T. G. przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na B. W." organ dopuścił się naruszenia art. 16 ust. 2 u.ś.r. Stosownie do tego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Osobą, której przysługuje zasiłek (lub której odmawia się świadczenia) jest niepełnosprawny (w przedmiotowej sprawie skarżący B. W.), a nie jej opiekun prawny (w przedmiotowej sprawie T. G.), która jedynie działa w imieniu osoby ubiegającej się o świadczenie. Potwierdza to treść art. 23 ust. 1 u.ś.r., który wskazuje, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje na wniosek nie tylko osób wprost w tym przepisie wymienionych (m.in. "pełnoletniej osoby niepełnosprawnej"), ale także na wniosek "innej osoby uprawnionej do reprezentowania (...) pełnoletniej osoby niepełnosprawnej" – którą to osobą uprawnioną do reprezentowania jest niewątpliwie ustanowiony dla osoby niepełnosprawnej, postanowieniem sądu rodzinnego, opiekun. W ponownym postępowaniu organ powinien wydać decyzję po uzupełnieniu postępowania dowodowego, uwzględniając wyżej przedstawione uwagi Sądu co do stosowania przepisów prawa materialnego. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.