II SA/Bd 869/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Wojciech Jarzembski Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA: Anna Klotz (spr.) Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia niespłaconej części pożyczki i odsetek z Funduszu Pracy na zorganizowanie jednego miejsca pracy dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...]. Organ II instancji działając na podstawie art. 18 ust. 4a, 4b i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze. zm.) w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Starosty N. z dnia [...] 2005 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia niespłaconej części pożyczki i odsetek. W dniu 15 listopada 1999r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w N. zawarł z J. P. - osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą - umowę pożyczki z Funduszu Pracy Nr [...] na kwotę 13.500,-zł na zorganizowanie jednego dodatkowego miejsca pracy dla osoby bezrobotnej. Zabezpieczenie pożyczki poręczyły następujące osoby fizyczne: U. K., H. O. i J. K.. Skarżący zaprzestał dokonywania spłat rat pożyczki w umownych terminach. W skutek powyższego Powiatowy Urząd Pracy wypowiedział skarżącemu umowę pożyczki z dniem 16 marca 2004 r. i wezwał go do spłaty zadłużenia w terminie do 15 kwietnia 2004 r. W dniu 23 stycznia 2003 r. J. P. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie w całości udzielonej pożyczki. Powołał się na trudną sytuację osobistą i finansową. Uzasadnił wniosek tym, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, a jego długi powiększają się . Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w N., działający z upoważnienia Starosty N., decyzją z dnia [...] 2005r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy odmówił J. P. umorzenia zadłużenia w kwocie 15.481,75 zł z tytułu udzielonej pożyczki. Od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji skarżący oraz poręczyciele H. O. i J. K. wnieśli odwołanie domagając się korzystnego dla nich rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na ich trudną sytuację materialną. Organ odwoławczy nie przychylił się do żądań zawartych w odwołaniach. W uzasadnieniu decyzji drugo-instancyjnej stwierdził , że poręczyciele w swych odwołaniach oświadczyli, iż pożyczkobiorca uzyskuje dochody z tytułu pracy za granicą i jest w stanie spłacać zadłużenie. Nadto w uzasadnieniu rozstrzygnięcia strona 2 ostatnie zdanie , organ stwierdził: " Należy również zwrócić uwagę, że żadna z w/w osób nie kwalifikuje się , ze względu na osiągane dochody do ubiegania się o pomoc z opieki społecznej". W rozpatrywanej sprawie Wojewoda Kujawsko- Pomorski stwierdził, że organ I instancji dokonał oceny w kwestii umorzenia zadłużenia o ustalenia faktyczne ośrodków pomocy społecznej co do sytuacji materialnej pożyczkobiorcy oraz poręczycieli. W wyniku tych ustaleń organ stwierdził, że dochody zobowiązanych nie co prawda są wysokie, ale też nie odbiegają one w znaczący sposób od dochodów osiąganych przez znaczną część naszego społeczeństwa. Nadto organ zwrócił uwagę, że żadna z w/w osób nie kwalifikuje się, ze względu na osiągane dochody, do ubiegania się o pomoc z opieki społecznej, a przed wydanie rozstrzygnięcia organ I instancji zwrócił także się do Powiatowej Rady Zatrudnienia o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie, która opinią negatywną z dnia 16 maja 2005 r. stwierdziła, że "strony umowy są w stanie spłacać pożyczkę". W stosunku do osób poręczających, które złożyły odwołanie organ I instancji poczynił ustalenia, że średni dochód w rodzinie: -J. K. wynosi 280, 34 zł. i że żona , która nie pracuje nie korzysta z pomocy społecznej, - H. O. wynosi 270, 61 zł. Co do powyższych ustaleń faktycznych z akt administracyjnych sprawy organu wynika przeciwnie ( k- 149) , gdyż Ośrodek Pomocy Społecznej w K. zaświadczył, iż J. P. otrzymał świadczenie rodzinne z Ośrodka Pomocy Społecznej za miesiąc marzec w kwocie 86zł. Nadto na etapie postępowania odwoławczego J. K. przedłożył wniosek żony stanowiący podanie o pomoc z potwierdzeniem jego złożenia w dniu 8 czerwca 2005r. w Miejsko- Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w M. W uzasadnieniu prawnym do zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] powołał się na art. 18 ust. 4 lit. a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na mocy tego przepisu starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli : 1. