II SA/Bd 873/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca A. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia radcy prawnego. We wniosku wskazała, iż zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem; ich dochód stanowią: emerytura w wysokości 1463 zł, dochód ze stosunku pracy 2000 zł oraz renta męża w wysokości 574 zł – łącznie 4037 zł. Skarżąca wskazała także, że posiada dom o powierzchni 142 m2 i działkę o powierzchni 917 m2. Postanowieniem z dnia 5 marca 2010r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznając, że brak jest przesłanek do stwierdzenia trudnej sytuacji materialnej skarżącej, która dysponuje kwotą 2.018, 50 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, a ponadto posiada nieruchomość i dom. Skarżąca ponosi wydatki na utrzymanie i zakup leków, jednakże nie wskazała jakie. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, podnosząc, iż wprawdzie posiada działkę, dom i miesięczne dochody w wysokości 2.018, 50 zł, ale wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz wydatki związane z chorobą męża (prywatne wizyty lekarskie, drogie leki) nie pozwalają na ponoszenie kosztów związanych z opłaceniem adwokata czy radcy prawnego. Podniosła, że prosiła radcę prawnego o napisanie skargi kasacyjnej, ale odmówił z uwagi na brak przekonania o słuszności argumentów w jej sprawie. Na wezwanie Sądu z dnia 1 kwietnia 2010 r. skarżąca wskazała, że miesięczne dochody netto jej rodziny wynoszą 3.305,91 zł (1867,69 zł netto dochody z tytułu renty i emerytury oraz 1438,22 zł netto ze stosunku pracy). Skarżąca jest obciążona spłatą pożyczki (1405 zł miesięcznie). Wydatki miesięczne wskazała na łączną kwotę 4.317 zł. Skarżąca podkreśliła, że ponosi znaczne wydatki ze względu na stan zdrowia jej (oczekuje na operację) i jej męża np. w styczniu na rehabilitację 400 zł, w marcu na badania lekarskie 310 zł oraz wymianę okularów korekcyjnych 770 zł. Ponadto pod koniec 2009 r. skarżąca wraz z mężem zapłaciła kwotę ponad 2000 zł "za przekształcenie gruntu, na którym znajduje się budynek". Skarżąca podniosła, że wydatki miesięczne przekraczają przychody jej rodziny, korzysta ze zgromadzonych oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja przyznania prawa pomocy jest wyjątkiem od wskazanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia pełnych kosztów postępowania przez stronę, jako taka powinna więc być interpretowana ściśle. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z dosłownego zatem brzmienia tego przepisu wynika, że to strona (a nie Sąd) jest zobowiązana wykazać, iż znajduje się w takiej sytuacji, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie przedstawiła takich informacji, które pozwalałyby Sądowi dokonać oceny, czy powyższa okoliczność zaistniała. Aby dokonać owej oceny, Sąd winien posiadać pełną wiedzę zarówno o dochodach i innych kwotach pozostających w dyspozycji skarżącej (w tym o oszczędnościach) jak i o wydatkach skarżącej i członków jej rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dopiero porównanie tych (odpowiednio wykazanych) informacji pozwala na ewentualną ocenę, że wydatki skarżącej i jej rodziny w pełni lub w znacznej części pochłaniają pozostające w jej dyspozycji środki pieniężne. Skarżąca podnosząc, iż wydatki miesięczne przekraczają przychody jej rodziny, wskazała, że korzysta ze zgromadzonych oszczędności. Jednakże, pomimo iż w wezwaniu z 1 kwietnia 2010 r. Sąd zwracał się także o oświadczenie, czy skarżąca posiada rachunki bankowe lub lokaty terminowe oraz przedłożenie wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy – skarżąca takich informacji Sądowi nie przekazała. Nie wiadomo zatem, jak wysokie są oszczędności skarżącej, w szczególności nie wiadomo czy pozwalają one nie tylko pokrywać niedobór środków na comiesięczne wydatki, ale także czy pozwolą one na pokrycie kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że wykazywany przez skarżąca niedobór miałby wynosić 2.416,09 zł (3.305,91 zł miesięcznego dochodu – 4.317 zł miesięcznych wydatków – 1405 zł comiesięcznej spłaty pożyczki). W rezultacie braku odpowiedniego wykazania przez skarżącą – poprzez określenie wielkości kwoty oszczędności pozostającej do jej dyspozycji, w jakiej znajduje się sytuacji, Sąd nie jest w stanie ocenić, czy wymaga on wsparcia ze strony Skarbu Państwa w celu realizacji jej prawa do sądu. Z względu na powyższe Sąd orzekał jak w sentencji postanowienia