II SA/Bd 880/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-01-09
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu właściciela nieruchomości do jej udostępnienia w celu przeprowadzenia remontu napowietrznej linii energetycznej może zostać wydana bez dokładnego określenia zakresu niezbędnych prac, wykorzystywanego sprzętu, czasu trwania prac oraz bez udowodnienia, że wnioskodawca jest właścicielem urządzeń przesyłowych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 107 k.p.a.) oraz przepisy materialne (art. 124b u.g.n.). Kluczowe uchybienia obejmowały brak dokładnego określenia zakresu niezbędnych prac i czasu ich trwania, brak udowodnienia konieczności zajęcia określonego pasa nieruchomości oraz brak dowodów na własność urządzeń przesyłowych przez wnioskodawcę. Decyzja oparta na art. 124b u.g.n. wymaga ścisłego określenia zakresu ograniczenia prawa własności i musi być oparta na dowodach, a nie na bezkrytycznym przyjęciu stanowiska wnioskodawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o czasowe zajęcie nieruchomości w celu wymiany awaryjnych odcinków przewodów napowietrznej linii energetycznej. Starosta wydał decyzję zobowiązującą właściciela do udostępnienia nieruchomości, którą następnie Wojewoda utrzymał w mocy. Właściciel nieruchomości zaskarżył decyzje, zarzucając m.in. brak precyzyjnego określenia zakresu prac, czasu ich trwania oraz brak dowodów na konieczność zajęcia określonego pasa nieruchomości i własność urządzeń przez wnioskodawcę. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2012r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Bd 880/12
UZASADNIENIE
W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. [...] wniosła o czasowe zajęcie w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej jako u.g.n. następujących nieruchomości: -działki położonej w miejscowości K., gm. M., oznaczonej nr [...] celem wymiany awaryjnych odcinków przewodów w odgałęzieniu SN-15kV zasilającym stację transformatorową K., -działki położonej w miejscowości K., gm. M., oznaczonej nr [...] celem wymiany awaryjnej uszkodzonego odłącznika SN-15kV.
W toku postępowania Starosta M. ustalił, że działka oznaczona nr [...] położona w obrębie S. o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] stanowi własność W. K.
Starosta M. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] zobowiązał właściciela nieruchomości położonej w obrębie S., o nr [...] – W. K. do udostępnienia na okres 1 dnia przedmiotowej nieruchomości celem wykonania czynności związanych z wymianą zużytych przewodów napowietrznej linii SN-15kV na odcinku do stacji K.
Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie zarzucając brak dokładnego określenia, na czym ograniczenie prawa własności miałoby polegać oraz zarzucając naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu i niewłaściwe uzasadnienie decyzji, poprzez przyjęcie, że istnieje konieczność wymiany sieci napowietrznej.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że Starosta M. ponownie rozpatrując wniosek winien określać przedmiot czasowego zajęcia i jego terytorialny zakres (wraz z załącznikiem graficznym terenu, który zostanie czasowo zajęty) w powiązaniu z określeniem przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub warunkami określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wskazano również, że w decyzji należy określić podmiot lub jednostkę organizacyjną, której udziela się zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, rodzaj zamierzonej do zrealizowania inwestycji oraz termin, na który udziela się zezwolenia, ponieważ termin ten jest zasadniczym elementem wyznaczającym horyzont czasowy pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego uprawnień rzeczowych do skutecznego sprzeciwu wobec udzielonego zezwolenia, jeżeli decyzja zawierająca to zezwolenie stanie się ostateczna.
Starosta M. ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] maja 2012 r. Nr [...] zobowiązał skarżącego - właściciela nieruchomości położonej w obrębie S., o nr ewid. [...], KW nr [...] do udostępnienia na rzecz spółki [...] części tejże nieruchomości, tj. pasa gruntu o szerokości nie większej niż 3m biegnącego wzdłuż całej nieruchomości na odcinku 300m pod linią energetyczną w celu wykonania czynności związanych z wymianą zużytych przewodów napowietrznej linii SN-15kV polegających na demontażu zużytych przewodów i montażu nowych. Ponadto w pkt 5 decyzji umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku o zobowiązanie W. K. do udostępnienia nieruchomości położonej w obrębie S., gm. M., o nr ewid. [...] o pow. [...] ha, KW Nr [...], z uwagi na cofnięcie przez wnioskodawcę wniosku w tym zakresie.
Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając, że organ I instancji nie określił precyzyjnie czasu, w jakim właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnić swoją nieruchomość. Ponadto, strona podniosła w odwołaniu, że wnioskodawca nie wykazał, iż zachodzi konieczność przeprowadzenia prac wymiany ww. linii energetycznych koncentrując się jedynie na przesłance braku zgody właściciela oraz wskazano, że nie przeprowadzono żadnego dowodu, który wskazywałby na zasadność udostępnienia 3 metrowego pasa nieruchomości. Skarżący poddał w wątpliwość właściwość miejscową Starosty M. z uwagi na fakt, że miejscowość T. leży w powiecie i.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w jego ocenie decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i powinna pozostać w obrocie prawnym, zaś odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ wskazał na brzmienie art. 124b ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Dalej organ podał, że w myśl art. 124b ust. 2 powołanej ustawy decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości wydawana jest z urzędu lub na wniosek, zaś podmiotem upoważnionym do złożenia wniosku jest podmiot, który zobowiązany jest wykonać konserwację, remont lub usunąć awarię. Wskazał również na brzmienie art. 124b ust. 3 oraz art. 124b ust. 4 ustawy, odnoszące się do czasowego ograniczenia obowiązku udostępniania nieruchomości nałożonego decyzją wydaną w trybie art. 124b ust. 1 oraz obowiązku odszkodowawczego podmiotu, któremu udostępniono nieruchomość z tytułu powstania szkód na skutek czynności, o których mowa w ust. 1 powołanego przepisu.
Organ II instancji powołał również art. 49 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej jako k.c. zgodnie z którym urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa i w związku z powyższym podniósł, że w niniejszej sprawie przewody napowietrznej linii SN-15kV nie stanowią części składowych nieruchomości i należą do [...].
Wojewoda Kujawsko-Pomorski w zaskarżonej decyzji wskazał również, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zostało poprzedzone próbami uzyskania zgody skarżącego na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania określonych prac, a czynności te zostały udokumentowane (notatka służbowa z [...] maja 2011 r., oraz pismo z [...] maja 2011 r.). Dalej podał, że brak wymaganej zgody upoważnił organ do wydania decyzji w sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że planowana przez [...] inwestycja mieści się w dyspozycji art. 124b u.g.n. określonych jako remont. Zgodnie bowiem ze zgromadzoną dokumentacją, celem inwestycji jest poprawienie pewności zasilania odbiorców ze stacji S., K., a prace nie spowodują zmiany położenia linii.
Organ odwoławczy wskazał, że Starosta M. rozpatrując wniosek [...] w decyzji określił przedmiot czasowego zajęcia (jeden miesiąc) i jego terytorialny zakres -załącznik graficzny do decyzji (pasa gruntu o szerokości nie większej niż 3m biegnący wzdłuż całej nieruchomości na odcinku 300m pod linią energetyczną).
Odnosząc się do zarzutu strony, że Starosta M. nie przeprowadził dowodu wskazującego na konieczność zajęcia 3 metrowego pasa nieruchomości, organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument sporządzony przez A. B., który uzasadnia wymianę linii.
Organ II instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji właściwości miejscowej wskazał, że w myśl art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej w sprawach dotyczących nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia. Organ podał, że w sprawie, nieruchomość, której dotyczy przedmiotowy wniosek położona jest w powiecie m., gm. M. i to Starosta M. jest właściwym organem do jego rozpatrzenia.
W konsekwencji, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie, prawidłowo przyjął, że zaistniały powody uzasadniające zobowiązanie skarżącego do udostępnienia na rzecz [...] części tejże nieruchomości celem wykonania czynności związanych z wymianą zużytych przewodów napowietrznej linii SN-15kV polegających na demontażu zużytych przewodów i montażu nowych. Organ podniósł, że podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji Starosty.
