II SA/Bd 883/11

Dnia 20 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 20 września 2011 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 883/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta w L. na podstawie art. 37, art. 106, art. 8 i art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127,poz. 1055), art. 104 i art. 108 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 79, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku B. S. z dnia [...], przyznał wnioskodawczyni świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie od 6 kwietnia 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r. ze wskazaniem, iż kwota zasiłku stałego za 25 dni kwietnia 2011 r. wynosi 370 zł, przyznając jednocześnie składkę na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 maja 2011 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. w wysokości określonej w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że biorąc pod uwagę kryteria przyznawania zasiłku stałego określone w ustawie o pomocy społecznej, z uwagi na brak osiąganego dochodu, wnioskodawczyni kwalifikuje się do przyznania wyżej wskazanego świadczenia. Organ zwrócił ponadto uwagę, iż składka na ubezpieczenie zdrowotne przyznana została od dnia 1 maja 2011 r., ponieważ w miesiąc kwietniu składkę tę opłacił Powiatowy Urząd Pracy. Jednocześnie organ podniósł, iż nie dokonał wyrównania świadczenia, o które wnioskodawczyni wniosła w piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 r. od dnia 1 maja 2010 r. wyjaśniając, że we wskazanym okresie wnioskodawczyni była osobą zarejestrowaną w PUP, z uwagi na co zasiłek stały należało przyznać od dnia wyrejestrowania się z Urzędu Pracy. We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu B. S., powołując się na wyrok Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]) orzekający o zaliczeniu odwołującej się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. oraz ustalający, że odwołująca się wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, wskazała, iż zakwestionowana decyzja jest dla niej krzywdząca. Odwołująca się podniosła, iż w Urzędzie Pracy zarejestrowała się zgodnie z sugestią Urzędu Gminy i Miasta w L. ze względu na ubezpieczenie zdrowotne oraz dofinansowanie lekarstw. Wskazała ponadto, iż wraz z otrzymaniem wyroku orzekającego o zaliczeniu odwołującej się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wniosła o wyrejestrowanie jej, jako osoby bezrobotnej, w związku z czym została zobowiązana do przedłożenia stosownej decyzji w tym przedmiocie. Po ponownej interwencji odwołującej się, została ona wyrejestrowania z dniem 6 kwietnia 2010 r. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 36 ust. 2 pkt c, art. 37 i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję przyznając B. S. zasiłek stały w wysokości 444 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r. oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. w wysokości określonej w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ wskazał, iż odwołująca się zasiłek stały pobierała do dnia 30 kwietnia 2010 r., w którym upłynęła ważność zaświadczenia jej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem wydanym w maju 2010 r. odwołująca się zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie to następnie utrzymane zostało przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W związku z wniesionym odwołaniem wyrokiem Sądu Rejonowego we W. z dnia [...]odwołująca się zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. Kolegium, nie kwestionując powyższych ustaleń, podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca do dnia 6 kwietnia 2011 r. zarejestrowana była w Urzędzie Pracy, wobec czego nie spełniała w tym okresie ustawowych warunków przyznania zasiłku stałego, brak jest natomiast przeciwwskazań do przyznania wnioskodawczyni świadczenia od dnia 1 kwietnia 2011 r., zatem od początku miesiąca, w którym złożony został wniosek, o czym stanowi art. 106 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż z uwagi na fakt nabycia przez B. S. zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2011 r. winna ona również z tym dniem zostać wyrejestrowana z Urzędu Pracy, co oznacza konieczność zwrócenia się w tej kwestii do Urzędu Pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniosła o uchylenie powyższej decyzji i wyrównanie świadczenia od dnia 1 maja 2011 r. do dnia 31 marca 2011 r. Skarżąca podniosła, że do dnia 30 kwietnia 2011 r. pobierała zasiłek stały, przy czym w czasie tym toczyło się już postępowanie odwoławcze w sprawie zakwalifikowania skarżącej do stopnia niepełnosprawności, o czym wiedzieli pracownicy MOPS w L. Z uwagi na powyższe, jak wskazała skarżąca, należało zawiesić prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie do dnia 11 marca 2011 r., tj. dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego we W., wobec czego skarżąca powinna otrzymywać zasiłek stały od dnia 1 maja 2010 r. jako kontynuację wcześniejszego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., nie znajdując podstaw do zmiany zajętego uprzednio stanowiska, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, wobec czego zaskarżona decyzja winna zostać uchylona. Oceniając bowiem przedmiotową decyzję stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że władza publiczna ma obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym stosownej egzystencji i temu obowiązkowi odpowiada między innymi prawo takich osób do uzyskania stosownych świadczeń z opieki społecznej. Wniosek tego rodzaju wypływa przede wszystkim z treści art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP. Co więcej, wypełnianie obowiązków władz publicznych, wynikających z art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP, polegających na zapewnieniu opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym, mieści się w pojęciu interesu publicznego w rozumieniu art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), który nie może być zawężany do ochrony interesów fiskalnych państwa (tak NSA w wyroku z dnia z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt I FSK 477/06, ONSAiWSA 2008/2/32, LEX nr 323273). W niniejszej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja ustalająca na rzecz skarżącej zasiłek stały, materialnoprawną podstawę przyznania którego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zwrócić uwagę należy, że skarżąca