II SA/Bd 876/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 pkt 7 i 10, art. 23, art. 25 i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływana jako K.p.a.) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], którą Prezydent Miasta na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7 i 10, art. 19 ust. 1, art. 23, art. 25 i art. 29 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. orzekł o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej J. K. w kwocie 300 zł miesięcznie, łącznie 3 300 zł, za okres od [...].11.2008 r. do [...].09.2009 r., zobowiązując Z. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 3 300 zł bez ustawowych odsetek. Jak wskazały organy, w dniu [...].08.2008 r. Z. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletnich dzieci J. K. i D. K. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...].10.2008 r., nr [...], przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. i D. K., gdyż rodzina spełniała kryteria uprawniające do otrzymywania tychże świadczeń. Natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...].12.2017 r. (sygn. akt [...]) zniesiony został obowiązek alimentacyjny H. K. wobec J. K., na którą od [...].10.2008 r. pobierane były świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji ustalił, że Z. K. na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zobowiązana jest do zwrotu świadczeń za okres od [...].11.2008 r. do [...].09.2009 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, nie uwzględniając podniesionego w odwołaniu, wniesionym przez Z. K., argumentu, że uchylając obowiązek alimentacyjny sąd nie uwzględnił okoliczności, iż córka uczyła się wówczas w technikum. W skardze na decyzję organu odwoławczego Z. K. wskazała, że w okresie pobierania świadczenia spełniała wszystkie kryteria do jego otrzymywania, wobec czego nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, nastąpiło to jednak z przyczyn innych, niż w niej podniesione. Sądy administracyjne, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zaskarżona decyzja administracyjna może zostać uchylona jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "P.p.s.a."). Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a, rozpoznając sprawę, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Skarga wniesiona w sprawie niniejszej podlegała uwzględnieniu z powodu naruszenia w decyzjach organów obu instancji przepisów prawa materialnego, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554, dalej powoływanej, jako "ustawa"). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, co wynika art. 9 ust. 1 ustawy. Definicja zaś osoby uprawnionej wynika wprost z art. 2 pkt 11 ustawy, zgodnie z którym "osobą uprawnioną" jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W sprawie niniejszej osobą uprawnioną do alimentów od ojca, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego I Wydziału Cywilnego z dnia [...] września 2007 r. (sygn. akt [...]), była J. K. Decyzją z dnia [...].10.2008 r., nr [...], Prezydent Miasta przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz m.in. J. K. na okres od [...].10.2008 r. do [...].09.2009 r. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]) ustalono m.in. że obowiązek alimentacyjny powoda H. K. wobec pozwanej J. K. wygasł z dniem [...].10.2008 r. Powyższe oznacza, że w sprawie niniejszej J. K. otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...].10.2008 r. do [...].09.2009 r. w sytuacji, w której w okresie od [...].10.2008 r. do końca okresu pobierania świadczenia nie była osobą uprawnioną do jego pobierania z uwagi na uchylenie względem niej obowiązku alimentacyjnego w związku z wyrokiem sądu znoszącym ten obowiązek. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 3 ustawy, w przypadku, gdy sąd zwolnił osobę z obowiązku alimentacyjnego, a osoba uprawniona w okresie, o którym mowa w ust. 2, pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek. Przepis art. 23 stosuje się odpowiednio. Organ w sprawie niniejszej prawidłowo ustalił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego było świadczeniem nienależnie pobranym przez osobę uprawnioną – J. K., błędnie natomiast ustalono, iż obowiązana do zwrotu świadczenia jest jej matka – Z. K. Z treści art. 29 ust. 3 ustawy bezsprzecznie bowiem wynika, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia bez podstawy prawnej, jest obowiązana do ich zwrotu, osobą uprawnioną jest natomiast osoba wymieniona w art. 2 pkt 11 ustawy, czyli osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W niniejszej sprawie osobą uprawnioną była J. K., córka skarżącej. Skarżąca do [...].10.2008 r. była przedstawicielem ustawowym córki, nie była jednak osobą uprawnioną do alimentów i jako taka nie może być zobowiązana do ich zwrotu, zwłaszcza za okres, w którym córka była już osobą pełnoletnią, a takiego okresu dotyczy właśnie zaskarżona decyzja, tj. od [...].11.2008 r. (J. K., co wynika z treści wyroku Sądu Okręgowego z [...].09.2007 r., urodziła się [...].10.1990 r.). Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że obie wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają prawo, wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę rozważania poczynione w niniejszej treści. Rozpatrzenia będzie wymagało również ewentualne uwzględnienie treści art. 23 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.