Nie zgadzając się z ww. decyzją skarżący zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty M. z dnia [...] maja 2012 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: -art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niezebranie materiału dowodowego pozwalającego rozstrzygnąć sprawę oraz nieudowodnienie, że nałożone na właściciela nieruchomości obciążenia nie naruszają prawa własności w sposób nadmierny, oraz poprzez dokonywanie przez organy obu instancji dowolnych ustaleń niepopartych jakimkolwiek materiałem dowodowym, -art. 107 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, w szczególności poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego, -art. 124b ust. 1 u.g.n., poprzez błędne przyjęcie, że zostały spełnione warunki pozwalające na wydanie decyzji zezwalającej na dokonanie przez [...] określonych działań.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ II instancji lakonicznie stwierdził, iż Starosta M. w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie i prawidłowo przyjął, że zaistniały powody, uzasadniające zobowiązanie skarżącego do udostępnienia nieruchomości. Organ również lakonicznie stwierdził, że w pełni podziela argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu decyzji Starosty. W ocenie skarżącego, tego typu argumentacja rażąco narusza art. 107 k.p.a., który zarówno od organu I, jak i organu II instancji wymaga uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Organ II instancji nie wskazał, jakie argumenty i okoliczności przemawiają za tym, że takiej oceny dokonał. Uchybienie to jest o tyle istotne, że zdaniem skarżącego, organ I instancji nie zgromadził w sposób rzetelny i wnikliwy materiału dowodowego, a nadto nieprawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 124b u.g.n.
Skarżący podkreślił, że w sprawie dochodzi do konfliktu pomiędzy prawem własności, a interesem publicznym i podniósł, że zgodnie z art. 64 Konstytucji RP, ograniczenie prawa własności jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie narusza istoty własności.
Skarżący wskazał, że regulacje konstytucyjne powinny doprowadzić organy obu instancji do wniosku, że postępowanie przez nie prowadzone ogranicza prawo własności skarżącego, a to z kolei wymaga ścisłej interpretacji przepisów, udowodnienia zaistnienia wszystkich przesłanek, a także udowodnienia, że wprowadzone ograniczenia nie naruszają konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie takich dowodów nie tylko nie zgromadzono, ale nawet ich nie przeprowadzono.
Poważne wątpliwości budzi ponadto wskazanie w decyzji, iż [...] może zająć pas o szerokości 3 metrów na odcinku 300 metrów. Szerokość 3 metrowego pasa ma, w ocenie skarżącego, charakter całkowicie dowolny, a organy obu instancji przyjęły ten parametr w ślad za stanowiskiem wnioskodawcy. Organowi wolno nałożyć obowiązek na właściciela nieruchomości jedynie w niezbędnym zakresie. Zatem organy obu instancji powinny udowodnić, że pas szerokości 3m i długości 300m, jest niezbędny do przeprowadzenia określonych czynności.
Skarżący podniósł, że dowodem w sprawie nie może być dokument sporządzony przez A. B., w którym uzasadnia wymianę linii energetycznej, gdyż podmiot ten nie był biegłym w niniejszym postępowaniu. Jego ocena ma charakter subiektywny i nie jest poparta jakimikolwiek argumentami przemawiającymi za tym, że pas 3 metrów jest niezbędny. Trudno bowiem, zdaniem skarżącego, uznać szerokość pasa za udowodnioną, jedynie na tej podstawie, że w aktach sprawy znalazł się dokument, w którym ta szerokość została przyjęta. Ponadto wbrew stanowisku organów obu instancji nie wykazano, że przestrzeń 300 m musi być zajmowana w tym samym czasie.
Organ II instancji nie odniósł się do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przez Starostę terminu wejścia na nieruchomość skarżącego oraz braku jakichkolwiek dowodów, że termin ten jest technologicznie uzasadniony. Organy poprzestały na przyjęciu takiego stanowiska, jakie prezentował wnioskodawca, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności związane z ograniczeniem prawa własności.