spełnia zarówno kryterium dochodowe przyznania zasiłku stałego, jak również legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jest także osobą całkowicie niezdolną do pracy, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie jest w związku z powyższym kwestią sporną spełnianie przez skarżącą przesłanek przyznania zasiłku stałego, wobec czego skarżąca do dnia 30 kwietnia 2010 r. pobierała przedmiotowe świadczenie, które wygasło wraz z upływem ważności zaświadczenia o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W następstwie wygaśnięcia ważności świadczenia skarżąca wystąpiła do właściwego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z wnioskiem o uzyskanie dalszego orzeczenia o niepełnosprawności. Z uwagi na zaliczenie skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] do lekkiego stopnia niepełnosprawności, złożyła ona odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Dopiero wskutek wniesienia przez skarżącą odwołania do Sądu Rejonowego we W. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sąd ten wyrokiem z dnia [...], wydanym w sprawie o sygn. akt [...], zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 17 czerwca 2010 r. zaliczając skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od 1 maja 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r., ustalając jednocześnie, że wymaga ona częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. Skutkiem powyższego wyroku, który wszakże ustalił stopień niepełnosprawności z mocą wsteczną, jest kontynuacja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności skarżącej, która przy spełnieniu kryterium dochodowego, daje jej możliwość ubiegania się o przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Zwrócić jednakże uwagę należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05, zgodnie z którym w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniający go od daty złożenia wniosku. Wskazać ponadto należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. P 28/07, który orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji. Zwrócić uwagę należy, iż co prawda powyższy wyrok wydany na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie odnosi się bezpośrednio do ustawy o pomocy społecznej, jednakże uznać trzeba, że konstrukcja art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w istocie odpowiada konstrukcji art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co powoduje, że między tymi dwoma przepisami istnieje swoisty związek. Skoro zatem, jak uznał Trybunał Konstytucyjny, biorąc przede wszystkim pod uwagę cel świadczenia, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie to winno być przyznawane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, uznać należy, że również w przypadku zasiłku stałego trudno mieć wątpliwość, że zasiłek ten należy przyznawać od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. W niniejszym przypadku datą tą jest wskazany w wyroku Sądu Rejonowego we W. z dnia [...], dzień 1 maja 2010 r. Wcześniejsze wadliwe orzeczenia organów, zmienione dopiero wyżej wskazanym wyrokiem, nie mogą obciążać strony negatywnymi konsekwencjami w postaci pozbawienia skarżącej świadczenia (do którego wszakże nabyła prawo). Strona nie może ponosić konsekwencji niezależnych od niej wadliwych ustaleń organów orzeczniczych (tak m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2010 r., II SA/Po 620/10). Odnośnie argumentu organu, iż przyznany skarżącej zasiłek stały nie może zostać wyrównany od daty faktycznego ustalenia niepełnosprawności z uwagi na fakt zarejestrowania skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy, zwrócić uwagę należy, iż bezrobotnym, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy spełnieniu innych ustawowych warunków (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. i) cyt. ustawy – warunkiem uzyskania statusu bezrobotnego jest niepobieranie na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego. Zasiłek ten, jak już zostało powiedziane, przysługuje m. in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak wskazano w komentarzu do ustawy o promocji zatrudnienia – wydaje się, iż wyłączenie osób pobierających zasiłek stały z osób mogących uzyskać status bezrobotnego, znajduje swoje uzasadnienie przede wszystkim w braku zdolności do pracy, a nie w posiadaniu – ze względu na niewielką wysokość zasiłku – innego źródła utrzymania. W niniejszej sprawie skarżąca została zarejestrowana w Urzędzie Pracy, choć de facto nie powinna była zostać tam zarejestrowana z uwagi na posiadane uprawnienie do pobierana zasiłku stałego, którego skarżąca, nie z własnej winy, nie pobierała. Celem zasiłku stałego jest zapewnienie środków do życia osobie niepełnosprawnej, wobec przedłużającego się postępowania w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżąca była powyższych środków pozbawiona. Wystarczy wskazać, iż dochód skarżącej, ustalony przez organ pierwszej instancji, wyniósł zero złotych, co oznacza brak jakichkolwiek środków na utrzymanie, mimo faktu iż skarżąca była uprawniona do świadczenia z pomocy społecznej od dnia, na który ustalono datę początkową umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zwrócono już uwagę na niekonstytucyjność przepisu zawartego w treści ustawy o świadczeniach rodzinnych i analogię tego przepisu odnośnie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż wydany w niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego we W. zapadł ze skutkiem ex tunc, wskazać należy, że organy również związane zostały wsteczną datą wskazaną w wyroku tego sądu. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt V CKN 1110/00, skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż w procesie późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. W niniejszej natomiast sprawie skutkiem prawomocnego wyroku sądu jest ustalenie, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przy czym niepełnosprawność datuje się na dzień 1 maja 2010 r. i od tego dnia właśnie skarżącej przysługiwał zasiłek stały. Rozpatrując ponownie sprawę organy winny wziąć pod uwagę niniejsze rozważania, ustalając stan faktyczny w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego we W. z dnia [...], sygn. akt [...] oraz inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W związku z powyższym sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono natomiast na podstawie art. 152 ww. ustawy. E