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku z którego można dochodzić należności, 2. w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku z którego można dochodzić należności, wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Ponadto organ II instancji przywołał art. 18 ust. 4b cyt. wyżej ustawy , który stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o którym mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych - pożyczkobiorcy i poręczycieli. Wojewoda powołując się na to, że decyzje o umorzeniu pożyczki mają charakter uznaniowy stwierdził, iż Starosta Nakielski wydając decyzję pierwszoinstancyjną nie przekroczył ram uznania administracyjnego przewidzianego w omawianym przepisie oraz wart. 7 k.p.a. W skardze do Sądu na decyzję Wojewody [...] w B. z dnia 14 lipca 2005 skarżący wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Zarzucił przekroczenie przez Wojewodę ram uznania administracyjnego określonych w art.7 kpa. Uważa, że on oraz osoby poręczające żyją na pograniczu ubóstwa , gdyż ich sytuacja finansowa jest bardzo trudna ze względu na bardzo niskie dochody. Ponadto uważa , że zbyt długo trwało wydawanie decyzji od dnia złożenia wniosku o umorzenie pożyczki (2 lat i 4 miesięcy), co doprowadziło do tak wysokich odsetek. W dniu rozprawy stawiła się uczestniczka H. O. , która oświadczyła, że korzystała z pomocy opieki , a świadczenia otrzymywała w zależności od środków , którymi dysponowały organy pomocy społecznej. Jej córki w ramach świadczeń przyznawanych z pomocy społecznej otrzymują stypendia szkolne. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153 , poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Katalog spraw przewidzianych do kontroli sądowej zawarty został w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm)- dalej P.p.s.a. J. P. jest głównym pożyczkobiorcą . Sąd stwierdził, że organy dowolnie oceniły stan faktyczny w sprawie. Argumentacja o tym, iż osoby zobowiązane nie korzystały ze świadczeń z pomocy społecznej nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia istniał dowód załączony do odwołania przez J. K., iż wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez jego żonę. Organ odwoławczy winien powyższy dowód w toku prowadzenia postępowania odwoławczego zweryfikować . Oznacza to , że winien wystąpić na piśmie do organu pomocy społecznej z zapytaniem , jak zostało zakończone postępowanie z tego wniosku. Ocena poczyniona przez organ odwoławczy, iż żadna z w/w osób nie kwalifikuje się , ze względu na osiągane dochody , do ubiegania się o pomoc z opieki społecznej, jest przekroczeniem kompetencji, gdyż to inny organ jest uprawniony do orzekania w tym zakresie. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie posiada jedynie uprawnienie do posiłkowania się rozstrzygnięciami organów uprawnionych do orzekania na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8. ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 2004r. Nr 64 poz. 593) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z powyższą ustawą kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej powinno być wyznacznikiem do oceny kondycji finansowej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Decyzja powinna odpowiadać prawu, a więc powinna wskazywać na normy prawa , które dały podstawę do jej podjęcia. Twierdzenia organu odnoszące się ogólnie do sytuacji materialnej naszego społeczeństwa nie zasługuje na aprobatę Sądu. Jest to twierdzenie organu bardzo dowolne. Reguła wyrażona w art. 7 kpa ma zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. Do takich norm prawnych należy art. 18 ust. 4 lit. a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Kontroli sądu administracyjnego nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz uzasadnienie stanowiska organu administracji publicznej (wyrażone w decyzji uznaniowej). Uznanie administracyjne oznacza przewidziane obowiązującymi przepisami uprawnienie organu administracji wydającego decyzję do wyboru rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie do końca zebrał materiał dowodowy w niniejszej sprawie. Wniosek złożony o przyznanie pomocy społecznej przez żonę J. K. powinien zostać zweryfikowana , poprzez poczynienie ustaleń w organie pomocy społecznej odnośnie podjętego rozstrzygnięcia w związku z jego złożeniem. Ponadto organ powinien zweryfikować oświadczenia poręczycieli odnośnie pracy skarżącego za granicą. Oświadczenia H. O. złożone w dniu rozprawy do protokołu, potwierdzają , że organ mało wnikliwie zbadał korzystanie uczestniczki z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu z powyższych względów organ odwoławczy nie mógł dokonać swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art.7Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia organ II instancji naruszył postanowienia zawarte w art. 7 i art. 77§ K.p.a. Powyższe uchybienie zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Na mocy art. 152 tej ustawy stwierdził ,że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.