Skarżący podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 124b u.g.n. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodu na to, że na nieruchomości skarżącego znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej nieruchomości gruntowej, a właścicielem tych urządzeń jest wnioskodawca. Błędnie organ II instancji powołał art. 49 k.c., gdyż z przepisu tego wynika jedynie, kiedy ruchomość połączona z nieruchomością nie stanowi jej części składowej. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie, że linia napowietrzna wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Organy nie zauważyły, że art. 49 k.c. nie stanowi samodzielnej podstawy do nabycia prawa własności określonych urządzeń przesyłowych. Nie można zatem z tego przepisu wywodzić, iż wnioskodawca jest właścicielem urządzeń przesyłowych. Istnienie prawa własności urządzeń przesyłowych po stronie Wnioskodawcy jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 124b u.g.n.
Skarżący podał, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele rolnicze i obsiana jest roślinami uprawnymi. Wejście obecnie na nieruchomość spowoduje zdeptanie tej roślinności na przestrzeni 900 m2, co dla skarżącego będzie stanowiło znaczną stratę.
W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Decyzję o zobowiązaniu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii (ust. 2). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3).
Stosując powyższy przepis Starosta M. decyzją z dnia [...] maja 2012 roku zobowiązał skarżącego do udostępnienia na rzecz spółki pod nazwą [...] części nieruchomości skarżącego stanowiącej jego własność położonej w obrębie S., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. KW nr [...], tj. pasa gruntu o szerokości nie większej niż 3 m biegnącego wzdłuż całej nieruchomości na odcinku 300 m pod linią energetyczną, w celu wykonania czynności związanych z wymianą zużytych przewodów napowietrznej linii SN-15kV, polegających na demontażu zużytych przewodów i montażu nowych. Terytorialny zakres zajęcia części nieruchomości zaznaczony został kolorem czerwonym na załączniku graficznym do niniejszej decyzji, który stanowi wyrys z mapy ewidencyjnej dla działki nr [...], położonej w obrębie S.
Organ obowiązek udostępnienia części ww. nieruchomości ustanowił na czas 1 miesiąca od dnia, w którym decyzja organu l instancji stanie się ostateczna.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że przepis art. 124b dotyczy zobowiązania właściciela, użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. W przeciwieństwie do art. 124. ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest to decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Udostępnienie nieruchomości jest ściśle powiązane z celem udostępnienia. Oznacza to charakter czynności niezbędnych do wykonania, tak jak w przedmiotowej sprawie w zakresie remontu określa zakres terytorialny nieruchomości udostępnionej, który zgodnie ze zdaniem drugim art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zobowiązywać do zajęcia terenu również niezbędnego w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
W ocenie Sądu niezbędne jest przy stosowaniu udostępnienia nieruchomości w oparciu o powyższy przepis szczegółowe opisanie czynności w wymienieniem zakresu prac które będą konieczne do wykonania oraz sprzętu wykorzystywanego na dojazd, jeżeli zajdzie taka potrzeba. W ocenie Sądu szczegółowy opis czynności będzie stanowił podstawę do określenia terenu niezbędnego do udostępnienia, ale również będzie powiązane z kolejną przesłanka art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. terminem, na który nieruchomość ma zostać udostępniona.
Nieuzasadnione w rozpoznawanej sprawie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organu II instancji jest powołanie się na przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy odmiennego stanu prawnego niż ta rozpatrywana. Być może jest to jedynie oczywista omyłka, niemniej jednak Sąd kontrolując sprawę w pełnym zakresie z urzędu dostrzegł powyższe uchybienie.
Jak już powyżej zostało wskazane przedmiotowa sprawa dotyczy udostępnienia nieruchomości, a nie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości.
Uchybienia, których przy wydawaniu decyzji dopuściły się organy obydwu instancji skutkują uwzględnieniem skargi, a zarzuty strony skarżącej zasługują na aprobatę.
W skardze do Sądu skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania, a dokładnie art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niezebranie materiału dowodowego, pozwalającego rozstrzygnąć sprawę poprzez nieudowodnienie, iż nałożone na właściciela nieruchomości obciążenia nie naruszają prawa własności w sposób nadmierny oraz poprzez dokonywanie przez organy obu instancji dowolnych ustaleń, niepopartych jakimkolwiek materiałem dowodowym. Zdaniem strony skarżącej przy wydawaniu decyzji w l i II instancji organy naruszyły również art. 107 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, w szczególności poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego. W ocenie strony skarżącej przy wydawaniu powyższych decyzji doszło również do naruszenia art. 124b ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że zostały spełnione warunki pozwalające na wydanie decyzji zezwalającej na dokonanie przez [...] określonych działań.
Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji prowadzi do wniosku, że organy przy wydawaniu powyższych orzeczeń rzeczywiście naruszyły ww. przepisy w stopniu istotnym, co może mieć w ocenie Sądu wpływ na wynik sprawy. Nie zbadały organy dokładnie przesłanek przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, co stanowi również istotne naruszenie przepisów postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że skoro z uwagi na stan techniczny zachodzi konieczność remontu linii napowietrznej, to trzeba to uczynić. Działania w powyższym zakresie muszą jednak odbywać się poprzez przestrzeganie przepisów postępowania i prawa materialnego. Organ administracji nie może upraszczać postępowania i nie zbierać dowodów w sprawie oraz bezkrytycznie przyjmować stanowiska wnioskodawcy.
Brak zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych czynności remontowych linii napowietrznej oraz bezskuteczne rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem nie są wystarczającą przesłanką do zobowiązania właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu dokonania czynności wynikających z art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja oparta na powyższym przepisie musi ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności. W sposób jasny musi z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności.
W ocenie Sądu organy nie oceniły zebranych dowodów w sprawie i nie uzasadniły stanowiska w sposób należyty. W uzasadnieniu decyzji brak jest stanowiska organu pod kątem spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Słusznie w ocenie Sądu strona skarżąca kwestionuje, że organ nie dokonał analizy celowości zajęcia przez [...] pasa o szerokości 3 metrów na odcinku 300 metrów. W zaskarżonej decyzji zabrakło ze strony organu argumentów na poparcie celowości zajęcia pasa o szerokości 3 metrów. Można jedynie przypuszczać, że organy dowolnie przyjęły ten parametr w ślad za stanowiskiem wnioskodawcy. Ma rację strona skarżąca, że organowi wolno nałożyć obowiązek na właściciela nieruchomości jedynie w niezbędnym zakresie i dlatego organy obu instancji powinny udowodnić, że pas szerokości 3 m i długości 300 m, jest niezbędny do przeprowadzenia określonych czynności. Z akt sprawy nie wynika, że organ l instancji dokonał oględzin terenu na gruncie oraz przeprowadził pomiary potwierdzające słuszność stanowiska co do obszaru mającego podlegać zajęciu.
Organ II instancji w zaskarżonej decyzji argumentując słuszność zajęcia pasa o szerokości 3 m powołał się na znajdujący się w aktach sprawy dokument sporządzony przez A. B., który uzasadnia wymianę ww. linii.
Organ nie ustalił uprawnień tej osoby oraz nie dokonał oceny przedstawionego przez niego dowodu. Dlatego należy przyznać rację skarżącemu, że A. B. nie jest biegłym w niniejszym postępowaniu. Jego ocena ma charakter subiektywny i nie jest poparta jakimikolwiek argumentami przemawiającymi za tym, że pas o szerokości 3 metrów jest niezbędny. Skarżący sugerował mniejszą szerokość zajętego pasa, do czego organ nie odniósł się. Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, że w decyzjach obydwu instancji nie wykazano, że przestrzeń 300 m musi być zajmowana dokładnie w tym samym czasie, że być może istnieje możliwość sukcesywnego demontażu i montażu urządzeń sieci przesyłowej należy stwierdzić, że przepis nie dopuszcza sukcesywnego zajmowania, etapami nieruchomości podlegającej ograniczeniu w korzystaniu. Z przepisu art. 124b ust. 1 ustawy wynika prawo dla organu do zobowiązania właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii. Natomiast z art. 124b ust. 3 wynikają czasowe granice udostępnienia nieruchomości, gdyż obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.
W związku z powyższym, organ wydając decyzję opartą na przepisie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami powinien w pierwszej kolejności mając na uwadze kryterium niezbędności rzetelnie określić obszar terenu, który ma zostać udostępniony, a po drugie ustalić realny niezbędny termin na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii. Ustawodawca wprowadzając termin na udostępnienie nieruchomości posłużył się instytucją uznania administracyjnego: "może być ustanowiony". Oznacza to, że organ nie może przy określaniu terminu na podstawie art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami kierować się dowolnością. Miesięczny termin przyjęty przez organ na udostępnienie nieruchomości nie został w żaden sposób uzasadniony, dlatego należy przyznać rację stronie skarżącej, że decyzja w tym zakresie obarczona jest dowolnością.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że wcześniejsza decyzja organu l instancji z dnia [...] listopada 2011 r., która została usunięta z obrotu prawnego wprowadzała termin jednodniowy na udostępnienie nieruchomości, i było to zgodne z żądaniem inwestora.
Powyższa sytuacja tym bardziej świadczy o dowolności określenia terminu kontrolowanych przez Sąd decyzjach.
W związku z powyższym argumentacja strony skarżącej, że organ II instancji nie odniósł się niestety w ogóle do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przez Starostę terminu wejścia na nieruchomość skarżącego oraz braku jakichkolwiek dowodów, że termin ten jest technologicznie uzasadniony. Brak przeprowadzenia ustaleń w zakresie określenia terminu narusza przepisy postępowania art. 7 i art. 77 ust. 1 k.p.a., a uzasadnienie organu narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z art. 124b ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzję o zobowiązaniu właściciela do udostępnienia nieruchomości wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności.
W przedmiotowej sprawie postępowanie prowadzone jest na wniosek [...]. Organ nie wykazał dowodami w sprawie, że wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego, a więc zobowiązanego do wykonania czynności naprawy. W pierwszej kolejności organ powinien wykazać za pomocą dowodów (oględziny w miejscu oraz aktualnych map geodezyjnych), że na nieruchomości skarżącego znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej nieruchomości gruntowej oraz to, czy właścicielem tych urządzeń jest wnioskodawca. Oznacza to, że organ przed wydaniem decyzji nie ustalił, czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego.
W związku z powyższym uzasadnione jest stanowisko strony skarżącej, że błędnie organ II instancji powołał art. 49 Kodeksu Cywilnego, gdyż z przepisu tego wynika jedynie, kiedy ruchomość połączona z nieruchomością nie stanowi jej części składowej. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest zatem ustalenie, czego organy obu instancji nie dokonały, iż linia napowietrzna wchodzi w skład przedsiębiorstwa. W wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt l OSK 882/08 NSA wypowiedział się, że zgodnie z art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. (por. również wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt l OSK 1074/07 - orzeczenia publ. www.orzeczenia.nsa.qov.pl. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że przewody napowietrznej linii SN-15kV nie stanowią części składowych nieruchomości i należą do [...]. Organ powyższego stanowiska nie poparł żadnymi dowodami.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w tezie Uchwały Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 105/05, że: "Przepis art. 49 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa." OSNC 2006/10/159, OSP 2007/7-8/84, Wokanda 2006/4/1, Biul. SN 2006/3/6, M. Prawn. 2006/19/1049, Lex nr 172363. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że brak jest dowodów na to, że wnioskodawca jest właścicielem urządzeń przesyłowych. Wskazać należy, że istnienie prawa własności urządzeń przesyłowych po stronie wnioskodawcy jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W związku z powyższym zaskarżone decyzje nie spełniają przedstawionych wymogów ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Formułując wskazania, co do dalszego postępowania, Sąd stwierdza, że w toku ponownego postępowania organy winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązane są zebrać i rozpatrzyć cały materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności organy obowiązane są dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn.aktSA810/81, ONSA 1981/1/45).
Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło